Książki dla dzieci » Artykuły » PALINDROMY - napisane tak, by czytano wspak

PALINDROMY - napisane tak, by czytano wspakpowiększ

PALINDROMY - napisane tak, by czytano wspak

Zabawy słowne polegają na poszukiwaniu takich słów, zdań, wierszy czy większych utworów, które mają jakąś niezwykłą cechę. Zabaw takich jest mnóstwo: anagramy (poprzestawiana kolejność liter), metagramy (różnią się tylko jedną literą), pangramy (zdania, w których każdą literę alfabetu użyto dokładnie jeden raz) itd. Wymienione formy mają starożytny rodowód, a występująca w nazwach końcówka -gramy nie ma nic wspólnego z grą. Pochodzi ona od greckiego gramma – litera. Królem zabaw słowami są, mające również starożytny rodowód, palindromy.

 

Palindromy (zdania lustrzane) charakteryzują się tym, że mają symetryczny układ liter, dzięki czemu można je czytać tak samo od początku i od końca. Żartobliwa legenda głosi, że pierwszy palindrom wypowiedział Adam, przedstawiając się Ewie w Raju. Zarówno w języku angielskim, jak i po polsku są to palindromy:


madam, I`m Adam
madam, otom Adam

 

Palindromy wymyślili starożytni Grecy. Około 2300 lat temu jako pierwszy pisał je poeta Sotades z Maronei. Nazwa pochodzi z języka greckiego. Palin to wracać, a dromos to droga. Palindromom przypisywano znaczenie magiczne. Grecy pisali je na kamiennych tablicach. Niektórzy osiedlali się także w Italii, to ich palindromy odnaleźli archeolodzy w wykopaliskach powstałych w związku z wybuchem wulkanu Wezuwiusz. Starożytni Rzymianie zabierali palindromy na wyprawy wojenne. Znaleziono je nawet bardzo daleko – aż w Anglii.

 

W naszej literaturze jako pierwszy zalety czytania wspak zauważył Jan Kochanowski. Napisał on wiersz Raki, tak skonstruowany, że każda linijka może być czytana całymi słowami od końca, dając inny, rymujący się i zabawny utwór. Oto wybrany fragment zapisany wprost i wspak:


miłości pragną, nie pragną tu złota
złota tu pragną, nie pragną miłości

 

Palindromami interesował się (i kilka napisał) nasz wielki poeta Julian Tuwim. W jego książce Pegaz dęba (1950 r.) znajdujemy najbardziej znany polski palindrom. Jest to pochodzący z XIX wieku utwór nieznanego autora:

 

kobyła ma mały bok

 

W XX wieku palindromy pisali liczni szaradziści, którzy umieszczali je w wierszowanych zagadkach. Wydano też trzy książki zawierające palindromy. Autorami byli: poeta Stanisław Barańczak (Pegaz zdębiał) oraz hobbyści Edmund John (Palindromy pana Johna) i Józef Godzic (Echozdania czyli palindromy).

 

Wielki rozwój i wzrost zainteresowania palindromami nastąpił niedawno. Pomógł, jak zwykle, przypadek. Jadąc w 2003 roku na wycieczkę w góry, napisałem na kartce to, co widziałem, a więc kolejno: Nowy Targ, góry, Zakopane. Po przeczytaniu wspak dostałem swój pierwszy palindrom:

 

Nowy Targ, góry, Zakopane – na pokazy róg, graty won!

 

Wspak brzmi całkiem sensownie. Zaraz okazało się, że w przeciwieństwie do pozostałych uczestników wycieczki mam niebywałą łatwość w tworzeniu takich zdań lustrzanych. Po dwóch dniach miałem już pokaźny zbiorek swoich palindromów. Prześledźmy zestaw ułożony trzeciego dnia wycieczki. Zadajmy sobie fundamentalne pytania (przed myślnikiem), a odpowiedź? Zaufajmy regule symetrii liter:

 

co ma tata – moc
co mi dała mama – ład i moc
co mi dał duch – cud, ład i moc

 

Czytaj dalej na

Lubisz CzasDzieci.pl?
KOMENTARZE:

Napisz komentarz, pomóż innym, opiniuj treści
Treść:
Maksimum 1500 znaków.
Imię:
Kod z obrazka:
Zobacz także: Młodzież czyta! więcej » x
Zobacz » Artykuły
Młodzież czyta!

Młodzież czyta!

Książki dla młodzieży są czymś zupełnie innym niż książki dla dzieci. Zmienia się ich tematyka, szata graficzna, ponieważ potrzeby młodych odbiorców są już zdecydowanie inne. Aby łatwie poruszać się na polu "literatura młodzieżowa" przygotowaliśmy zestawienie "Młodzież czyta". więcej »
Biblioterapeuci zalecają...

Biblioterapeuci zalecają...

czyli zestawienie biblioterapeutycznych lektur dla najmłodszych, kształtujących inteligencję emocjonalną dziecka. więcej »
Polecanki - Ewa Popielarz

Polecanki - Ewa Popielarz

Polecanki, czyli książki polecane przez zaprzyjaźnione z naszym portalem mamy, księgarki, miłośniczki literatury dla dzieci. więcej »
Książki o.... nieśmiałości

Książki o.... nieśmiałości

Książki są doskonałą pomocą w walce z różnymi trudnościami.
W cyklu "Książki o...." będziemy prezentować publikacje, które związane są z danym tematem i mogą stanowić źródło informacji przydatnych do zmagania się z problemami. więcej »
Polecanki - Marii Gosk

Polecanki - Marii Gosk

Zapraszamy na nowy cykl artykułów, w których będziemy Wam polecać najlepsze książki.
O współpracę poprosiliśmy zaprzyjaźnione z naszym portalem mamy, księgarki, miłośniczki literatury dla dzieci.
Dziś czas na pierwsze zestawienie. Przygotowała je Maria Gosk - manager Księgarni Dwie Siostry (pierwszej stacjonarnej księgarni Wydawnictwa Dwie Siostry). Z wykształcenia polonistka, obecnie prowadzi zajęcia animacyjne i czytelnicze oraz działania mające na celu popularyzację czytelnictwa wśród młodych czytelników. więcej »
Ćwiczę oko!

Ćwiczę oko!

Zosia, kilkuletnia dziewczynka, miała niedowidzenie lewego oka. Musiała nosić okulary i zaklejać lepiej widzące oczko. Nie lubiła plastrów i osłonki, ale z drugiej strony rodzice powtarzali, że to całe zasłanianie jest dla jej dobra. Czasem po prostu zaklejała oko. Czasem się buntowała. Czasem poddawała. Czasem oszukiwała. Nie wiedziała jeszcze, że jej mama jest optometrystką i nie podda się tak łatwo. więcej »
Szczęśliwa "15", czyli zestawienie najlepszych wg nas książek wydanych w 2017 roku

Szczęśliwa "15", czyli zestawienie najlepszych wg nas książek wydanych w 2017 roku

Szczęśliwa "15", czyli zestawienie najlepszych wg nas książek wydanych w 2017 roku. Wybór nie był łatwy, nie uwzględnia też wszystkich dobrych książek? Te które się w nim znalazły zachwyciły nas jednak najbardziej. Treścią, świeżością pomysłu, ilustracjami. więcej »
Święta z gruuubą książką

Święta z gruuubą książką

Jaka wg Waszych dzieci jest gruba książka? To taka, która ma 50, 100 czy 200 stron?
Uwielbiają je czy też stronią od nich?

Na co dzień brakuje czasu by móc spokojnie zagłębić się w czytaniu i śledzić losy bohaterów? Bo szkoła, bo zadanie domowe, bo trening, bo dodatkowe zajęcia z języka obcego? więcej »
Co czytać w grudniowe wieczory?

Co czytać w grudniowe wieczory?

Między 6 a 24 grudnia, w samym środku świątecznej krzątaniny, chcemy Wam zaproponować zestawienie książek o Bożym Narodzeniu. Swoje miejsce znalazły w nim niekwestionowane klasyki i tegoroczne nowości. więcej »
Co to "patriotyzm"?

Co to "patriotyzm"?

Pojęcia takie jak: "patriotyzm", "miłość ojczyzny", "bohater narodowy", "naród" mogą być dla małych dzieci trudne do zrozumienia, a święta 11 listopada czy 3 maja kojarzyć się tylko z dniem wolnym od zajęć w szkole. więcej »

Książki dla dzieci

Recenzje książek

Nadszedł czas przygody!
Recenzja CzasDzieci.pl (Aleksandra Barczyk)

Nadszedł czas przygody!

Książka: Zwiadowcy. Księga 3. Ziemia skuta lodem
Książka, która uczy przedsiębiorczości
Recenzja rodzica (Aleksandra Struska-Musiał)

Książka, która uczy przedsiębiorczości

Książka: Kawiarnia. Mój pierwszy biznes. Kreatywny zeszyt ćwiczeń
Książeczka oswaja dziecko z problemem, nie bagatelizuje go
Recenzja CzasDzieci.pl (Wioleta Dyrcz)

Książeczka oswaja dziecko z problemem, nie bagatelizuje go

Książka: Pola mówi: muszę siusiu!
Niezwykła więź
Recenzja rodzica (Dominika Kuś)

Niezwykła więź

Książka: Zakochany grzeczny pies
Skarpeta jak list miłosny
Recenzja rodzica (Anna Barasińska)

Skarpeta jak list miłosny

Książka: Babcia Dziergajka
więcej recenzji

Książki nagrodzone

Jestem dzieckiem książek

Jestem dzieckiem książek

Bologna Ragazzi Award
Bologna Ragazzi Award »
Rok przyznania: 2017
16.10 do Bergamo

16.10 do Bergamo

Książka Roku - konkurs Polskiej Sekcji IBBY
Książka Roku - konkurs Polskiej Sekcji IBBY »
Honorowe wyróżnienie w kategorii literatura
Rok przyznania: 2017
Książka do zrobienia

Książka do zrobienia

Bologna Ragazzi Award
Bologna Ragazzi Award »
Wyróżnienie Bologna Ragazzi Award for Art Books
Rok przyznania: 2017
Brzuchem do góry

Brzuchem do góry

Książka Roku - konkurs Polskiej Sekcji IBBY
Książka Roku - konkurs Polskiej Sekcji IBBY »
Nagroda graficzna za książę obrazkową
Rok przyznania: 2017
Lolek

Lolek

Nagroda im. Kornela Makuszyńskiego
Nagroda im. Kornela Makuszyńskiego »
Nominacja
Rok przyznania: 2018
więcej nagrodzonych książek
Uczucia Gucia1 Gry Nasza Księgarnia1 Odchudzamy dzieci1 Książka dla malucha - Zielona Sowa1 Ekorodzice1 Książki dla dzieci1

Sonda – Czas Dzieci

Czego poszukujesz ? :)
Powiedz nam które treści są dla ciebie ważne, będziemy zwracać na nie szczególną uwagę
Pomysłu na wspólne weekendowe wyjście w mieście
Pomysłu na weekend poza miastem
Pomysłu na wspólne wyjście. Nieważne czy w mieście czy poza miastem
Porad dotyczących wychowania dziecka
Porad dotyczących zdrowia dziecka
Bajek do czytania on line
Gier / zabaw / kolorowanek, by zająć dziecko
Informacji o nowych książkach dla dzieci


Kraków | Warszawa | Wrocław | Śląsk | Łódź | Poznań | Lublin | Trójmiasto | Bydgoszcz | Rzeszów | Szczecin

© Copyright by Czas Dzieci - Portal informacyjno-rozrywkowy 2006-2019