Książki dla dzieci » Artykuły » PALINDROMY - napisane tak, by czytano wspak

PALINDROMY - napisane tak, by czytano wspakpowiększ

PALINDROMY - napisane tak, by czytano wspak

Zabawy słowne polegają na poszukiwaniu takich słów, zdań, wierszy czy większych utworów, które mają jakąś niezwykłą cechę. Zabaw takich jest mnóstwo: anagramy (poprzestawiana kolejność liter), metagramy (różnią się tylko jedną literą), pangramy (zdania, w których każdą literę alfabetu użyto dokładnie jeden raz) itd. Wymienione formy mają starożytny rodowód, a występująca w nazwach końcówka -gramy nie ma nic wspólnego z grą. Pochodzi ona od greckiego gramma – litera. Królem zabaw słowami są, mające również starożytny rodowód, palindromy.

 

Palindromy (zdania lustrzane) charakteryzują się tym, że mają symetryczny układ liter, dzięki czemu można je czytać tak samo od początku i od końca. Żartobliwa legenda głosi, że pierwszy palindrom wypowiedział Adam, przedstawiając się Ewie w Raju. Zarówno w języku angielskim, jak i po polsku są to palindromy:


madam, I`m Adam
madam, otom Adam

 

Palindromy wymyślili starożytni Grecy. Około 2300 lat temu jako pierwszy pisał je poeta Sotades z Maronei. Nazwa pochodzi z języka greckiego. Palin to wracać, a dromos to droga. Palindromom przypisywano znaczenie magiczne. Grecy pisali je na kamiennych tablicach. Niektórzy osiedlali się także w Italii, to ich palindromy odnaleźli archeolodzy w wykopaliskach powstałych w związku z wybuchem wulkanu Wezuwiusz. Starożytni Rzymianie zabierali palindromy na wyprawy wojenne. Znaleziono je nawet bardzo daleko – aż w Anglii.

 

W naszej literaturze jako pierwszy zalety czytania wspak zauważył Jan Kochanowski. Napisał on wiersz Raki, tak skonstruowany, że każda linijka może być czytana całymi słowami od końca, dając inny, rymujący się i zabawny utwór. Oto wybrany fragment zapisany wprost i wspak:


miłości pragną, nie pragną tu złota
złota tu pragną, nie pragną miłości

 

Palindromami interesował się (i kilka napisał) nasz wielki poeta Julian Tuwim. W jego książce Pegaz dęba (1950 r.) znajdujemy najbardziej znany polski palindrom. Jest to pochodzący z XIX wieku utwór nieznanego autora:

 

kobyła ma mały bok

 

W XX wieku palindromy pisali liczni szaradziści, którzy umieszczali je w wierszowanych zagadkach. Wydano też trzy książki zawierające palindromy. Autorami byli: poeta Stanisław Barańczak (Pegaz zdębiał) oraz hobbyści Edmund John (Palindromy pana Johna) i Józef Godzic (Echozdania czyli palindromy).

 

Wielki rozwój i wzrost zainteresowania palindromami nastąpił niedawno. Pomógł, jak zwykle, przypadek. Jadąc w 2003 roku na wycieczkę w góry, napisałem na kartce to, co widziałem, a więc kolejno: Nowy Targ, góry, Zakopane. Po przeczytaniu wspak dostałem swój pierwszy palindrom:

 

Nowy Targ, góry, Zakopane – na pokazy róg, graty won!

 

Wspak brzmi całkiem sensownie. Zaraz okazało się, że w przeciwieństwie do pozostałych uczestników wycieczki mam niebywałą łatwość w tworzeniu takich zdań lustrzanych. Po dwóch dniach miałem już pokaźny zbiorek swoich palindromów. Prześledźmy zestaw ułożony trzeciego dnia wycieczki. Zadajmy sobie fundamentalne pytania (przed myślnikiem), a odpowiedź? Zaufajmy regule symetrii liter:

 

co ma tata – moc
co mi dała mama – ład i moc
co mi dał duch – cud, ład i moc

 

Czytaj dalej na

Lubisz CzasDzieci.pl?
KOMENTARZE:

Napisz komentarz, pomóż innym, opiniuj treści
Treść:
Maksimum 1500 znaków.
Imię:
Kod z obrazka:
Zobacz także: Biblioterapeuci zalecają... w lipcu więcej » x
Zobacz » Artykuły
Biblioterapeuci zalecają... w lipcu

Biblioterapeuci zalecają... w lipcu

Choć trwają wakacje nie należy zapominać o wartościowych książkach. Biblioterapeuci w naszym stałym cyklu przedstawiają kolejne trzy tytuły, które warto przeczytać. więcej »
Polecanki na czerwiec - Ewa Popielarz

Polecanki na czerwiec - Ewa Popielarz

Polecanki, czyli książki polecane przez zaprzyjaźnione z naszym portalem mamy, księgarki, miłośniczki literatury dla dzieci. Tym razem tematem przewodnim będzie ciało człowieka! więcej »
Biblioterapeuci zalecają... w maju

Biblioterapeuci zalecają... w maju

Warta uwagi porcja książek polecanych przez biblioterapeutów. więcej »
Polecanki na maj - Natalia Ogierman

Polecanki na maj - Natalia Ogierman

Trzy wierszowane książeczki warte uwagi podczas czytania i zabawy z dziećmi. więcej »
Polecanki na kwiecień - Ewa Popielarz

Polecanki na kwiecień - Ewa Popielarz

Polecanki, czyli książki polecane przez zaprzyjaźnione z naszym portalem mamy, księgarki, miłośniczki literatury dla dzieci. Zapraszamy na zestawienie najlepszych książek o zwierzętach! więcej »
Młodzież czyta: Dystopie

Młodzież czyta: Dystopie

W kolejnej odsłonie "polecanek" dla młodzieży chciałabym zwrócić uwagę na konkretny rodzaj książek. Mianowicie ? Antyutopie. Wiele tytułów z tego gatunku jest powszechnie znanych i doczekało się wielkiej sławy, jak choćby Igrzyska śmierci lub Niezgodna. W poniższym zestawianiu przedstawiam nieco mniejsze gwiazdy gatunku, ale równie warte uwagi. więcej »
Polecanki - Natalia Ogierman

Polecanki - Natalia Ogierman

Co czytać dzieciom? Czasem to bardzo trudne pytanie... spieszymy z pomocą i zapraszamy na kolejne zestawienie z cyklu "Polecanek" :) więcej »
Biblioterapeuci zalecają... w kwietniu

Biblioterapeuci zalecają... w kwietniu

W tym zestawieniu znajdziecie trzy książki, które warto mieć na swoich półkach i korzystać z nich podczas czytania w domu, w czasie zajęć biblioterapeutycznych, lekcji wychowawczych, a nawet zajęć z informatyki. więcej »
Polecanki - Marii Gosk na kwiecień

Polecanki - Marii Gosk na kwiecień

Co ciekawego zobaczyć można na księgarskich półkach? Zerkamy tam okiem Marii Gosk i polecamy Wam, jak zawsze, wspaniałe książki. więcej »
Młodzież czyta!

Młodzież czyta!

Książki dla młodzieży są czymś zupełnie innym niż książki dla dzieci. Zmienia się ich tematyka, szata graficzna, ponieważ potrzeby młodych odbiorców są już zdecydowanie inne. Aby łatwie poruszać się na polu "literatura młodzieżowa" przygotowaliśmy zestawienie "Młodzież czyta". więcej »

Książki dla dzieci

Recenzje książek

Recenzja bibliotekarza (Beata Dziąbek)

Książka: Gabi. Tego właśnie chcę!
Urocza bohaterka, którą pokocha każdy przedszkolak
Recenzja rodzica (Wioleta Dyrcz)

Urocza bohaterka, którą pokocha każdy przedszkolak

Książka: Pola mówi: ble
Polecam tę niezwykłą książkę nie tylko młodym czytelnikom
Recenzja bibliotekarza (Beata Dziąbek)

Polecam tę niezwykłą książkę nie tylko młodym czytelnikom

Książka: Dwoje drzwi i dziewięcioro dzieci
Lektura na wakacje dla nastoletnich miłośników psów
Recenzja rodzica (Aleksandra Struska-Musiał)

Lektura na wakacje dla nastoletnich miłośników psów

Książka: Elfie, gdzie jesteś?
O rycerzach (prawie) wszystko
Recenzja bibliotekarza (Beata Dziąbek)

O rycerzach (prawie) wszystko

Książka: Groźni rycerze w ponurych zamczyskach. Straaaszna historia
więcej recenzji

Książki nagrodzone

Ada Judytka i zaginiony tałes

Ada Judytka i zaginiony tałes

Nagroda im. Kornela Makuszyńskiego
Nagroda im. Kornela Makuszyńskiego »
Nominacja
Rok przyznania: 2018
Biały Teatr panny Nehemias

Biały Teatr panny Nehemias

Książka Roku - konkurs Polskiej Sekcji IBBY
Książka Roku - konkurs Polskiej Sekcji IBBY »
Honorowe wyróżnienie w kategorii literatura
Rok przyznania: 2017
Cuda-niewidy. Zagadki dla młodszych i starszych

Cuda-niewidy. Zagadki dla młodszych i starszych

Książka Roku - konkurs Polskiej Sekcji IBBY
Książka Roku - konkurs Polskiej Sekcji IBBY »
Honorowe wyróżnienie w kategorii grafika
Rok przyznania: 2017
Tata ma dziewczynę

Tata ma dziewczynę

Nagroda im. Kornela Makuszyńskiego
Nagroda im. Kornela Makuszyńskiego »
Nominacja
Rok przyznania: 2018
Serce Neftydy

Serce Neftydy

Książka Roku - konkurs Polskiej Sekcji IBBY
Książka Roku - konkurs Polskiej Sekcji IBBY »
Nagroda literacka za książkę dla młodzieży
Rok przyznania: 2017
więcej nagrodzonych książek
Oglądaj, baw się i śmiej1 Świat Baśnioboru1 Uczucia Gucia1 Gry Nasza Księgarnia1 Książka dla malucha - Zielona Sowa1 Ekorodzice1 Książki dla dzieci1
Ranking

Najlepsze książki dla czytelników 10+

Najlepsze książki dla czytelników 10+Dla przyjemności, dla namysłu, dla ważnych przeżyć
  • O chłopcu, który pływał z piraniami
    1.
  • Czasodzieje. Klucz czasu
    2.
  • Czarownica piętro niżej
    3.
  • Rico, Oskar i Głębocienie
    4.
  • Tomek Łebski – Geniusz (a przynajmniej tak mu się wydaje…). Tom 10
    5.
cały ranking »inne rankingi »

Sonda – Czas Dzieci

Jakich treści brakuje na portalu?
Porad dotyczących wychowania dzieci 0-2
Porad dotyczących wychowania dzieci 3 - 6
Porad dotyczących wychowania dzieci 7 - 9
Porad dotyczących wychowania dzieci 10 - 12
Porad dotyczących radzenia sobie z nastolatkami
Nie szukam tu porad dotyczących wychowania dzieci
Nie szukam w ogóle żadnych porad


Kraków | Warszawa | Wrocław | Śląsk | Łódź | Poznań | Lublin | Trójmiasto | Bydgoszcz | Rzeszów | Szczecin

© Copyright by Czas Dzieci - Portal informacyjno-rozrywkowy 2006-2019