Książki dla dzieci » Artykuły » PALINDROMY - napisane tak, by czytano wspak

PALINDROMY - napisane tak, by czytano wspakpowiększ

PALINDROMY - napisane tak, by czytano wspak

Zabawy słowne polegają na poszukiwaniu takich słów, zdań, wierszy czy większych utworów, które mają jakąś niezwykłą cechę. Zabaw takich jest mnóstwo: anagramy (poprzestawiana kolejność liter), metagramy (różnią się tylko jedną literą), pangramy (zdania, w których każdą literę alfabetu użyto dokładnie jeden raz) itd. Wymienione formy mają starożytny rodowód, a występująca w nazwach końcówka -gramy nie ma nic wspólnego z grą. Pochodzi ona od greckiego gramma – litera. Królem zabaw słowami są, mające również starożytny rodowód, palindromy.

 

Palindromy (zdania lustrzane) charakteryzują się tym, że mają symetryczny układ liter, dzięki czemu można je czytać tak samo od początku i od końca. Żartobliwa legenda głosi, że pierwszy palindrom wypowiedział Adam, przedstawiając się Ewie w Raju. Zarówno w języku angielskim, jak i po polsku są to palindromy:


madam, I`m Adam
madam, otom Adam

 

Palindromy wymyślili starożytni Grecy. Około 2300 lat temu jako pierwszy pisał je poeta Sotades z Maronei. Nazwa pochodzi z języka greckiego. Palin to wracać, a dromos to droga. Palindromom przypisywano znaczenie magiczne. Grecy pisali je na kamiennych tablicach. Niektórzy osiedlali się także w Italii, to ich palindromy odnaleźli archeolodzy w wykopaliskach powstałych w związku z wybuchem wulkanu Wezuwiusz. Starożytni Rzymianie zabierali palindromy na wyprawy wojenne. Znaleziono je nawet bardzo daleko – aż w Anglii.

 

W naszej literaturze jako pierwszy zalety czytania wspak zauważył Jan Kochanowski. Napisał on wiersz Raki, tak skonstruowany, że każda linijka może być czytana całymi słowami od końca, dając inny, rymujący się i zabawny utwór. Oto wybrany fragment zapisany wprost i wspak:


miłości pragną, nie pragną tu złota
złota tu pragną, nie pragną miłości

 

Palindromami interesował się (i kilka napisał) nasz wielki poeta Julian Tuwim. W jego książce Pegaz dęba (1950 r.) znajdujemy najbardziej znany polski palindrom. Jest to pochodzący z XIX wieku utwór nieznanego autora:

 

kobyła ma mały bok

 

W XX wieku palindromy pisali liczni szaradziści, którzy umieszczali je w wierszowanych zagadkach. Wydano też trzy książki zawierające palindromy. Autorami byli: poeta Stanisław Barańczak (Pegaz zdębiał) oraz hobbyści Edmund John (Palindromy pana Johna) i Józef Godzic (Echozdania czyli palindromy).

 

Wielki rozwój i wzrost zainteresowania palindromami nastąpił niedawno. Pomógł, jak zwykle, przypadek. Jadąc w 2003 roku na wycieczkę w góry, napisałem na kartce to, co widziałem, a więc kolejno: Nowy Targ, góry, Zakopane. Po przeczytaniu wspak dostałem swój pierwszy palindrom:

 

Nowy Targ, góry, Zakopane – na pokazy róg, graty won!

 

Wspak brzmi całkiem sensownie. Zaraz okazało się, że w przeciwieństwie do pozostałych uczestników wycieczki mam niebywałą łatwość w tworzeniu takich zdań lustrzanych. Po dwóch dniach miałem już pokaźny zbiorek swoich palindromów. Prześledźmy zestaw ułożony trzeciego dnia wycieczki. Zadajmy sobie fundamentalne pytania (przed myślnikiem), a odpowiedź? Zaufajmy regule symetrii liter:

 

co ma tata – moc
co mi dała mama – ład i moc
co mi dał duch – cud, ład i moc

 

Czytaj dalej na

Lubisz CzasDzieci.pl?
KOMENTARZE:

Napisz komentarz, pomóż innym, opiniuj treści
Treść:
Maksimum 1500 znaków.
Imię:
Kod z obrazka:
Zobacz także: Ćwiczę oko! więcej » x
Zobacz » Artykuły
Ćwiczę oko!

Ćwiczę oko!

Zosia, kilkuletnia dziewczynka, miała niedowidzenie lewego oka. Musiała nosić okulary i zaklejać lepiej widzące oczko. Nie lubiła plastrów i osłonki, ale z drugiej strony rodzice powtarzali, że to całe zasłanianie jest dla jej dobra. Czasem po prostu zaklejała oko. Czasem się buntowała. Czasem poddawała. Czasem oszukiwała. Nie wiedziała jeszcze, że jej mama jest optometrystką i nie podda się tak łatwo. więcej »
Szczęśliwa "15", czyli zestawienie najlepszych wg nas książek wydanych w 2017 roku

Szczęśliwa "15", czyli zestawienie najlepszych wg nas książek wydanych w 2017 roku

Szczęśliwa "15", czyli zestawienie najlepszych wg nas książek wydanych w 2017 roku. Wybór nie był łatwy, nie uwzględnia też wszystkich dobrych książek? Te które się w nim znalazły zachwyciły nas jednak najbardziej. Treścią, świeżością pomysłu, ilustracjami. więcej »
Święta z gruuubą książką

Święta z gruuubą książką

Jaka wg Waszych dzieci jest gruba książka? To taka, która ma 50, 100 czy 200 stron?
Uwielbiają je czy też stronią od nich?

Na co dzień brakuje czasu by móc spokojnie zagłębić się w czytaniu i śledzić losy bohaterów? Bo szkoła, bo zadanie domowe, bo trening, bo dodatkowe zajęcia z języka obcego? więcej »
Co czytać w grudniowe wieczory?

Co czytać w grudniowe wieczory?

Między 6 a 24 grudnia, w samym środku świątecznej krzątaniny, chcemy Wam zaproponować zestawienie książek o Bożym Narodzeniu. Swoje miejsce znalazły w nim niekwestionowane klasyki i tegoroczne nowości. więcej »
Co to "patriotyzm"?

Co to "patriotyzm"?

Pojęcia takie jak: "patriotyzm", "miłość ojczyzny", "bohater narodowy", "naród" mogą być dla małych dzieci trudne do zrozumienia, a święta 11 listopada czy 3 maja kojarzyć się tylko z dniem wolnym od zajęć w szkole. więcej »
Uczyć się można nie tylko z podręczników!

Uczyć się można nie tylko z podręczników!

Uczyć się można nie tylko z podręczników ? jesteśmy nawet przekonani, że uczyć się można przede wszystkim nie z podręczników. Okazją do zdobywania wiedzy, pobudzania ciekawości, odkrywania nowych rzeczy może stać się każde spotkanie z książką. Ważne by książka ta była, ciekawa, wciągająca, dobrze napisana i zilustrowana. więcej »
Co i dlaczego powinniśmy wiedzieć o Olivierze Jeffersie?

Co i dlaczego powinniśmy wiedzieć o Olivierze Jeffersie?

Olivier Jeffers to artysta, ilustrator i pisarz. W jego twórczym dorobku znajdują się instalacje i dzieła utrzymane w duchu malarstwa figuratywnego. Pisze książki, ilustruje je, a także projektuje im okładki. Jego prace prezentowane były w galeriach i muzeach na całym świecie w Londynie (National Portrait Gallery), w Nowym Jorku (Brooklyn Museum) oraz w Berlinie (Space Gestalten). więcej »
Książką połączeni, czyli o roli czytania w życiu dziecka - publikacja do pobrania

Książką połączeni, czyli o roli czytania w życiu dziecka - publikacja do pobrania

Książeczka ta powstała, aby ukazać, jak wielki potencjał tkwi w literaturze oraz jak ważny jest czas spędzony na wspólnym czytaniu z dzieckiem już od pierwszych miesięcy jego życia. Mamy nadzieję, że zwarte w niej propozycje i wskazówki będą zaproszeniem do przeżycia wspaniałej czytelniczej przygody! więcej »
Polscy wydawcy mają swoją szansę. Rusza projekt In Other Words

Polscy wydawcy mają swoją szansę. Rusza projekt In Other Words

Literatura dziecięca na świecie ma się bardzo dobrze. BookTrust, chcąc zwiększyć ilość angielskich tłumaczeń książek dla najmłodszych z całego świata, właśnie wystartował z projektem „In other words”. więcej »
Mały Polak bez kompleksów. O roli historii w książkach  dla dzieci rozmawiamy z Panią Grażyną Bąkiewicz

Mały Polak bez kompleksów. O roli historii w książkach dla dzieci rozmawiamy z Panią Grażyną Bąkiewicz

Trudno wychować pokolenie bez kompleksów, mówiąc wyłącznie o cierpieniu. O roli historii w literaturze dla dzieci rozmawiamy z Panią Grażyną Bąkiewicz. więcej »

Książki dla dzieci

Recenzje książek

Uczmy się ratować innych
Recenzja rodzica

Uczmy się ratować innych

Książka: Pierwsza pomoc nie tylko dla przedszkolaków
Strzał w dziesiątkę
Recenzja rodzica

Strzał w dziesiątkę

Książka: Zguba zębiełków
Mistrzowska książka!
Recenzja CzasDzieci.pl (Aleksandra Barczyk )

Mistrzowska książka!

Książka: Skoczkowie. Tajemnice mistrzów
Do przytulenia
Recenzja rodzica

Do przytulenia

Książka: Kto przytuli Misia Tulisia?
Pięć opowieści to pięć powodów by przeczytać tę książkę
Recenzja bibliotekarza

Pięć opowieści to pięć powodów by przeczytać tę książkę

Książka: Kot na medal. Prawdziwe historie bohaterskich kotów
więcej recenzji

Książki nagrodzone

Dziura w gazecie

Dziura w gazecie

Nagroda im. Kornela Makuszyńskiego
Nagroda im. Kornela Makuszyńskiego »
Nominacja
Rok przyznania: 2018
Teatr niewidzialnych dzieci

Teatr niewidzialnych dzieci

Nagroda im. Kornela Makuszyńskiego
Nagroda im. Kornela Makuszyńskiego »
Wyróżnienie i Nagroda Czytelników
Rok przyznania: 2017
Biały Teatr panny Nehemias

Biały Teatr panny Nehemias

Książka Roku - konkurs Polskiej Sekcji IBBY
Książka Roku - konkurs Polskiej Sekcji IBBY »
Honorowe wyróżnienie w kategorii literatura
Rok przyznania: 2017
Tata ma dziewczynę

Tata ma dziewczynę

Nagroda im. Kornela Makuszyńskiego
Nagroda im. Kornela Makuszyńskiego »
Nominacja
Rok przyznania: 2018
Serce Neftydy

Serce Neftydy

Książka Roku - konkurs Polskiej Sekcji IBBY
Książka Roku - konkurs Polskiej Sekcji IBBY »
Nagroda literacka za książkę dla młodzieży
Rok przyznania: 2017
więcej nagrodzonych książek
Niemożliwi detektywi1 Gry Nasza Księgarnia1 Niezapominajka1 Domowa Akademia1 Pierwsze Książeczki1 Prezenty1 Książki dla dzieci1

Sonda – Czas Dzieci

Czego poszukujesz ? :)
Powiedz nam które treści są dla ciebie ważne, będziemy zwracać na nie szczególną uwagę
Pomysłu na wspólne weekendowe wyjście w mieście
Pomysłu na weekend poza miastem
Pomysłu na wspólne wyjście. Nieważne czy w mieście czy poza miastem
Porad dotyczących wychowania dziecka
Porad dotyczących zdrowia dziecka
Bajek do czytania on line
Gier / zabaw / kolorowanek, by zająć dziecko
Informacji o nowych książkach dla dzieci


Kraków | Warszawa | Wrocław | Śląsk | Łódź | Poznań | Lublin | Trójmiasto | Bydgoszcz | Rzeszów | Szczecin

© Copyright by Czas Dzieci - Portal informacyjno-rozrywkowy 2006-2018