Książki dla dzieci » Artykuły » PALINDROMY - napisane tak, by czytano wspak

PALINDROMY - napisane tak, by czytano wspakpowiększ

PALINDROMY - napisane tak, by czytano wspak

Zabawy słowne polegają na poszukiwaniu takich słów, zdań, wierszy czy większych utworów, które mają jakąś niezwykłą cechę. Zabaw takich jest mnóstwo: anagramy (poprzestawiana kolejność liter), metagramy (różnią się tylko jedną literą), pangramy (zdania, w których każdą literę alfabetu użyto dokładnie jeden raz) itd. Wymienione formy mają starożytny rodowód, a występująca w nazwach końcówka -gramy nie ma nic wspólnego z grą. Pochodzi ona od greckiego gramma – litera. Królem zabaw słowami są, mające również starożytny rodowód, palindromy.

 

Palindromy (zdania lustrzane) charakteryzują się tym, że mają symetryczny układ liter, dzięki czemu można je czytać tak samo od początku i od końca. Żartobliwa legenda głosi, że pierwszy palindrom wypowiedział Adam, przedstawiając się Ewie w Raju. Zarówno w języku angielskim, jak i po polsku są to palindromy:


madam, I`m Adam
madam, otom Adam

 

Palindromy wymyślili starożytni Grecy. Około 2300 lat temu jako pierwszy pisał je poeta Sotades z Maronei. Nazwa pochodzi z języka greckiego. Palin to wracać, a dromos to droga. Palindromom przypisywano znaczenie magiczne. Grecy pisali je na kamiennych tablicach. Niektórzy osiedlali się także w Italii, to ich palindromy odnaleźli archeolodzy w wykopaliskach powstałych w związku z wybuchem wulkanu Wezuwiusz. Starożytni Rzymianie zabierali palindromy na wyprawy wojenne. Znaleziono je nawet bardzo daleko – aż w Anglii.

 

W naszej literaturze jako pierwszy zalety czytania wspak zauważył Jan Kochanowski. Napisał on wiersz Raki, tak skonstruowany, że każda linijka może być czytana całymi słowami od końca, dając inny, rymujący się i zabawny utwór. Oto wybrany fragment zapisany wprost i wspak:


miłości pragną, nie pragną tu złota
złota tu pragną, nie pragną miłości

 

Palindromami interesował się (i kilka napisał) nasz wielki poeta Julian Tuwim. W jego książce Pegaz dęba (1950 r.) znajdujemy najbardziej znany polski palindrom. Jest to pochodzący z XIX wieku utwór nieznanego autora:

 

kobyła ma mały bok

 

W XX wieku palindromy pisali liczni szaradziści, którzy umieszczali je w wierszowanych zagadkach. Wydano też trzy książki zawierające palindromy. Autorami byli: poeta Stanisław Barańczak (Pegaz zdębiał) oraz hobbyści Edmund John (Palindromy pana Johna) i Józef Godzic (Echozdania czyli palindromy).

 

Wielki rozwój i wzrost zainteresowania palindromami nastąpił niedawno. Pomógł, jak zwykle, przypadek. Jadąc w 2003 roku na wycieczkę w góry, napisałem na kartce to, co widziałem, a więc kolejno: Nowy Targ, góry, Zakopane. Po przeczytaniu wspak dostałem swój pierwszy palindrom:

 

Nowy Targ, góry, Zakopane – na pokazy róg, graty won!

 

Wspak brzmi całkiem sensownie. Zaraz okazało się, że w przeciwieństwie do pozostałych uczestników wycieczki mam niebywałą łatwość w tworzeniu takich zdań lustrzanych. Po dwóch dniach miałem już pokaźny zbiorek swoich palindromów. Prześledźmy zestaw ułożony trzeciego dnia wycieczki. Zadajmy sobie fundamentalne pytania (przed myślnikiem), a odpowiedź? Zaufajmy regule symetrii liter:

 

co ma tata – moc
co mi dała mama – ład i moc
co mi dał duch – cud, ład i moc

 

Czytaj dalej na


Lubisz CzasDzieci.pl?
KOMENTARZE:

Napisz komentarz, pomóż innym, opiniuj treści
Treść:
Maksimum 1500 znaków.
Imię:
Kod z obrazka:
Zobacz także: Książką połączeni, czyli o roli czytania w życiu... więcej » x
Zobacz » Artykuły
Książką połączeni, czyli o roli czytania w życiu dziecka - publikacja do pobrania

Książką połączeni, czyli o roli czytania w życiu dziecka - publikacja do pobrania

Książeczka ta powstała, aby ukazać, jak wielki potencjał tkwi w literaturze oraz jak ważny jest czas spędzony na wspólnym czytaniu z dzieckiem już od pierwszych miesięcy jego życia. Mamy nadzieję, że zwarte w niej propozycje i wskazówki będą zaproszeniem do przeżycia wspaniałej czytelniczej przygody! więcej »
Polscy wydawcy mają swoją szansę. Rusza projekt In Other Words

Polscy wydawcy mają swoją szansę. Rusza projekt In Other Words

Literatura dziecięca na świecie ma się bardzo dobrze. BookTrust, chcąc zwiększyć ilość angielskich tłumaczeń książek dla najmłodszych z całego świata, właśnie wystartował z projektem „In other words”. więcej »
Mały Polak bez kompleksów. O roli historii w książkach  dla dzieci rozmawiamy z Panią Grażyną Bąkiewicz

Mały Polak bez kompleksów. O roli historii w książkach dla dzieci rozmawiamy z Panią Grażyną Bąkiewicz

Trudno wychować pokolenie bez kompleksów, mówiąc wyłącznie o cierpieniu. O roli historii w literaturze dla dzieci rozmawiamy z Panią Grażyną Bąkiewicz. więcej »
Zobaczyć niewidoczne

Zobaczyć niewidoczne

Iwona Chmielewska. Nie sposób zamknąć jej twórczości w sztywnych ramach gatunkowych. Za ciasno jej w samym tekście. Niewygodnie tylko w obrazie. Toruńska artystka, tworzy więc książki obrazy – picture books. więcej »
Rzeszowskie spacery dla przedszkolaków - miniprzewodnik

Rzeszowskie spacery dla przedszkolaków - miniprzewodnik

„Rzeszowskie spacery dla przedszkolaków” to pięknie ilustrowana książeczka, która właśnie została wydana przez Podkarpackie Stowarzyszenie dla Aktywnych Rodzin. Ten mini-przewodnik opisuje 20 rzeszowskich miejsc i wydarzeń, które warto zobaczyć. Został opublikowany dzięki finansowemu wsparciu Gminy Miasto Rzeszów. więcej »
Latawiec doda ci skrzydeł

Latawiec doda ci skrzydeł

Dziecięca seria Latawiec wydawnictwa Poradnia K poszerza się o kolejne tytuły. Jej twórczynie zapraszają do współpracy nowych artystów. Obok uznanych grafików, jak Daniel de Latour, Paweł Pawlak i Marianna Oklejak, stanęła właśnie debiutantka Karolina Kotowska. więcej »
Od Zajączka dla przedszkolaka…

Od Zajączka dla przedszkolaka…

Co jest najlepszym prezentem dla przedszkolaka? Jak to: co? Książka! Nawet nie chodzi o to, że rozwija słownictwo, wzbogaca wyobraźnię, uwrażliwia… więcej »
Trzy światy i ONA jedna

Trzy światy i ONA jedna

Dwadzieścia historii. Dwadzieścia ilustracji. Trzy kobiety. Trzy punkty widzenia. Jedna opowieść. Mięsna. Jędrna. Wspólna. I choć jedna z wielu, to inna od wszystkich. więcej »
Przewodnik po świecie kina dla wszystkich Młodych Kinomanów

Przewodnik po świecie kina dla wszystkich Młodych Kinomanów

Nowatorski, napisany w przystępnej formie „Elementarz” odkrywa przed młodymi kinomanami (a dorosłym pomaga przybliżyć dzieciom) podstawy sztuki filmowej i wybrane wątki z historii kina. więcej »
Tu czy tam? Współczesna polska ilustracja dla dzieci – przedsmak przygody

Tu czy tam? Współczesna polska ilustracja dla dzieci – przedsmak przygody

Polska ilustracja święci swoje triumfy od blisko dekady. Jest inteligentna, dowcipna i pobudzająca do myślenia. Coraz więcej utalentowanych twórców sięga po tworzywo jakim jest książka dla dzieci, by łamać klisze i niszczyć stereotypy myślenia o sferze graficznej publikacji dla milusińskich w kategoriach różowo - pluszowych. więcej »

Książki dla dzieci

Recenzje książek

Skarb Czarnej Mumii
Recenzja CzasDzieci.pl (Karolina Borak)

Skarb Czarnej Mumii

Książka: Skarb Czarnej Mumii
Opiekuję się zwierzakami
Recenzja bibliotekarza (Beata Dziąbek)

Opiekuję się zwierzakami

Książka: Mikołajek. Opiekuję się zwierzakami
Ariol. Wszyscy jesteśmy osiołkami
Recenzja CzasDzieci.pl (Karolina Borak)

Ariol. Wszyscy jesteśmy osiołkami

Książka: Ariol. Wszyscy jesteśmy osiołkami
Amelia Badelia w przekładzie Pana Manna
Recenzja bibliotekarza (Beata Dziąbek)

Amelia Badelia w przekładzie Pana Manna

Książka: Amelia Bedelia
O operze rzecz. „Kacper w operze” Adama Święckiego
Recenzja CzasDzieci.pl (Anna Hacuś - Krawczyk)

O operze rzecz. „Kacper w operze” Adama Święckiego

Książka: Gdzie? Jak? Dlaczego? Kacper w operze.
więcej recenzji

Książki nagrodzone

Tokio

Tokio

Nagroda DOBRE STRONY
Nagroda DOBRE STRONY »
Nagroda Specjalna Jury
Rok przyznania: 2015
13 bajek z królestwa Lailonii dla dużych i małych

13 bajek z królestwa Lailonii dla dużych i małych

Książka Roku - konkurs Polskiej Sekcji IBBY
Książka Roku - konkurs Polskiej Sekcji IBBY »
Nagroda graficzna
Rok przyznania: 2015
Mat i świat

Mat i świat

Nagroda im. Kornela Makuszyńskiego
Nagroda im. Kornela Makuszyńskiego »
Wyróżnienie
Rok przyznania: 2016
Cuda wianki. Polski folklor dla młodszych i starszych

Cuda wianki. Polski folklor dla młodszych i starszych

Książka Roku - konkurs Polskiej Sekcji IBBY
Książka Roku - konkurs Polskiej Sekcji IBBY »
Nagroda graficzna
Rok przyznania: 2015
Bajka o wojnie

Bajka o wojnie

Książka Roku - konkurs Polskiej Sekcji IBBY
Książka Roku - konkurs Polskiej Sekcji IBBY »
Wyróżnienie literackie
Rok przyznania: 2015
więcej nagrodzonych książek

Sonda – Czas Dzieci

Jaki jest wiek Twojego Dziecka?
Twój głos pomoże nam lepiej wyprofilować nasze informacje.
do 3 latek
od 3 do 7 lat
od 7 do 10 lat
od 10 do 14 lat
powyżej 14 lat


Kraków | Warszawa | Wrocław | Śląsk | Łódź | Poznań | Lublin | Trójmiasto | Bydgoszcz | Rzeszów | Szczecin

© Copyright by Czas Dzieci - Portal informacyjno-rozrywkowy 2006-2017