Strefa rodzica » Artykuły » Prawo dziecka do zachowku

Prawo dziecka do zachowkupowiększ

Prawo dziecka do zachowku

Instytucja zachowku budzi wiele kontrowersji, jednak funkcjonuje w polskim porządku prawnym od wielu lat, a procesy o zapłatę zachowku są niezwykle częste. Z tego też względu warto wiedzieć, jak wygląda sytuacja dziecka, które jest uprawnione do otrzymania zachowku.

Zachowek przy dziedziczeniu z testamentu


Dziedziczenie spadku po zmarłym spadkodawcy może odbywać się w oparciu o dwa różne sposoby:
1. dziedziczenie ustawowe;
2. dziedziczenie testamentowe.


Dziedziczenie ustawowe zachodzi wówczas, gdy spadkodawca nie sporządził ważnego testamentu (tj. nie sporządził żadnego testamentu w ogóle albo sporządzony przez niego testament jest nieważny – na przykład nie zawiera podpisu). W tym przypadku spadek – majątek należący do spadkodawcy w chwili jego śmierci – otrzymują osoby wskazane w przepisach Kodeksu cywilnego. W pierwszej kolejności prawo do spadku nabywają dzieci i małżonek zmarłego. Kiedy dziedziczenie odbywa się na zasadach ustawowych, prawo do zachowku nie występuje.


Dziedziczenie testamentowe polega na powołaniu do spadku osób wskazanych w treści testamentu. Każdy pełnoletni człowiek, posiadający pełną zdolność do czynności prawnych, może sporządzić testament. W dokumencie tym spadkodawca wskazuje, kto i w jaki sposób będzie dziedziczył na wypadek jego śmierci. Spadkodawca może rozporządzić swoim majątkiem w całkowicie dowolny sposób – w tym może zadecydować o powołaniu do spadku osób innych, aniżeli osoby mu najbliższe. W takim przypadku może znaleźć zastosowanie instytucja zachowku.

 

Dwie trzecie udziału spadkowego dla dziecka


Jeśli osoba najbliższa spadkodawcy, która dziedziczyłaby spadek na podstawie ustawy, nie otrzyma należnego jej udziału spadkowego w postaci powołania do spadku lub uczynionej przed śmiercią spadkodawcy darowizny, wówczas może dochodzić zachowku od osób, które nabyły majątek spadkodawcy w drodze dziedziczenia lub darowizny. Celem instytucji zachowku jest ochrona krewnych spadkodawcy przed jego niekorzystnymi rozporządzeniami majątkowymi.


Kwota, jaką osoba uprawniona od zachowku, zależy od czynników wskazanych w treści Kodeksu cywilnego. Prawo do zachowku wynosi:

  • 1/2 udziału spadkowego

albo

  • 2/3 udziału spadkowego, gdy osoba uprawniona do zachowku jest małoletnia (tj. poniżej 18 roku życia) albo trwale niezdolna do pracy.

 

Przez udział spadkowy należy rozumieć udział, który przysługiwałby osobie uprawionej do zachowku, gdyby spadkodawca nie sporządził testamentu i gdyby dziedziczenie odbywało się na zasadach wskazanych w ustawie.


Przykład:


Jan ma żonę Karolinę i dwoje dzieci – Monikę (12 lat) i Michała (17 lat). W przypadku dziedziczenia ustawowego każde z nich otrzymałoby 1/3 spadku. Jan sporządził testament, w którym cały swój majątek przekazał swojemu bratu. Karolina, reprezentująca również niepełnoletnie dzieci, może wystąpić do szwagra z roszczeniem o zapłatę zachowku. W przypadku Karoliny będzie to suma odpowiadająca 1/6 spadku, zaś w przypadku każdego z dzieci – 2/9 spadku.

 

Dziecko jest reprezentowane przez rodziców


Zachowek przysługujący dziecku jest wyższy, aniżeli zachowek, o który mogą ubiegać się osoby dorosłe. Zachowek może zostać obniżony, jeśli przed śmiercią spadkodawca dokonał na rzecz osoby uprawnionej do zachowku darowizny. Poczynione przez spadkodawcę zwyczajowe prezenty (na przykład z okazji urodzin czy pierwszej komunii) nie obniżają zachowku. Zachowek mogą obniżyć również poniesione przez spadkodawcę koszty edukacji czy wychowania, jeśli przekraczają one zwyczajową, przyjętą miarę (na przykład kosztowna edukacja w zagranicznej szkole).


Przykład:


Karol był rozwiedziony i miał córkę Joannę (16 lat). Przed śmiercią Karol podarował córce mieszkanie. Karol sporządził testament, w którym cały majątek przekazał partnerce. Joanna w toku procesu o zachowek będzie reprezentowana przez swoją matkę. Należny jej zachowek zostanie obniżony o wartość podarowanego jej przez ojca mieszkania.

 

W toku sprawy o zachowek dziecko jest reprezentowane przez rodziców (lub przez jednego z nich). Zachowek nie przysługuje osobie uprawnionej automatycznie – osoba uprawniona z chwilą otwarcia spadku nie otrzyma kwoty odpowiadającej wartości zachowku. Zachowek ma formę roszczenia o zapłatę, co oznacza, iż konieczne jest wystąpienie z żądaniem zapłaty do osób, które nabyły spadek. Jeśli wezwanie do zapłaty nie przyniesie żadnego rezultatu, wówczas kolejnym krokiem jest wniesienie pozwu o zapłatę do właściwego sądu.


Co ważne, roszczenie o zapłatę zachowku przedawnia się z upływem 5 lat od dnia ogłoszenia testamentu. Po upływie tego terminu zachowek nie może być skutecznie dochodzony, jeśli osoba zobowiązana do zapłaty podniesie zarzut przedawnienia.

 

Zachowku dla dziecka nie sposób obniżyć


Oprócz wskazanych powyżej przypadków, w których kwota zachowku należna osobie uprawnionej może zostać obniżona, istnieje jeszcze jedna możliwość obniżenia zachowku. Niezwykle często osoby zobowiązane do wypłaty zachowku powołują się na przepis art. 5 Kodeksu cywilnego, który odwołuje się do zasad współżycia społecznego. Oczywistym jest, iż w przypadku pozwu o zapłatę zachowku osoba zobowiązana do zapłaty będzie starała się możliwie jak najbardziej zminimalizować roszczenie powoda, przede wszystkim wskazując na okoliczności dotyczące relacji spadkodawcy i osoby uprawnionej.


Najczęstszym zarzutem jest zachowanie osoby uprawnionej względem spadkodawcy – brak zainteresowania, brak kontaktu, brak pomocy w trudnych chwilach. Zgodnie z utrwalonym w orzecznictwie poglądem, jeśli pozwany w sprawie o zachowek skutecznie wykaże, że zachowanie osoby uprawnionej do zachowku względem spadkodawcy było rażąco nieprawidłowe, zachowek może zostać obniżony.


Pogląd ten nie ma jednak zastosowania do uprawnionych do otrzymania zachowku dzieci. W takim przypadku zazwyczaj sądy uznają, iż dziecko – z uwagi na swój wiek – nie może ponosić odpowiedzialności za nieprawidłowe relacje ze spadkodawcą, które najczęściej są spowodowane działaniami innych osób (na przykład rodziców dziecka) albo samego spadkodawcy.

Marta Milan

Marta Milan

Adwokat
Z wykształcenia prawnik, absolwentka UAM w Poznaniu. Obecnie prowadzi portal www.legalhero.pl, w ramach którego zajmuje się udzielaniem porad prawnych i przygotowywaniem projektów dokumentów prawnych w przystępnych cenach.

Lubisz CzasDzieci.pl?
KOMENTARZE:

Napisz komentarz, pomóż innym, opiniuj treści
Treść:
Maksimum 1500 znaków.
Imię:
Kod z obrazka:
Zobacz także: 15 powodów dlaczego dzieci kochają Święta więcej » x
Zobacz » Artykuły
15 powodów dlaczego dzieci kochają Święta

15 powodów dlaczego dzieci kochają Święta

Wbrew pozorom dzieci nie kochają Świąt jedynie za prezenty, które przynosi Mikołaj. To tylko dodatek, choć bardzo dla nich ważny. Dla maluchów powodów, za które kocha się Święta jest dużo więcej i wiele z nich nie jest oczywistych. więcej »
Kiedyś dzieci pod choinkę dostawały orzechy, owoce lub domowe ciastka

Kiedyś dzieci pod choinkę dostawały orzechy, owoce lub domowe ciastka

O roli prezentów w życiu dzieci, o konsekwencjach nadmiaru zabawek i o tym, co najważniejsze w święta rozmawiamy z psycholog, Wiktorią Jaciubek z Fundacji Dziecko w Centrum. więcej »
Najpopularniejsze dziecięce imiona

Najpopularniejsze dziecięce imiona

Postanowiliśmy prześledzić, które imiona były w tym roku nadawane dzieciom szczególnie często i jak się to zmieniało względem lat poprzednich. więcej »
15 powodów dlaczego kochamy Święta jeszcze bardziej, kiedy mamy dzieci

15 powodów dlaczego kochamy Święta jeszcze bardziej, kiedy mamy dzieci

Kiedy na świat przychodzą dzieci wszystko się zmienia, zwłaszcza podczas magicznego okresu jakim są Święta Bożego Narodzenia. To dzięki pociechom wracamy do wspomnień z dzieciństwa i odkrywamy je na nowo, w zupełnie innym wymiarze. więcej »
10 prezentów, których rodzice nie znoszą, a dzieci kochają!

10 prezentów, których rodzice nie znoszą, a dzieci kochają!

Dzieci kochają Święta z wielu powodów. Jednym z nich są prezenty od Mikołaja, których otwieranie zawsze wywołuje uśmiech i masę radości. Niestety nie zawsze z takim samym entuzjazmem przyjmują owe podarki dla swoich pociech rodzice. więcej »
Marry Poppins powraca - muzyka filmowa

Marry Poppins powraca - muzyka filmowa

Disneyowski sequel ?Mary Poppins powraca? to musicalowa podróż przedstawiająca magiczne przygody najsłynniejszej niani na świecie! więcej »
Bajki czytane - Nowy album dla najmłodszych

Bajki czytane - Nowy album dla najmłodszych

Klasyki bajek w postaci opowieści audio! Przejdź się wspólnie na spacer z Czerwonym Kapturkiem do babci, popływaj w morzu z Małą Syrenką, zatańcz walca z Piękna i Bestią! więcej »
Królowa Śniegu: Po drugiej stronie lustra
Patronat CzasDzieci.pl

Królowa Śniegu: Po drugiej stronie lustra

W świecie rządzonym przez czary, Gerda jest jedną z niewielu osób pozbawionych magicznych zdolności. Choć fakt ten stale komplikuje jej życie, bohaterka nie podaje się i dzielnie pomaga rodzinie w prowadzeniu magicznego sklepiku z zaklęciami... więcej »
Zamiast sałaty jedz zimą kiełki

Zamiast sałaty jedz zimą kiełki

Skończyły się już zielone liście z grządki... Kto nie ma ochoty na pryskane produkty z uprawy hydroponicznej, które są zimą sprzedawane z mylną nazwą "sałata", temu można polecić kiełki. Ich przewaga nad innymi warzywami polega na tym, że można je uprawiać przez cały rok. więcej »
Świnka Peppa i Wielka Niespodzianka. Udane urodziny Peppy
Patronat CzasDzieci.pl

Świnka Peppa i Wielka Niespodzianka. Udane urodziny Peppy

W Operze Śląskiej w Bytomiu po raz pierwszy w Polsce odbył się spektakl Świnka Peppa i Wielka Niespodzianka. Zgromadzone na widowni dzieci przeniosły się w świat dobrze znany z popularnej kreskówki. więcej »
Interesują mnie terminy:
Wiek dziecka:
Interesują mnie wydarzenia z kategorii »
15 powodów dlaczego kochamy Święta jeszcze bardziej, kiedy mamy dzieci

15 powodów dlaczego kochamy Święta jeszcze bardziej, kiedy mamy dzieci

Kiedy na świat przychodzą dzieci wszystko się zmienia, zwłaszcza podczas magicznego okresu jakim są Święta Bożego Narodzenia.  

Ciekawostki na Czasie

Najpopularniejsze dziecięce imiona

Najpopularniejsze dziecięce imiona

Postanowiliśmy prześledzić, które imiona były w tym roku nadawane dzieciom szczególnie często i jak się to zmieniało względem lat poprzednich.  
15 powodów dlaczego dzieci kochają Święta

15 powodów dlaczego dzieci kochają Święta

Wbrew pozorom dzieci nie kochają Świąt jedynie za prezenty, które przynosi Mikołaj. Dla maluchów powodów, za które kocha się Święta jest dużo więcej i wiele z nich nie jest oczywistych.  

W domu z dzieckiem

Boże Narodzenie1 Prezenty1 Gry Nasza Księgarnia1 Niezapominajka1 Domowa Akademia1 Pierwsze Książeczki1 Książki dla dzieci1

Sonda – Czas Dzieci

Czego powinno być więcej na portalu ?
Rozrywki dla dzieci on line
Rozrywki dla rodziców on line
Konkursów z nagrodami dla dzieci
Konkursów z nagrodami dla mam
Konkursów z nagrodami dla tatusiów
Inspiracji plastycznych dla dzieci
Żadne z powyższych mnie nie interesują. Szukam tu informacji nie rozrywki.


Kraków | Warszawa | Wrocław | Śląsk | Łódź | Poznań | Lublin | Trójmiasto | Bydgoszcz | Rzeszów | Szczecin

© Copyright by Czas Dzieci - Portal informacyjno-rozrywkowy 2006-2018