Strefa rodzica » Artykuły » Prawo dziecka do zachowku

Prawo dziecka do zachowkupowiększ

Prawo dziecka do zachowku

Instytucja zachowku budzi wiele kontrowersji, jednak funkcjonuje w polskim porządku prawnym od wielu lat, a procesy o zapłatę zachowku są niezwykle częste. Z tego też względu warto wiedzieć, jak wygląda sytuacja dziecka, które jest uprawnione do otrzymania zachowku.

Zachowek przy dziedziczeniu z testamentu


Dziedziczenie spadku po zmarłym spadkodawcy może odbywać się w oparciu o dwa różne sposoby:
1. dziedziczenie ustawowe;
2. dziedziczenie testamentowe.


Dziedziczenie ustawowe zachodzi wówczas, gdy spadkodawca nie sporządził ważnego testamentu (tj. nie sporządził żadnego testamentu w ogóle albo sporządzony przez niego testament jest nieważny – na przykład nie zawiera podpisu). W tym przypadku spadek – majątek należący do spadkodawcy w chwili jego śmierci – otrzymują osoby wskazane w przepisach Kodeksu cywilnego. W pierwszej kolejności prawo do spadku nabywają dzieci i małżonek zmarłego. Kiedy dziedziczenie odbywa się na zasadach ustawowych, prawo do zachowku nie występuje.


Dziedziczenie testamentowe polega na powołaniu do spadku osób wskazanych w treści testamentu. Każdy pełnoletni człowiek, posiadający pełną zdolność do czynności prawnych, może sporządzić testament. W dokumencie tym spadkodawca wskazuje, kto i w jaki sposób będzie dziedziczył na wypadek jego śmierci. Spadkodawca może rozporządzić swoim majątkiem w całkowicie dowolny sposób – w tym może zadecydować o powołaniu do spadku osób innych, aniżeli osoby mu najbliższe. W takim przypadku może znaleźć zastosowanie instytucja zachowku.

 

Dwie trzecie udziału spadkowego dla dziecka


Jeśli osoba najbliższa spadkodawcy, która dziedziczyłaby spadek na podstawie ustawy, nie otrzyma należnego jej udziału spadkowego w postaci powołania do spadku lub uczynionej przed śmiercią spadkodawcy darowizny, wówczas może dochodzić zachowku od osób, które nabyły majątek spadkodawcy w drodze dziedziczenia lub darowizny. Celem instytucji zachowku jest ochrona krewnych spadkodawcy przed jego niekorzystnymi rozporządzeniami majątkowymi.


Kwota, jaką osoba uprawniona od zachowku, zależy od czynników wskazanych w treści Kodeksu cywilnego. Prawo do zachowku wynosi:

  • 1/2 udziału spadkowego

albo

  • 2/3 udziału spadkowego, gdy osoba uprawniona do zachowku jest małoletnia (tj. poniżej 18 roku życia) albo trwale niezdolna do pracy.

 

Przez udział spadkowy należy rozumieć udział, który przysługiwałby osobie uprawionej do zachowku, gdyby spadkodawca nie sporządził testamentu i gdyby dziedziczenie odbywało się na zasadach wskazanych w ustawie.


Przykład:


Jan ma żonę Karolinę i dwoje dzieci – Monikę (12 lat) i Michała (17 lat). W przypadku dziedziczenia ustawowego każde z nich otrzymałoby 1/3 spadku. Jan sporządził testament, w którym cały swój majątek przekazał swojemu bratu. Karolina, reprezentująca również niepełnoletnie dzieci, może wystąpić do szwagra z roszczeniem o zapłatę zachowku. W przypadku Karoliny będzie to suma odpowiadająca 1/6 spadku, zaś w przypadku każdego z dzieci – 2/9 spadku.

 

Dziecko jest reprezentowane przez rodziców


Zachowek przysługujący dziecku jest wyższy, aniżeli zachowek, o który mogą ubiegać się osoby dorosłe. Zachowek może zostać obniżony, jeśli przed śmiercią spadkodawca dokonał na rzecz osoby uprawnionej do zachowku darowizny. Poczynione przez spadkodawcę zwyczajowe prezenty (na przykład z okazji urodzin czy pierwszej komunii) nie obniżają zachowku. Zachowek mogą obniżyć również poniesione przez spadkodawcę koszty edukacji czy wychowania, jeśli przekraczają one zwyczajową, przyjętą miarę (na przykład kosztowna edukacja w zagranicznej szkole).


Przykład:


Karol był rozwiedziony i miał córkę Joannę (16 lat). Przed śmiercią Karol podarował córce mieszkanie. Karol sporządził testament, w którym cały majątek przekazał partnerce. Joanna w toku procesu o zachowek będzie reprezentowana przez swoją matkę. Należny jej zachowek zostanie obniżony o wartość podarowanego jej przez ojca mieszkania.

 

W toku sprawy o zachowek dziecko jest reprezentowane przez rodziców (lub przez jednego z nich). Zachowek nie przysługuje osobie uprawnionej automatycznie – osoba uprawniona z chwilą otwarcia spadku nie otrzyma kwoty odpowiadającej wartości zachowku. Zachowek ma formę roszczenia o zapłatę, co oznacza, iż konieczne jest wystąpienie z żądaniem zapłaty do osób, które nabyły spadek. Jeśli wezwanie do zapłaty nie przyniesie żadnego rezultatu, wówczas kolejnym krokiem jest wniesienie pozwu o zapłatę do właściwego sądu.


Co ważne, roszczenie o zapłatę zachowku przedawnia się z upływem 5 lat od dnia ogłoszenia testamentu. Po upływie tego terminu zachowek nie może być skutecznie dochodzony, jeśli osoba zobowiązana do zapłaty podniesie zarzut przedawnienia.

 

Zachowku dla dziecka nie sposób obniżyć


Oprócz wskazanych powyżej przypadków, w których kwota zachowku należna osobie uprawnionej może zostać obniżona, istnieje jeszcze jedna możliwość obniżenia zachowku. Niezwykle często osoby zobowiązane do wypłaty zachowku powołują się na przepis art. 5 Kodeksu cywilnego, który odwołuje się do zasad współżycia społecznego. Oczywistym jest, iż w przypadku pozwu o zapłatę zachowku osoba zobowiązana do zapłaty będzie starała się możliwie jak najbardziej zminimalizować roszczenie powoda, przede wszystkim wskazując na okoliczności dotyczące relacji spadkodawcy i osoby uprawnionej.


Najczęstszym zarzutem jest zachowanie osoby uprawnionej względem spadkodawcy – brak zainteresowania, brak kontaktu, brak pomocy w trudnych chwilach. Zgodnie z utrwalonym w orzecznictwie poglądem, jeśli pozwany w sprawie o zachowek skutecznie wykaże, że zachowanie osoby uprawnionej do zachowku względem spadkodawcy było rażąco nieprawidłowe, zachowek może zostać obniżony.


Pogląd ten nie ma jednak zastosowania do uprawnionych do otrzymania zachowku dzieci. W takim przypadku zazwyczaj sądy uznają, iż dziecko – z uwagi na swój wiek – nie może ponosić odpowiedzialności za nieprawidłowe relacje ze spadkodawcą, które najczęściej są spowodowane działaniami innych osób (na przykład rodziców dziecka) albo samego spadkodawcy.

Marta Milan

Marta Milan

Adwokat
Z wykształcenia prawnik, absolwentka UAM w Poznaniu. Obecnie prowadzi portal www.legalhero.pl, w ramach którego zajmuje się udzielaniem porad prawnych i przygotowywaniem projektów dokumentów prawnych w przystępnych cenach.

Lubisz CzasDzieci.pl?
KOMENTARZE:

Napisz komentarz, pomóż innym, opiniuj treści
Treść:
Maksimum 1500 znaków.
Imię:
Kod z obrazka:
Zobacz także: Co robić kiedy dziecko kaszle? Skuteczne sposoby... więcej » x
Zobacz » Artykuły
Co robić kiedy dziecko kaszle? Skuteczne sposoby na kaszel u dzieci

Co robić kiedy dziecko kaszle? Skuteczne sposoby na kaszel u dzieci

U dzieci najczęściej pojawiają się katar i kaszel, które choć nie zawsze zwiastują poważne choroby, potrafią być wyjątkowo uciążliwe. Powody do niepokoju budzi jednak zwłaszcza kaszel, zarówno ten suchy jak i mokry. więcej »
13 zachowań, których unikają silni psychicznie rodzice

13 zachowań, których unikają silni psychicznie rodzice

Wychowywanie silnych psychicznie dzieci, które są przygotowane do podejmowania wyzwań w realnym świecie, wymaga od rodziców unikania niektórych zachowań, podpowiada psychoterapeutka i autorka książek. więcej »
Zabawki wspierające integrację sensoryczną, które można wykonać w domu

Zabawki wspierające integrację sensoryczną, które można wykonać w domu

Dzieci do 5 lat
Zebraliśmy kilkanaście rodzicielskich pomysłów na zabawki sensoryczne. Wspierają rozwój dotyku, a co za tym idzie integracji sensorycznej, tak istotnej we wszystkich czynnościach i zadaniach. więcej »
Czy istnieje lekarstwo na otyłość i choroby cywilizacyjne?

Czy istnieje lekarstwo na otyłość i choroby cywilizacyjne?

Już niewielka zmiana codziennych przyzwyczajeń może uchronić dziecko przed otyłością i chorobami cywilizacyjnymi. więcej »
Przez otyłość do "zdrowego odżywiania" - Historia 16 letniej Oli

Przez otyłość do "zdrowego odżywiania" - Historia 16 letniej Oli

Przeczytajcie historie Oli, jej mama poprosiła o pomoc specjalistów. więcej »
"Kuba i Kanga" - przyjaźń na krańcu świata

"Kuba i Kanga" - przyjaźń na krańcu świata

"Kuba i Kanga" to wzruszająca opowieść o spotkaniach, które zmieniają nas na zawsze. Stworzyła ją Ursula Dubosarsky uznawana za jedną z czołowych australijskich autorek dla dzieci i młodzieży... więcej »
Czytanie to recepta na wyważony dialog społeczny! Pierwsza akcja upowszechniania czytania pod patronatem Ministra Zdrowia!
Patronat CzasDzieci.pl

Czytanie to recepta na wyważony dialog społeczny! Pierwsza akcja upowszechniania czytania pod patronatem Ministra Zdrowia!

Mniej niż 40% dorosłych Polaków czyta zaledwie jedną książkę rocznie. To dwa razy mniej niż w Czechach. Akcja "Książka na receptę. Recepta na sukces", to pierwszy krok w stronę zaangażowania neonatologów i pediatrów w popularyzację czytania. więcej »
Pierwsze podróże małego dziecka

Pierwsze podróże małego dziecka

Gdy w życiu młodych osób pojawia się niemowlę często wydaje im się, że z niektórych czynności, które dotychczas sprawiały im przyjemność trzeba będzie zrezygnować. więcej »
15 prostych upominków i dekoracji DIY na Walentynki

15 prostych upominków i dekoracji DIY na Walentynki

Jeśli chcecie sprawić bliskiej osobie niespodziankę z okazji Walentynek, zobaczcie nasze propozycje. więcej »
Książki na Czasie - Styczeń

Książki na Czasie - Styczeń

Styczeń to czas, kiedy z nadzieją wchodzimy w nowy rok, snujemy plany na przyszłość i cieszymy się z pełni zimy (szczególnie jeśli mamy ferie).
Na styczniowe poranki, popołudnia i wieczory wydawcy przygotowali nam publikacje odpowiednie dla czytelników w każdym wieku, skrzące się od emocji, pełne ciekawych informacji oraz dobrej zabawy. więcej »
Interesują mnie terminy:
Wiek dziecka:
Interesują mnie wydarzenia z kategorii »

Pomysły na Czasie

Zabawki wspierające integrację sensoryczną, które można wykonać w domu

Zabawki wspierające integrację sensoryczną, które można wykonać w domu

Zebraliśmy kilkanaście rodzicielskich pomysłów na zabawki sensoryczne. Wspierają rozwój dotyku, a co za tym idzie integracji sensorycznej, tak istotnej ze wszystkich czynnościach i zadaniach.  

Polecamy

Gra na Czasie

Gra na Czasie

Aparaty w dłoń! Właśnie dotarliście na odległy archipelag. A na nim już czeka na Was nowe wyzwanie: fotografowanie dzikich zwierząt kryjących się na pobliskich wysepkach.  

Temat na Czasie

Poznajcie historię Oli

Poznajcie historię Oli

Ola próbowała też chyba każdej diety, jednak bez rezultatów. Była załamana: po pierwszych pozytywnych efektach waga zawsze wracała, dziewczynka potrzebowała profesjonalnej pomocy.  

Temat na Czasie

Dlaczego jestem postrzegany jako "inny"?

Dlaczego jestem postrzegany jako "inny"?

Mama Wojtka nie zdawała sobie sprawy, że konsekwencje otyłości jej syna pociągają za sobą tak poważne problemy zdrowotne i społecznościowe.  

W domu z dzieckiem

Odchudzamy dzieci1 Gry Nasza Księgarnia1 Chłopiec z burzy1 Książka dla malucha - Zielona Sowa1 Ekorodzice1 Książki dla dzieci1

Sonda – Czas Dzieci

Czego poszukujesz ? :)
Powiedz nam które treści są dla ciebie ważne, będziemy zwracać na nie szczególną uwagę
Pomysłu na wspólne weekendowe wyjście w mieście
Pomysłu na weekend poza miastem
Pomysłu na wspólne wyjście. Nieważne czy w mieście czy poza miastem
Porad dotyczących wychowania dziecka
Porad dotyczących zdrowia dziecka
Bajek do czytania on line
Gier / zabaw / kolorowanek, by zająć dziecko
Informacji o nowych książkach dla dzieci


Kraków | Warszawa | Wrocław | Śląsk | Łódź | Poznań | Lublin | Trójmiasto | Bydgoszcz | Rzeszów | Szczecin

© Copyright by Czas Dzieci - Portal informacyjno-rozrywkowy 2006-2019