Strefa rodzica » Artykuły » Prawo dziecka do zachowku

Prawo dziecka do zachowkupowiększ

Prawo dziecka do zachowku

Instytucja zachowku budzi wiele kontrowersji, jednak funkcjonuje w polskim porządku prawnym od wielu lat, a procesy o zapłatę zachowku są niezwykle częste. Z tego też względu warto wiedzieć, jak wygląda sytuacja dziecka, które jest uprawnione do otrzymania zachowku.

Zachowek przy dziedziczeniu z testamentu


Dziedziczenie spadku po zmarłym spadkodawcy może odbywać się w oparciu o dwa różne sposoby:
1. dziedziczenie ustawowe;
2. dziedziczenie testamentowe.


Dziedziczenie ustawowe zachodzi wówczas, gdy spadkodawca nie sporządził ważnego testamentu (tj. nie sporządził żadnego testamentu w ogóle albo sporządzony przez niego testament jest nieważny – na przykład nie zawiera podpisu). W tym przypadku spadek – majątek należący do spadkodawcy w chwili jego śmierci – otrzymują osoby wskazane w przepisach Kodeksu cywilnego. W pierwszej kolejności prawo do spadku nabywają dzieci i małżonek zmarłego. Kiedy dziedziczenie odbywa się na zasadach ustawowych, prawo do zachowku nie występuje.


Dziedziczenie testamentowe polega na powołaniu do spadku osób wskazanych w treści testamentu. Każdy pełnoletni człowiek, posiadający pełną zdolność do czynności prawnych, może sporządzić testament. W dokumencie tym spadkodawca wskazuje, kto i w jaki sposób będzie dziedziczył na wypadek jego śmierci. Spadkodawca może rozporządzić swoim majątkiem w całkowicie dowolny sposób – w tym może zadecydować o powołaniu do spadku osób innych, aniżeli osoby mu najbliższe. W takim przypadku może znaleźć zastosowanie instytucja zachowku.

 

Dwie trzecie udziału spadkowego dla dziecka


Jeśli osoba najbliższa spadkodawcy, która dziedziczyłaby spadek na podstawie ustawy, nie otrzyma należnego jej udziału spadkowego w postaci powołania do spadku lub uczynionej przed śmiercią spadkodawcy darowizny, wówczas może dochodzić zachowku od osób, które nabyły majątek spadkodawcy w drodze dziedziczenia lub darowizny. Celem instytucji zachowku jest ochrona krewnych spadkodawcy przed jego niekorzystnymi rozporządzeniami majątkowymi.


Kwota, jaką osoba uprawniona od zachowku, zależy od czynników wskazanych w treści Kodeksu cywilnego. Prawo do zachowku wynosi:

  • 1/2 udziału spadkowego

albo

  • 2/3 udziału spadkowego, gdy osoba uprawniona do zachowku jest małoletnia (tj. poniżej 18 roku życia) albo trwale niezdolna do pracy.

 

Przez udział spadkowy należy rozumieć udział, który przysługiwałby osobie uprawionej do zachowku, gdyby spadkodawca nie sporządził testamentu i gdyby dziedziczenie odbywało się na zasadach wskazanych w ustawie.


Przykład:


Jan ma żonę Karolinę i dwoje dzieci – Monikę (12 lat) i Michała (17 lat). W przypadku dziedziczenia ustawowego każde z nich otrzymałoby 1/3 spadku. Jan sporządził testament, w którym cały swój majątek przekazał swojemu bratu. Karolina, reprezentująca również niepełnoletnie dzieci, może wystąpić do szwagra z roszczeniem o zapłatę zachowku. W przypadku Karoliny będzie to suma odpowiadająca 1/6 spadku, zaś w przypadku każdego z dzieci – 2/9 spadku.

 

Dziecko jest reprezentowane przez rodziców


Zachowek przysługujący dziecku jest wyższy, aniżeli zachowek, o który mogą ubiegać się osoby dorosłe. Zachowek może zostać obniżony, jeśli przed śmiercią spadkodawca dokonał na rzecz osoby uprawnionej do zachowku darowizny. Poczynione przez spadkodawcę zwyczajowe prezenty (na przykład z okazji urodzin czy pierwszej komunii) nie obniżają zachowku. Zachowek mogą obniżyć również poniesione przez spadkodawcę koszty edukacji czy wychowania, jeśli przekraczają one zwyczajową, przyjętą miarę (na przykład kosztowna edukacja w zagranicznej szkole).


Przykład:


Karol był rozwiedziony i miał córkę Joannę (16 lat). Przed śmiercią Karol podarował córce mieszkanie. Karol sporządził testament, w którym cały majątek przekazał partnerce. Joanna w toku procesu o zachowek będzie reprezentowana przez swoją matkę. Należny jej zachowek zostanie obniżony o wartość podarowanego jej przez ojca mieszkania.

 

W toku sprawy o zachowek dziecko jest reprezentowane przez rodziców (lub przez jednego z nich). Zachowek nie przysługuje osobie uprawnionej automatycznie – osoba uprawniona z chwilą otwarcia spadku nie otrzyma kwoty odpowiadającej wartości zachowku. Zachowek ma formę roszczenia o zapłatę, co oznacza, iż konieczne jest wystąpienie z żądaniem zapłaty do osób, które nabyły spadek. Jeśli wezwanie do zapłaty nie przyniesie żadnego rezultatu, wówczas kolejnym krokiem jest wniesienie pozwu o zapłatę do właściwego sądu.


Co ważne, roszczenie o zapłatę zachowku przedawnia się z upływem 5 lat od dnia ogłoszenia testamentu. Po upływie tego terminu zachowek nie może być skutecznie dochodzony, jeśli osoba zobowiązana do zapłaty podniesie zarzut przedawnienia.

 

Zachowku dla dziecka nie sposób obniżyć


Oprócz wskazanych powyżej przypadków, w których kwota zachowku należna osobie uprawnionej może zostać obniżona, istnieje jeszcze jedna możliwość obniżenia zachowku. Niezwykle często osoby zobowiązane do wypłaty zachowku powołują się na przepis art. 5 Kodeksu cywilnego, który odwołuje się do zasad współżycia społecznego. Oczywistym jest, iż w przypadku pozwu o zapłatę zachowku osoba zobowiązana do zapłaty będzie starała się możliwie jak najbardziej zminimalizować roszczenie powoda, przede wszystkim wskazując na okoliczności dotyczące relacji spadkodawcy i osoby uprawnionej.


Najczęstszym zarzutem jest zachowanie osoby uprawnionej względem spadkodawcy – brak zainteresowania, brak kontaktu, brak pomocy w trudnych chwilach. Zgodnie z utrwalonym w orzecznictwie poglądem, jeśli pozwany w sprawie o zachowek skutecznie wykaże, że zachowanie osoby uprawnionej do zachowku względem spadkodawcy było rażąco nieprawidłowe, zachowek może zostać obniżony.


Pogląd ten nie ma jednak zastosowania do uprawnionych do otrzymania zachowku dzieci. W takim przypadku zazwyczaj sądy uznają, iż dziecko – z uwagi na swój wiek – nie może ponosić odpowiedzialności za nieprawidłowe relacje ze spadkodawcą, które najczęściej są spowodowane działaniami innych osób (na przykład rodziców dziecka) albo samego spadkodawcy.

Marta Milan

Marta Milan

Adwokat
Z wykształcenia prawnik, absolwentka UAM w Poznaniu. Obecnie prowadzi portal www.legalhero.pl, w ramach którego zajmuje się udzielaniem porad prawnych i przygotowywaniem projektów dokumentów prawnych w przystępnych cenach.

Lubisz CzasDzieci.pl?
KOMENTARZE:

Napisz komentarz, pomóż innym, opiniuj treści
Treść:
Maksimum 1500 znaków.
Imię:
Kod z obrazka:
Zobacz także: Ścieżka dźwiękowa z filmu Aladyn już do... więcej » x
Zobacz » Artykuły
Ścieżka dźwiękowa z filmu Aladyn już do kupienia!

Ścieżka dźwiękowa z filmu Aladyn już do kupienia!

Dajcie się ponieść ponadczasowym piosenkom, które zachwyciły miliony dzieci i dorosłych na całym świecie! Album zawiera piosenki w polskiej wersji językowej! więcej »
My3 - za3majMY radość

My3 - za3majMY radość

Prezentujemy Wam kolejną płytę dziewczyn z zespołu My3. Czwarty album dziewczyn nosi tytuł "za3majMY radość" jest utrzymany w kolorze zielonym i tak samo jak poprzednie krążki, tak i ten posiada zapachową książeczkę ? sprawdźcie sami jaki zapach tym razem wybrały: Natka, Julka oraz Gefi! więcej »
Nowe przygody Stasia Pętelki!

Nowe przygody Stasia Pętelki!

"Mamo, Tato, chciałbym mieć pieska!" - to zdanie, który słyszał prawdopodobnie prawie każdy rodzic. Dzieci chętnie wyobrażają sobie jak wspaniale byłoby mieć pupila. A co się dzieje, gdy pies naprawdę zamieszka z przedszkolakiem i jego rodziną? Przekonali się o tym Staś Pętelka i jego młodsza siostra Jadzia. więcej »
Poznajemy świat z Biblioteczką Montessori! Kolejne tytuły już dostępne!

Poznajemy świat z Biblioteczką Montessori! Kolejne tytuły już dostępne!

Wydawnictwo Egmont po raz kolejny wychodzi naprzeciw potrzebom nauczycieli, rodziców, a przede wszystkim dzieci, tworząc trwałe i piękne materiały edukacyjne. Są one stworzone zgodnie z zasadami pedagogiki Marii Montessori, dzięki którym dzieci mogą rozwijać swoje zainteresowania, pasje i zasób słownictwa, a także poszerzać wiedzę o świecie. więcej »
Jak określić datę poczęcia dziecka? Sprawdź

Jak określić datę poczęcia dziecka? Sprawdź

Kiedy para stara się o dziecko to współżyje w okresie płodnym. Jest to w sumie około 7 dni w miesiącu, z czego najbardziej płodny jest dzień owulacji i dzień przed nim. Czy istnieje sposób, by dowiedzieć się dokładnie, kiedy dziecko zostało poczęte? Jak to obliczyć? Podpowiadamy. więcej »
Jak wybrać idealną spacerówkę?

Jak wybrać idealną spacerówkę?

Wybór idealnej spacerówki to spore wyzwanie dla rodzica ? maluch spędza w niej naprawdę sporo czasu. Wózek musi sprostać więc jego wymaganiom, ale także wymaganiom rodzica. więcej »
10 największych lęków najmłodszych

10 największych lęków najmłodszych

Najmłodsi wykazują wiele lęków, dlatego trudno jest czasem przekonać je do tego, że przy nas nic im nie grozi. Dzisiaj przedstawimy wam cenne wskazówki jak pomóc dziecku wyzbyć się jego największych lęków. więcej »
Czy kolejność urodzenia ma wpływ na osobowość dziecka?

Czy kolejność urodzenia ma wpływ na osobowość dziecka?

Jak kolejność urodzenia kształtuje charakter dziecka? Czy istnieją różnice pomiędzy jedynakami, najstarszymi a najmłodszymi dziećmi? Czy ma to wpływ na osobowość? więcej »
Europa w Polsce

Europa w Polsce

O Centrum Edukacji Artystycznej Muzylek Moni słyszeliśmy już niejednokrotnie - nie tylko ze względu na mnogość inicjatyw, jakie podejmują, ale także z racji tego, że są nasi - z Krakowa. więcej »
Twój pomysł na wystrój wnętrza

Twój pomysł na wystrój wnętrza

Wystrój wnętrza to wizytówka domu. Urządzając mieszkanie lub remontując pomieszczenie, zależy nam na estetyce wykonania i solidnych materiałach. więcej »
Interesują mnie terminy:
Wiek dziecka:
Interesują mnie wydarzenia z kategorii »
Po co dziecku pluszowy miś?

Po co dziecku pluszowy miś?

Okazuje się, że niepozorna miłość do pluszowych misiów przynosi wiele profitów dla rozwoju dzieci.  

Lato!

Gdzie nad wodę?

Gdzie nad wodę?

Uff... ale upał! Trochę wody dla ochłody? Sprawdźcie gdzie! Warszawskie i podwarszawskie plaże.  

Singiel na Czasie

Wydarzenie Na Czasie

Europa w Polsce

Europa w Polsce

Europejski Maraton Artystyczny to międzynarodowy projekt w formie warsztatów. Zajęcia skierowane są do osób, które zajmują się edukacją dzieci  

W domu z dzieckiem

Uczucia Gucia1 Gry Nasza Księgarnia1 Książka dla malucha - Zielona Sowa1 Ekorodzice1 Książki dla dzieci1

Sonda – Czas Dzieci

Czego powinno być więcej na portalu ?
Rozrywki dla dzieci on line
Rozrywki dla rodziców on line
Konkursów z nagrodami dla dzieci
Konkursów z nagrodami dla mam
Konkursów z nagrodami dla tatusiów
Inspiracji plastycznych dla dzieci
Żadne z powyższych mnie nie interesują. Szukam tu informacji nie rozrywki.


Kraków | Warszawa | Wrocław | Śląsk | Łódź | Poznań | Lublin | Trójmiasto | Bydgoszcz | Rzeszów | Szczecin

© Copyright by Czas Dzieci - Portal informacyjno-rozrywkowy 2006-2019