Niebezpieczeństwa GórWalory uprawiania narciarstwa, narciarskiej turystyki górskiej są tak liczne i bezsporne, że nie trzeba ich tu wymieniać. Powszechnie jednak wiadomo, że z uprawianiem narciarstwa wiąże się ryzyko, wynikające z niebezpieczeństwa, jakie ze sobą niesie:
a) posługiwanie się nartami, jako środkiem lokomocji,
b) poruszanie się w terenie górskim i wysokogórskim. Tylko dokładna znajomość czynników, w wyniku których powstaje niebezpieczeństwo oraz znajomość zasad zachowania się w sytuacjach jakie te czynniki stwarzają, pozwolą na swobodne poruszanie się nawet w warunkach krytycznych. Istota profilaktyki polega zatem nie tylko na unikaniu niebezpieczeństw, lecz przede wszystkim na ich znajomości.
Czynniki powodujące potencjalne niebezpieczeństwo w uprawianiu narciarstwa podzielić możemy na dwie podstawowe grupy :
- Czynniki Subiektywne, czyli zależne od naszego działania.
- Czynniki Obiektywne, działające niezależnie od naszej woli.
Do Czynników Subiektywnych zaliczamy:
- Możliwości Kondycyjne: pod pojęciem kondycji rozumiemy zespół cech psychicznych i fizycznych jakimi dysponuje człowiek w określonej sytuacji. Zamierzenia zwykle są śmielsze od posiadanych predyspozycji fizycznych. Możliwości organizmu są zależne od : przygotowania ruchowego, przygotowania do wysiłku, aklimatyzacji, właściwego odżywiania, umiejętności skutecznego odpoczynku. Przygotowanie organizmu do wysiłków, dokonywane może być w formie codziennej gimnastyki o dość dużym napięciu wysiłku lub w formie przedsezonowych zapraw narciarskich.
- Możliwości Techniczne : opanowanie i doskonalenie techniki narciarskiej, pozwalającej na swobodne poruszanie się w każdych warunkach śnieżnych i terenowych stanowi jeden z podstawowych czynników bezpieczeństwa poruszania się na nartach. Często występuje przecenianie własnych umiejętności, nieposiadanie umiejętności jazdy w świeżym śniegu i trudnym terenie.
- Sprzęt i Ekwipunek Narciarski : jest często jednym z podstawowych zagrożeń bezpieczeństwa jego użytkownika. Zagrożenia biorą się z : niewłaściwego jego dobrania, niewłaściwego dopasowania i regulacji, niewłaściwego użytkowania, braku konserwacji i przygotowania do jazdy. Szczególną uwagę należy zwrócić na ubiór narciarza. Winien on być taki, by pozwalał na bezpieczne przebywanie w trudnych warunkach atmosferycznych, chroniąc przed zimnem, oddalając niebezpieczeństwo odmrożeń, czy wyczerpania fizycznego.
- Urządzenia Wyciągowe : właściwie są to urządzenia bezpieczne. Zagrożenia z ich strony wynikają jedynie z powodu nieprzestrzegania przepisów eksploatacyjnych lub złego doboru wyciągów do poziomu umiejętności. Korzystając z wyciągów, zwłaszcza przy panującym mrozie należy pamiętać, że istnieje możliwość utraty dużej ilości ciepła. Innym niebezpieczeństwem przy urządzeniach typu orczykowego, jest spadanie, względnie przymusowe wyczepianie się narciarzy na trasie.
- Niezdyscyplinowanie i Nieprzestrzeganie Przepisów Narciarskich : to niestosowanie się do umownych zasad przyjętych w poruszaniu się na stokach narciarskich. Regulują te zasady „Dekalog FIS”, oraz „Kodeks Narciarski”. Poruszając się na trasach narciarskich należy również przestrzegać znaków które informują nas lub ostrzegają o niebezpieczeństwie.
Czynniki Obiektywne, na które nie mamy wpływu, ale które powinniśmy uwzględnić podczas jazdy na nartach to:
- Ukształtowanie Terenu: jako czynnik powodujący niebezpieczeństwo rozpatrywany może być, jako : stromizna stoku, formy terenowe. Poruszanie się na stromych stokach jest trudniejsze i wymagające lepszej techniki. Z form terenowych stwarzających niebezpieczeństwo należy wymienić : żleby, uskoki, oraz muldy.
- Pokrywa Śnieżna: śnieg występuje, jako zjawisko atmosferyczne w postaci opadu oraz jako pokrywa śnieżna. Niebezpieczeństwo związane ze śniegiem powstaje w wyniku kontaktu narciarza z pokrywą śnieżną jak i opadem. Pokrywa śnieżna oraz niektóre gatunki śniegu ograniczają poważnie możliwość posługiwania się nartami, stwarzając możliwość kontuzji. W konkretnych warunkach tak terenowych jak i atmosferycznych istnieje niebezpieczeństwo lawin. Opad śnieżny, zwłaszcza śniegu mokrego, powoduje w krótkim czasie przemoknięcie, a tym samym zmniejszenie sprawności organizmu przez utratę ciepła. Specyficzną odmianą niebezpieczeństwa powodowanego przez śnieg, są zadymki i kurniawy, czyli zjawiska występujące jako połączone działanie wiatru i śniegu, który bądź podnoszony z podłoża, bądź opadający w obu przypadkach powoduje brak orientacji.
- Wiatr: niebezpieczeństwa wynikające z działania wiatru są różnorakie i wielorakie. W szczególności sprowadzają się one do następujących form:
a) obniżenie sprawności fizycznej na skutek złego samopoczucia,
b) zwiększenie utraty ciepła,
c) obniżenie sprawności psychicznej,
d) transformacji śniegu w niekorzystne dla narciarza formy terenowe,
e) obniżenie widoczności,
f) eliminowanie z ruchu urządzeń wyciągowych,
g) uniemożliwienie poruszania się w ogóle. Nieprzewiewny ubiór i unikanie niepotrzebnego wystawiania się na działanie wiatru są podstawową ochroną przed jego działaniem.
- Mróz: długie przebywanie w obniżonej temperaturze podczas wysiłku powoduje osłabienie organizmu, prowadzi do odmrożeń i wychłodzenia. Zimno jest dodatkowo potęgowane przez inne czynniki atmosferyczne jak wiatr i wilgoć. Podstawowym zabezpieczeniem się przed jego wpływem jest odpowiedni ubiór. Części ciała nie dające się zakryć należy pokryć odpowiednim tłustym kremem, który chroni przed odmrożeniami.
- Mgła: głównym niebezpieczeństwem jest utrudniona orientacja w terenie, uniemożliwia niekiedy całkowite ustalenie miejsca pobytu, brak jest kontrastowej oceny terenu najbliżej nas leżącego, co stanowi niezbędny warunek bezpiecznego poruszania się na nartach. Istnieje możliwość zbłądzenia, z wyznaczonej trasy narciarskiej. Eliminuje niektóre formy ratownictwa. Mgła rozprasza nie tylko światło ale również fale akustyczne. Działa deprymująco na psychikę człowieka.
- Słońce: jego negatywne działanie w górach polega na : oparzeniach, udaru słonecznego, przegrzaniu organizmu, możliwości czasowej lub stałej utraty wzroku (tzw. ślepota śnieżna), oraz na działaniu słońca na pokrywę śnieżną, która może ulec zmianie (topnienie śniegu). Powoduje ponadto możliwość takiego oświetlenia ośnieżonych stoków, iż rozeznanie konfiguracji terenu jest niedostateczne. Istnieje również możliwość odwodnienia organizmu. Właściwy ubiór, stosowanie kremów ochronnych z filtrami UV, dobór odpowiednich okularów przeciwsłonecznych to podstawowe działania zapobiegawcze.
Wiedza o górach, doświadczenie, ekwipunek, przygotowanie do przebywania w środowisku górskim, stanowią podstawowe czynniki bezpieczeństwa. Ważną rzeczą jest jednak reprezentowanie odpowiedniej odporności na działanie czynników nietypowych, stwarzających sytuacje trudne, oraz zdolność inicjowania rozwiązań dostosowanych do sytuacji.
OPRACOWAŁ: Piotr OZAIST
Międzynarodowy Instruktor
Sportów Śnieżnych ISIA
|
