Strefa rodzica » Artykuły » Jak mądrze chwalić dziecko i wspierać zgodną z prawdą samoocenę?

Jak mądrze chwalić dziecko i wspierać zgodną z prawdą samoocenę?powiększ

Jak mądrze chwalić dziecko i wspierać zgodną z prawdą samoocenę?

Pochwały to temat wzbudzający coraz więcej kontrowersji. Z jednej strony może wydawać się, że nie warto poświęcać mu wiele uwagi – przecież każdy wie, jak chwalić, to proste! Z drugiej strony można coraz częściej natknąć się na opinie, że chwalenie nie jest niczym dobrym, a nawet na takie stwierdzenia, które mówią, że chwalenie jest jednym z najpoważniejszych błędów wychowawczych.


Jak odnaleźć się w gąszczu sprzecznych informacji?
Na przestrzeni lat stosunek do pochwał zmieniał się. Dawniej, w czasach naszych rodziców czy dziadków, a pewnie i wcześniej, pomysł na chwalenie dziecka nie cieszył się dużą popularnością. Przeciwnie – pochwały były uważane za niebezpiecznie, bo mogły dziecko rozpuścić, zawrócić mu w głowie, spowodować, że poczuje się zbyt pewnie. Z tego powodu dzieci były rzadko chwalone.


Im bliżej współczesności tym częściej zwracano uwagę na to, że nie było to korzystne dla rozwoju małego człowieka. Tendencja zaczęła się zmieniać i dzieci do tej pory nie słyszące wielu pochwał zaczęły być nimi zasypywane. Doprowadziło to do sytuacji, w której część z nich słyszy pochwały na każdym kroku: z powodu pięknie zjedzonego obiadu, wspaniale postawionych kroków, cudownie narysowanego obrazka itp.


Niestety, okazuje się, że również nie wpływa to korzystnie na rozwój dzieci – wiele wyrastało w przekonaniu, że wszystko, co zrobią jest fantastyczne. Są to dzieci, które nigdy nie miały okazji odnieść porażki i które nie potrafią sobie z nią radzić. Do tej pory wszystko, co zrobiły, było zakończone sukcesem, a przynajmniej taką informację otrzymywały od otoczenia.


Skoro ani jedna ani druga droga nie dała dobrych owoców, to jak my, współcześni rodzice, możemy się w tym odnaleźć? Z pomocą przychodzą nam jak zwykle amerykańscy naukowcy :)


Eksperyment pochwały
W 2006 roku profesor Carol Dweck przeprowadziła eksperyment, który raz na zawsze rozwiał wszelkie wątpliwości dotyczące pochwał kierowanych do dzieci. Jego wyniki są dla nas jednoznaczną wskazówką dotyczącą tego, czy oraz ewentualnie jak chwalić nasze pociechy.


W eksperymencie brała udział grupa 400 uczniów o podobnych zdolnościach intelektualnych.


PIERWSZYM ETAPEM eksperymentu było poddanie uczniów prostemu testowi – poziom jego trudności był taki, że każdy z uczestników eksperymentu miał szansę otrzymać wysokie wyniki.


Po teście dzieci zostały podzielone na dwie grupy. W pierwszej z nich, dzieci były chwalone za wysokie wyniki słowami: Świetnie! Wspaniale! Jesteś bardzo zdolny! Ten wynik świadczy o tym, że jesteś bardzo mądry! Innymi słowy, podkreślane były cechy dziecka, które wpłynęły na osiągnięcie określonych rezultatów. Dawano dziecku informację, że to, ile punktów otrzymało wynika z tego, jakie dziecko jest.
W drugiej grupie uczniów podkreślano wysiłek, jaki dzieci włożyły w osiągnięcie wysokiego rezultatu. Dzieci te usłyszały: Twój wynik jest bardzo dobry, to znaczy, że musiałeś się bardzo postarać, mocno skoncentrować. Tak duża liczba punktów pokazuje, ile pracy włożyłeś w napisanie tego testu.


DRUGIM ETAPEM był kolejny eksperyment. Tym razem jednak dzieci mogły dokonać wyboru pomiędzy dwoma testami: trudniejszym, niż dotychczasowy lub testem o podobnym poziomie trudności. Wybory dzieci dają do myślenia.


Okazało się, że dzieci z pierwszej grupy, czyli dzieci chwalone za swoje zdolności wybierały prosty test. Dlaczego tak się stało? Przecież były chwalone, a chwaląc dzieci chcemy wzmacniać w nich wiarę we własne możliwości. Tymczasem okazało się, że w przekonaniu dzieci miały one wiele do stracenia. Gdyby okazało się, że w trudniejszym teście osiągną gorsze wyniki niż za pierwszym razem to znaczyłoby to, że nie są już takie mądre i zdolne jak było to podkreślane w pochwałach. Dzieci bały się tego ryzyka i nie chciały go podejmować. Wybierały zadania proste, które utrzymają ich status mądrych, zdolnych.


Tymczasem dzieci z drugiej grupy, chwalone za wysiłek o wiele częściej i chętniej podejmowały próbę napisania trudniejszego testu. Nie miały bowiem nic do stracenia – co najwyżej okazałoby się, że gorszy wynik jest oznaka niedostatecznej koncentracji, wiedzy. Że muszą więcej popracować i z powodzeniem będą mogły napisać test na dobrym poziomie.


TRZECIM ETAP eksperymentu zakładał kolejny, tym razem bardzo trudny test, któremu miały być poddane wszystkie dzieci. Test ten wielokrotnie przewyższał poziom, na jakim się one znajdowały więc nie trudno domyślić się, że wszystkie osiągnęły słabe wyniki. Jak się okazuje nie miało to jednakowego wpływu na wszystkie dzieci. Uczniowie z pierwszej „zdolnej” grupy bardzo przeżyły swoją porażkę, wzięły ją do siebie i odebrały jako sygnał, że nie są takie, jak o nich mówiono na początku badania. Uczniowie z drugiej „pracowitej” grupy uznali, że po prostu za słabo przepracowali materiał, muszą włożyć w to jeszcze trochę czasu a z pewnością będą mogli oni napisać ten test o wiele lepiej. Słaby wynik nie zachwiał ich wiary w siebie i we własne możliwości.


CZWARTYM ETPEM, kończącym eksperyment był ostatni już test, tym razem bardzo prosty. Wnioski płynące z tej części są bardzo wyraźne. Dzieci z pierwszej grupy osiągnęły w tym teście o kilkadziesiąt procent niższy wynik, niż na początku badania. Z kolei dzieci z drugiej grupy osiągnęły wyniki zdecydowanie wyższe niż przy pierwszym teście.


Wnioski z eksperymentu
Okazuje się, że to JAK chwalimy nasze dzieci ma ogromne znaczenie. Dziecko chwalone nieumiejętnie czyli w sposób, który podkreśla jego cechy wrodzone, to jakie jest powoduje, że traci ono wiarę we własne możliwości, motywację oraz chęć do podejmowania nowych wyzwań. Dlatego bądź ostrożny/a mówiąc dziecku, że jest mądre, zdolne, grzeczne, cierpliwe, wspaniałe… Wbrew pozorom może to przynieść odwrotny skutek do tego, na którym Ci zależy.


Z kolei dzieci u których podkreśla się wysiłek, osiągnięty efekt, włożoną w zadanie pracę chętniej podejmują trudniejsze zadania i bardziej wierzą w siebie. Dlatego dobrze jest powiedzieć dziecku: Udało Ci się to zrobić!, Skoncentrowałeś się i oto efekty!, Twoja praca się opłaciła!


”Zła” pochwała i inne jej zagrożenia
Mówienie dziecku na każdym koku, że to, co robi jest super i wspaniałe a ono jest mądre lub zdolne może wywołać w nim różne, nie zawsze przyjemne odczucia. Zdarzać się bowiem będzie, że maluch to sam usłyszy, gdy przyniesie bardzo staranną pracę oraz wtedy, gdy nakreśli na szybko kilka kresek na papierze.

 

Zacznie wtedy rozumieć, że nie jest ważne to, co robi – my i tak zawsze będziemy oceniać je tak samo. Może także pomyśleć, że wcale nie
dostrzegamy wysiłku i faktycznych sukcesów dziecka. Po co się starać, skoro i tak zawsze słyszę to samo – i wtedy, gdy coś zrobię byle jak oraz wtedy, gdy zrobię coś naprawdę dobrze?


Jak jeszcze można mądrze chwalić dziecko?


1. Opisz to, co widzisz.
Zamiast mówić dziecku, że jego praca jest piękna wspaniała czy cudowna powiedz: Widzę tu wiele kolorów. Musiałeś chyba długo pracować nad tym obrazkiem. Udało Ci się ułożyć te układankę całkowicie samodzielnie! Po raz pierwszy wszedłeś po schodach bez niczyjej pomocy. Długo próbowałeś a teraz udało się! Innymi słowy powiedz to, co jest zgodne z prawdą – opisz rzeczywisty sukces czy efekt pracy dziecka.


2. Opisz co czujesz
Powiedz, jakie uczucia pojawiają się w Tobie w związku z zaistniałą sytuacją. Z uczuciami trudno dyskutować a jeśli powiemy o nich szczerze to nikt nie będzie mógł zarzucić nam mydlenia dziecku oczu czy rozpieszczania. Powiedz: Bardzo się cieszę! Oglądając ten obrazek czuję się, jakbym była na wakacjach.


3. Opisz uczucia dziecka
Powiedz: Widzę, że to bardzo Cię ucieszyło. Ale jesteś z siebie zadowolony!


4. Po prostu doceniaj dobre zachowanie dziecka – uśmiechem, gestem, czy mówiąc: Dziękuję.


Pułapki dobrej pochwały
Ucząc się chwalić dziecko w sposób konstruktywny możemy zupełnie nieświadomie wpadać w pułapki starych nawyków. Najczęstsze z nich to:


1. Docenianie i wytykanie błędów jednocześnie np.: Bardzo starannie posprzątałeś, szkoda jednak, że zapomniałeś o… Taka pochwała wcale nie będzie przyjemna i raczej zdemotywuje, niż zmotywuje dziecko.


2. Docenianie przy jednoczesnym przypominaniu wcześniejszych porażek np.: Bardzo mi dziś pomogłeś; szkoda, że nie mogłam liczyć na Ciebie wczoraj.


Chwalić czy nie chwalić?
Okazuje się, że docenianie sukcesów i wysiłku dziecka może bardzo mocno wzmacniać je i dodawać mu skrzydeł. Róbmy to jak najczęściej pamiętając jednak o tym, by używać odpowiednich słów i doceniać pracę, włożony w nią trud a nie cechy, jakie dziecko posiada. Czy chwaląc konstruktywnie powinniśmy założyć sobie jakiś limit pochwał na dzień? Nie! Dobrze jest, jeśli dostrzegamy nawet drobne sukcesy dziecka oraz nawet małą pomoc z jego strony. Badania pokazują jednoznacznie, że moc konstruktywnej pochwały jest jeszcze szersza – zachęca dziecko do powtarzania zachowań, które zostały docenione. Jest to najskuteczniejsza forma modelowania pożądanego przez rodziców zachowania nie tylko w dzieciach, ale także w mężu, żonie czy innych bliskich nam osobach. Każdy lubi, jeśli jego praca jest doceniona a szczególnie przyjemnie jest, gdy płynie to od osób, na którym zależy nam najbardziej. Nikt nie ma chyba wątpliwości, że dla małego dziecka, najważniejsi są Rodzice. Warto mądrze korzystać z pełnego mocy narzędzia jakim jest mądra pochwała. To da naszym dzieciom poczucie, że mogą sięgać po więcej, jeśli tylko będą miały na to ochotę. The sky is the limit.

 

 

Angelika Kaźmierczak

Angelika Kaźmierczak

psycholog, logopeda, prywatnie żona i mama dwójki dzieci.
Na co dzień pomaga rodzicom rozwiać wątpliwości dotyczące prawidłowego rozwoju dziecka ale także wspiera ich w codziennych trudnościach pomagając czerpać z rodzicielstwa maksimum satysfakcji. W swojej pracy skupia się głównie na konstruktywnej komunikacji między członkami rodziny. Uczy tego rodziców podczas konsultacji i warsztatów prowadzonych on-line oraz stacjonarnie. Pracuje w oparciu o zasady Wychowania bez Porażek, Porozumienia Bez Przemocy oraz Rodzicielstwa Bliskości www.psychologo.pl www.facebook.com/psychologozabrze

Lubisz CzasDzieci.pl?
KOMENTARZE:

Napisz komentarz, pomóż innym, opiniuj treści
Treść:
Maksimum 1500 znaków.
Imię:
Kod z obrazka:
Zobacz także: Co robić kiedy dziecko kaszle? Skuteczne sposoby... więcej » x
Zobacz » Artykuły
Co robić kiedy dziecko kaszle? Skuteczne sposoby na kaszel u dzieci

Co robić kiedy dziecko kaszle? Skuteczne sposoby na kaszel u dzieci

U dzieci najczęściej pojawiają się katar i kaszel, które choć nie zawsze zwiastują poważne choroby, potrafią być wyjątkowo uciążliwe. Powody do niepokoju budzi jednak zwłaszcza kaszel, zarówno ten suchy jak i mokry. więcej »
13 zachowań, których unikają silni psychicznie rodzice

13 zachowań, których unikają silni psychicznie rodzice

Wychowywanie silnych psychicznie dzieci, które są przygotowane do podejmowania wyzwań w realnym świecie, wymaga od rodziców unikania niektórych zachowań, podpowiada psychoterapeutka i autorka książek. więcej »
Zabawki wspierające integrację sensoryczną, które można wykonać w domu

Zabawki wspierające integrację sensoryczną, które można wykonać w domu

Dzieci do 5 lat
Zebraliśmy kilkanaście rodzicielskich pomysłów na zabawki sensoryczne. Wspierają rozwój dotyku, a co za tym idzie integracji sensorycznej, tak istotnej we wszystkich czynnościach i zadaniach. więcej »
Czy istnieje lekarstwo na otyłość i choroby cywilizacyjne?

Czy istnieje lekarstwo na otyłość i choroby cywilizacyjne?

Już niewielka zmiana codziennych przyzwyczajeń może uchronić dziecko przed otyłością i chorobami cywilizacyjnymi. więcej »
Przez otyłość do "zdrowego odżywiania" - Historia 16 letniej Oli

Przez otyłość do "zdrowego odżywiania" - Historia 16 letniej Oli

Przeczytajcie historie Oli, jej mama poprosiła o pomoc specjalistów. więcej »
"Kuba i Kanga" - przyjaźń na krańcu świata

"Kuba i Kanga" - przyjaźń na krańcu świata

"Kuba i Kanga" to wzruszająca opowieść o spotkaniach, które zmieniają nas na zawsze. Stworzyła ją Ursula Dubosarsky uznawana za jedną z czołowych australijskich autorek dla dzieci i młodzieży... więcej »
Czytanie to recepta na wyważony dialog społeczny! Pierwsza akcja upowszechniania czytania pod patronatem Ministra Zdrowia!
Patronat CzasDzieci.pl

Czytanie to recepta na wyważony dialog społeczny! Pierwsza akcja upowszechniania czytania pod patronatem Ministra Zdrowia!

Mniej niż 40% dorosłych Polaków czyta zaledwie jedną książkę rocznie. To dwa razy mniej niż w Czechach. Akcja "Książka na receptę. Recepta na sukces", to pierwszy krok w stronę zaangażowania neonatologów i pediatrów w popularyzację czytania. więcej »
Pierwsze podróże małego dziecka

Pierwsze podróże małego dziecka

Gdy w życiu młodych osób pojawia się niemowlę często wydaje im się, że z niektórych czynności, które dotychczas sprawiały im przyjemność trzeba będzie zrezygnować. więcej »
15 prostych upominków i dekoracji DIY na Walentynki

15 prostych upominków i dekoracji DIY na Walentynki

Jeśli chcecie sprawić bliskiej osobie niespodziankę z okazji Walentynek, zobaczcie nasze propozycje. więcej »
Książki na Czasie - Styczeń

Książki na Czasie - Styczeń

Styczeń to czas, kiedy z nadzieją wchodzimy w nowy rok, snujemy plany na przyszłość i cieszymy się z pełni zimy (szczególnie jeśli mamy ferie).
Na styczniowe poranki, popołudnia i wieczory wydawcy przygotowali nam publikacje odpowiednie dla czytelników w każdym wieku, skrzące się od emocji, pełne ciekawych informacji oraz dobrej zabawy. więcej »
Interesują mnie terminy:
Wiek dziecka:
Interesują mnie wydarzenia z kategorii »

Pomysły na Czasie

Zabawki wspierające integrację sensoryczną, które można wykonać w domu

Zabawki wspierające integrację sensoryczną, które można wykonać w domu

Zebraliśmy kilkanaście rodzicielskich pomysłów na zabawki sensoryczne. Wspierają rozwój dotyku, a co za tym idzie integracji sensorycznej, tak istotnej ze wszystkich czynnościach i zadaniach.  

Polecamy

Gra na Czasie

Gra na Czasie

Aparaty w dłoń! Właśnie dotarliście na odległy archipelag. A na nim już czeka na Was nowe wyzwanie: fotografowanie dzikich zwierząt kryjących się na pobliskich wysepkach.  

Temat na Czasie

Poznajcie historię Oli

Poznajcie historię Oli

Ola próbowała też chyba każdej diety, jednak bez rezultatów. Była załamana: po pierwszych pozytywnych efektach waga zawsze wracała, dziewczynka potrzebowała profesjonalnej pomocy.  

Temat na Czasie

Dlaczego jestem postrzegany jako "inny"?

Dlaczego jestem postrzegany jako "inny"?

Mama Wojtka nie zdawała sobie sprawy, że konsekwencje otyłości jej syna pociągają za sobą tak poważne problemy zdrowotne i społecznościowe.  

W domu z dzieckiem

Odchudzamy dzieci1 Gry Nasza Księgarnia1 Chłopiec z burzy1 Książka dla malucha - Zielona Sowa1 Ekorodzice1 Książki dla dzieci1

Sonda – Czas Dzieci

Czego poszukujesz ? :)
Powiedz nam które treści są dla ciebie ważne, będziemy zwracać na nie szczególną uwagę
Pomysłu na wspólne weekendowe wyjście w mieście
Pomysłu na weekend poza miastem
Pomysłu na wspólne wyjście. Nieważne czy w mieście czy poza miastem
Porad dotyczących wychowania dziecka
Porad dotyczących zdrowia dziecka
Bajek do czytania on line
Gier / zabaw / kolorowanek, by zająć dziecko
Informacji o nowych książkach dla dzieci


Kraków | Warszawa | Wrocław | Śląsk | Łódź | Poznań | Lublin | Trójmiasto | Bydgoszcz | Rzeszów | Szczecin

© Copyright by Czas Dzieci - Portal informacyjno-rozrywkowy 2006-2019