Strefa rodzica » Artykuły » Jak mądrze chwalić dziecko i wspierać zgodną z prawdą samoocenę?

Jak mądrze chwalić dziecko i wspierać zgodną z prawdą samoocenę?powiększ

Jak mądrze chwalić dziecko i wspierać zgodną z prawdą samoocenę?

Pochwały to temat wzbudzający coraz więcej kontrowersji. Z jednej strony może wydawać się, że nie warto poświęcać mu wiele uwagi – przecież każdy wie, jak chwalić, to proste! Z drugiej strony można coraz częściej natknąć się na opinie, że chwalenie nie jest niczym dobrym, a nawet na takie stwierdzenia, które mówią, że chwalenie jest jednym z najpoważniejszych błędów wychowawczych.


Jak odnaleźć się w gąszczu sprzecznych informacji?
Na przestrzeni lat stosunek do pochwał zmieniał się. Dawniej, w czasach naszych rodziców czy dziadków, a pewnie i wcześniej, pomysł na chwalenie dziecka nie cieszył się dużą popularnością. Przeciwnie – pochwały były uważane za niebezpiecznie, bo mogły dziecko rozpuścić, zawrócić mu w głowie, spowodować, że poczuje się zbyt pewnie. Z tego powodu dzieci były rzadko chwalone.


Im bliżej współczesności tym częściej zwracano uwagę na to, że nie było to korzystne dla rozwoju małego człowieka. Tendencja zaczęła się zmieniać i dzieci do tej pory nie słyszące wielu pochwał zaczęły być nimi zasypywane. Doprowadziło to do sytuacji, w której część z nich słyszy pochwały na każdym kroku: z powodu pięknie zjedzonego obiadu, wspaniale postawionych kroków, cudownie narysowanego obrazka itp.


Niestety, okazuje się, że również nie wpływa to korzystnie na rozwój dzieci – wiele wyrastało w przekonaniu, że wszystko, co zrobią jest fantastyczne. Są to dzieci, które nigdy nie miały okazji odnieść porażki i które nie potrafią sobie z nią radzić. Do tej pory wszystko, co zrobiły, było zakończone sukcesem, a przynajmniej taką informację otrzymywały od otoczenia.


Skoro ani jedna ani druga droga nie dała dobrych owoców, to jak my, współcześni rodzice, możemy się w tym odnaleźć? Z pomocą przychodzą nam jak zwykle amerykańscy naukowcy :)


Eksperyment pochwały
W 2006 roku profesor Carol Dweck przeprowadziła eksperyment, który raz na zawsze rozwiał wszelkie wątpliwości dotyczące pochwał kierowanych do dzieci. Jego wyniki są dla nas jednoznaczną wskazówką dotyczącą tego, czy oraz ewentualnie jak chwalić nasze pociechy.


W eksperymencie brała udział grupa 400 uczniów o podobnych zdolnościach intelektualnych.


PIERWSZYM ETAPEM eksperymentu było poddanie uczniów prostemu testowi – poziom jego trudności był taki, że każdy z uczestników eksperymentu miał szansę otrzymać wysokie wyniki.


Po teście dzieci zostały podzielone na dwie grupy. W pierwszej z nich, dzieci były chwalone za wysokie wyniki słowami: Świetnie! Wspaniale! Jesteś bardzo zdolny! Ten wynik świadczy o tym, że jesteś bardzo mądry! Innymi słowy, podkreślane były cechy dziecka, które wpłynęły na osiągnięcie określonych rezultatów. Dawano dziecku informację, że to, ile punktów otrzymało wynika z tego, jakie dziecko jest.
W drugiej grupie uczniów podkreślano wysiłek, jaki dzieci włożyły w osiągnięcie wysokiego rezultatu. Dzieci te usłyszały: Twój wynik jest bardzo dobry, to znaczy, że musiałeś się bardzo postarać, mocno skoncentrować. Tak duża liczba punktów pokazuje, ile pracy włożyłeś w napisanie tego testu.


DRUGIM ETAPEM był kolejny eksperyment. Tym razem jednak dzieci mogły dokonać wyboru pomiędzy dwoma testami: trudniejszym, niż dotychczasowy lub testem o podobnym poziomie trudności. Wybory dzieci dają do myślenia.


Okazało się, że dzieci z pierwszej grupy, czyli dzieci chwalone za swoje zdolności wybierały prosty test. Dlaczego tak się stało? Przecież były chwalone, a chwaląc dzieci chcemy wzmacniać w nich wiarę we własne możliwości. Tymczasem okazało się, że w przekonaniu dzieci miały one wiele do stracenia. Gdyby okazało się, że w trudniejszym teście osiągną gorsze wyniki niż za pierwszym razem to znaczyłoby to, że nie są już takie mądre i zdolne jak było to podkreślane w pochwałach. Dzieci bały się tego ryzyka i nie chciały go podejmować. Wybierały zadania proste, które utrzymają ich status mądrych, zdolnych.


Tymczasem dzieci z drugiej grupy, chwalone za wysiłek o wiele częściej i chętniej podejmowały próbę napisania trudniejszego testu. Nie miały bowiem nic do stracenia – co najwyżej okazałoby się, że gorszy wynik jest oznaka niedostatecznej koncentracji, wiedzy. Że muszą więcej popracować i z powodzeniem będą mogły napisać test na dobrym poziomie.


TRZECIM ETAP eksperymentu zakładał kolejny, tym razem bardzo trudny test, któremu miały być poddane wszystkie dzieci. Test ten wielokrotnie przewyższał poziom, na jakim się one znajdowały więc nie trudno domyślić się, że wszystkie osiągnęły słabe wyniki. Jak się okazuje nie miało to jednakowego wpływu na wszystkie dzieci. Uczniowie z pierwszej „zdolnej” grupy bardzo przeżyły swoją porażkę, wzięły ją do siebie i odebrały jako sygnał, że nie są takie, jak o nich mówiono na początku badania. Uczniowie z drugiej „pracowitej” grupy uznali, że po prostu za słabo przepracowali materiał, muszą włożyć w to jeszcze trochę czasu a z pewnością będą mogli oni napisać ten test o wiele lepiej. Słaby wynik nie zachwiał ich wiary w siebie i we własne możliwości.


CZWARTYM ETPEM, kończącym eksperyment był ostatni już test, tym razem bardzo prosty. Wnioski płynące z tej części są bardzo wyraźne. Dzieci z pierwszej grupy osiągnęły w tym teście o kilkadziesiąt procent niższy wynik, niż na początku badania. Z kolei dzieci z drugiej grupy osiągnęły wyniki zdecydowanie wyższe niż przy pierwszym teście.


Wnioski z eksperymentu
Okazuje się, że to JAK chwalimy nasze dzieci ma ogromne znaczenie. Dziecko chwalone nieumiejętnie czyli w sposób, który podkreśla jego cechy wrodzone, to jakie jest powoduje, że traci ono wiarę we własne możliwości, motywację oraz chęć do podejmowania nowych wyzwań. Dlatego bądź ostrożny/a mówiąc dziecku, że jest mądre, zdolne, grzeczne, cierpliwe, wspaniałe… Wbrew pozorom może to przynieść odwrotny skutek do tego, na którym Ci zależy.


Z kolei dzieci u których podkreśla się wysiłek, osiągnięty efekt, włożoną w zadanie pracę chętniej podejmują trudniejsze zadania i bardziej wierzą w siebie. Dlatego dobrze jest powiedzieć dziecku: Udało Ci się to zrobić!, Skoncentrowałeś się i oto efekty!, Twoja praca się opłaciła!


”Zła” pochwała i inne jej zagrożenia
Mówienie dziecku na każdym koku, że to, co robi jest super i wspaniałe a ono jest mądre lub zdolne może wywołać w nim różne, nie zawsze przyjemne odczucia. Zdarzać się bowiem będzie, że maluch to sam usłyszy, gdy przyniesie bardzo staranną pracę oraz wtedy, gdy nakreśli na szybko kilka kresek na papierze.

 

Zacznie wtedy rozumieć, że nie jest ważne to, co robi – my i tak zawsze będziemy oceniać je tak samo. Może także pomyśleć, że wcale nie
dostrzegamy wysiłku i faktycznych sukcesów dziecka. Po co się starać, skoro i tak zawsze słyszę to samo – i wtedy, gdy coś zrobię byle jak oraz wtedy, gdy zrobię coś naprawdę dobrze?


Jak jeszcze można mądrze chwalić dziecko?


1. Opisz to, co widzisz.
Zamiast mówić dziecku, że jego praca jest piękna wspaniała czy cudowna powiedz: Widzę tu wiele kolorów. Musiałeś chyba długo pracować nad tym obrazkiem. Udało Ci się ułożyć te układankę całkowicie samodzielnie! Po raz pierwszy wszedłeś po schodach bez niczyjej pomocy. Długo próbowałeś a teraz udało się! Innymi słowy powiedz to, co jest zgodne z prawdą – opisz rzeczywisty sukces czy efekt pracy dziecka.


2. Opisz co czujesz
Powiedz, jakie uczucia pojawiają się w Tobie w związku z zaistniałą sytuacją. Z uczuciami trudno dyskutować a jeśli powiemy o nich szczerze to nikt nie będzie mógł zarzucić nam mydlenia dziecku oczu czy rozpieszczania. Powiedz: Bardzo się cieszę! Oglądając ten obrazek czuję się, jakbym była na wakacjach.


3. Opisz uczucia dziecka
Powiedz: Widzę, że to bardzo Cię ucieszyło. Ale jesteś z siebie zadowolony!


4. Po prostu doceniaj dobre zachowanie dziecka – uśmiechem, gestem, czy mówiąc: Dziękuję.


Pułapki dobrej pochwały
Ucząc się chwalić dziecko w sposób konstruktywny możemy zupełnie nieświadomie wpadać w pułapki starych nawyków. Najczęstsze z nich to:


1. Docenianie i wytykanie błędów jednocześnie np.: Bardzo starannie posprzątałeś, szkoda jednak, że zapomniałeś o… Taka pochwała wcale nie będzie przyjemna i raczej zdemotywuje, niż zmotywuje dziecko.


2. Docenianie przy jednoczesnym przypominaniu wcześniejszych porażek np.: Bardzo mi dziś pomogłeś; szkoda, że nie mogłam liczyć na Ciebie wczoraj.


Chwalić czy nie chwalić?
Okazuje się, że docenianie sukcesów i wysiłku dziecka może bardzo mocno wzmacniać je i dodawać mu skrzydeł. Róbmy to jak najczęściej pamiętając jednak o tym, by używać odpowiednich słów i doceniać pracę, włożony w nią trud a nie cechy, jakie dziecko posiada. Czy chwaląc konstruktywnie powinniśmy założyć sobie jakiś limit pochwał na dzień? Nie! Dobrze jest, jeśli dostrzegamy nawet drobne sukcesy dziecka oraz nawet małą pomoc z jego strony. Badania pokazują jednoznacznie, że moc konstruktywnej pochwały jest jeszcze szersza – zachęca dziecko do powtarzania zachowań, które zostały docenione. Jest to najskuteczniejsza forma modelowania pożądanego przez rodziców zachowania nie tylko w dzieciach, ale także w mężu, żonie czy innych bliskich nam osobach. Każdy lubi, jeśli jego praca jest doceniona a szczególnie przyjemnie jest, gdy płynie to od osób, na którym zależy nam najbardziej. Nikt nie ma chyba wątpliwości, że dla małego dziecka, najważniejsi są Rodzice. Warto mądrze korzystać z pełnego mocy narzędzia jakim jest mądra pochwała. To da naszym dzieciom poczucie, że mogą sięgać po więcej, jeśli tylko będą miały na to ochotę. The sky is the limit.

 

 

Angelika Kaźmierczak

Angelika Kaźmierczak

psycholog, logopeda, prywatnie żona i mama dwójki dzieci.
Na co dzień pomaga rodzicom rozwiać wątpliwości dotyczące prawidłowego rozwoju dziecka ale także wspiera ich w codziennych trudnościach pomagając czerpać z rodzicielstwa maksimum satysfakcji. W swojej pracy skupia się głównie na konstruktywnej komunikacji między członkami rodziny. Uczy tego rodziców podczas konsultacji i warsztatów prowadzonych on-line oraz stacjonarnie. Pracuje w oparciu o zasady Wychowania bez Porażek, Porozumienia Bez Przemocy oraz Rodzicielstwa Bliskości www.psychologo.pl www.facebook.com/psychologozabrze


Lubisz CzasDzieci.pl?
KOMENTARZE:

Napisz komentarz, pomóż innym, opiniuj treści
Treść:
Maksimum 1500 znaków.
Imię:
Kod z obrazka:
Zobacz także: Typowe i nietypowe objawy ząbkowania więcej » x
Zobacz » Artykuły
Typowe i nietypowe objawy ząbkowania

Typowe i nietypowe objawy ząbkowania

Ząbkowanie to trudny etap zarówno dla niemowląt, jak i ich opiekunów. Początkujący rodzice często zadają sobie wiele pytań: jak rozpoznać, że zaczęło się ząbkowanie? Czym się objawia? Jak pomóc dziecku przejść ten przykry okres? więcej »
Bajkowy Dzień Dziecka - klasyka polskiej animacji w kinach studyjnych
Patronat CzasDzieci.pl

Bajkowy Dzień Dziecka - klasyka polskiej animacji w kinach studyjnych

Historie pełne marzeń, śmiechu, przygód i przyjaźni misternie odrestaurowane zaskakują jakością obrazu i dźwięku. Pozwolą na prawdziwą przygodę we wspaniałym bajkowym świecie. Bajki, które będzie można zobaczyć w ramach Bajkowego Dnia Dziecka to zrekonstruowana cyfrowo klasyka polskiej animacji ze zbiorów Filmoteki Narodowej Instytutu Audiowizualnego FINA. więcej »
Poznawaj las z Żubrem Pompikiem. Skorzystaj z darmowych materiałów edukacyjnych
Patronat CzasDzieci.pl

Poznawaj las z Żubrem Pompikiem. Skorzystaj z darmowych materiałów edukacyjnych

Pogłębianie wiedzy o leśnej florze i faunie może stać się fascynującą przygodą. Zwłaszcza wtedy, gdy przewodnikami po życiu lasu są lubiani przez dzieci bohaterowie serialu animowanego. więcej »
Jak sprawić, by dzieci pokochały czytanie?

Jak sprawić, by dzieci pokochały czytanie?

Nie od dziś wiadomo, że czytanie książki dziecku pozwala mu się szybciej rozwijać. Tylko jak sprawić, aby dzieci pokochały książki i sięgały po nie częściej niż po komputer czy telewizję? więcej »
Top 10 propozycji DIY na Dzień Matki

Top 10 propozycji DIY na Dzień Matki

Najlepsze prezenty to takie wykonane własnoręczne. Wyrażają miłość i zaangażowanie. Na pewno każda mama ucieszy się z laurki czy innego prezentu zrobionego przez jej malucha. Zobaczcie nasze propozycje. więcej »
Świętuj 50. urodziny Legolandu w Billund z kartą Be Happy Pass!

Świętuj 50. urodziny Legolandu w Billund z kartą Be Happy Pass!

Pierwszy na świecie i kultowy park rozrywki LEGOLAND w duńskim Billund, zbudowany z około 60 milionów klocków LEGO, w tym roku obchodzi 50. urodziny! Z tej okazji przygotowano dla gości szereg jubileuszowych niespodzianek. więcej »
Obozowa szkoła samodzielności - dlaczego warto wysyłać dziecko na kolonię?

Obozowa szkoła samodzielności - dlaczego warto wysyłać dziecko na kolonię?

Beztroskie gry i zabawy, wypoczynek na świeżym powietrzu, zwiedzanie atrakcji turystycznych? to nie jedyne korzyści, jakie Twoje dziecko odniesie z samodzielnego wyjazdu na kolonię, obóz czy zimowisko. więcej »
Najgłupsze przesądy na temat ciąży

Najgłupsze przesądy na temat ciąży

Na pewno słyszeliście o takich przesądach jak przywiązywanie dziecku po urodzeniu czerwonej kokardki do kołyski czy nie ścinaniu włosków zanim skończy roczek bo z wraz z nimi straci rozum. To zabobony związane z dziećmi, a jakie są te dotyczące samej ciąży? więcej »
Aranżacja łazienki dla rodziny z małym dzieckiem

Aranżacja łazienki dla rodziny z małym dzieckiem

Podczas urządzania łazienki bierzemy pod uwagę głównie jej wyposażenie i kolorystykę. Dbamy również o spójny i elegancki wygląd. Kiedy jednak w domu są dzieci, warto pomyśleć także o ich wygodzie. więcej »
Jak spotkania rodzinne mogą pomóc zacieśniać więzy?

Jak spotkania rodzinne mogą pomóc zacieśniać więzy?

Wiosna to pora roku, podczas której wszystko, a zwłaszcza przyroda, budzi się do życia. Również my, po leniwym okresie zimowym, chętniej spotykamy się ze znajomymi czy z rodziną. Lubimy uczestniczyć we wspólnych spotkaniach, grillach, imieninach. Wiosna to także czas przyjęć komunijnych, więc chodzimy także i na nie. więcej »
Interesują mnie terminy:
Wiek dziecka:
Interesują mnie wydarzenia z kategorii »

Newsletter

Chcesz być na bieżąco z wydarzeniami? Skorzystaj z naszego newslettera

Zobacz co zyskujesz

Temat na Czasie

Sezon na kleszcze

Sezon na kleszcze

Coraz częściej spędzamy wolny czas w parku czy w lesie. Musimy jednak uważać na kleszcze. W tym roku jest ich szczególnie dużo. Jak zatem uchronić nasze pociechy przed kleszczami?  

Akcja na czasie!

Zostań gwiazdą futbolu z Rybką MiniMini

Zostań gwiazdą futbolu z Rybką MiniMini

W czerwcu niezapomniane piłkarskie emocje podczas Mistrzostw Świata, a już teraz Rybka MiniMini zaprasza maluchy z całej Polski do sportowej rywalizacji. Akcja "Zostań gwiazdą futbolu" to szansa...  

W domu z dzieckiem

Gry Nasza Księgarnia1 Pamiętnik Zuzy Łobuzy1 Pierwsze Książeczki1 Niezapominajka1 Domowa Akademia1

Sonda – Czas Dzieci

Czy poleciłbyś portal CzasDzieci.pl znajomym rodzicom?
zdecydowanie nie
raczej nie
nie mam zdania
raczej tak
zdecydowanie tak


Kraków | Warszawa | Wrocław | Śląsk | Łódź | Poznań | Lublin | Trójmiasto | Bydgoszcz | Rzeszów | Szczecin

© Copyright by Czas Dzieci - Portal informacyjno-rozrywkowy 2006-2018