Strefa rodzica » Artykuły » Jak mądrze chwalić dziecko i wspierać zgodną z prawdą samoocenę?

Jak mądrze chwalić dziecko i wspierać zgodną z prawdą samoocenę?powiększ

Jak mądrze chwalić dziecko i wspierać zgodną z prawdą samoocenę?

Pochwały to temat wzbudzający coraz więcej kontrowersji. Z jednej strony może wydawać się, że nie warto poświęcać mu wiele uwagi – przecież każdy wie, jak chwalić, to proste! Z drugiej strony można coraz częściej natknąć się na opinie, że chwalenie nie jest niczym dobrym, a nawet na takie stwierdzenia, które mówią, że chwalenie jest jednym z najpoważniejszych błędów wychowawczych.


Jak odnaleźć się w gąszczu sprzecznych informacji?
Na przestrzeni lat stosunek do pochwał zmieniał się. Dawniej, w czasach naszych rodziców czy dziadków, a pewnie i wcześniej, pomysł na chwalenie dziecka nie cieszył się dużą popularnością. Przeciwnie – pochwały były uważane za niebezpiecznie, bo mogły dziecko rozpuścić, zawrócić mu w głowie, spowodować, że poczuje się zbyt pewnie. Z tego powodu dzieci były rzadko chwalone.


Im bliżej współczesności tym częściej zwracano uwagę na to, że nie było to korzystne dla rozwoju małego człowieka. Tendencja zaczęła się zmieniać i dzieci do tej pory nie słyszące wielu pochwał zaczęły być nimi zasypywane. Doprowadziło to do sytuacji, w której część z nich słyszy pochwały na każdym kroku: z powodu pięknie zjedzonego obiadu, wspaniale postawionych kroków, cudownie narysowanego obrazka itp.


Niestety, okazuje się, że również nie wpływa to korzystnie na rozwój dzieci – wiele wyrastało w przekonaniu, że wszystko, co zrobią jest fantastyczne. Są to dzieci, które nigdy nie miały okazji odnieść porażki i które nie potrafią sobie z nią radzić. Do tej pory wszystko, co zrobiły, było zakończone sukcesem, a przynajmniej taką informację otrzymywały od otoczenia.


Skoro ani jedna ani druga droga nie dała dobrych owoców, to jak my, współcześni rodzice, możemy się w tym odnaleźć? Z pomocą przychodzą nam jak zwykle amerykańscy naukowcy :)


Eksperyment pochwały
W 2006 roku profesor Carol Dweck przeprowadziła eksperyment, który raz na zawsze rozwiał wszelkie wątpliwości dotyczące pochwał kierowanych do dzieci. Jego wyniki są dla nas jednoznaczną wskazówką dotyczącą tego, czy oraz ewentualnie jak chwalić nasze pociechy.


W eksperymencie brała udział grupa 400 uczniów o podobnych zdolnościach intelektualnych.


PIERWSZYM ETAPEM eksperymentu było poddanie uczniów prostemu testowi – poziom jego trudności był taki, że każdy z uczestników eksperymentu miał szansę otrzymać wysokie wyniki.


Po teście dzieci zostały podzielone na dwie grupy. W pierwszej z nich, dzieci były chwalone za wysokie wyniki słowami: Świetnie! Wspaniale! Jesteś bardzo zdolny! Ten wynik świadczy o tym, że jesteś bardzo mądry! Innymi słowy, podkreślane były cechy dziecka, które wpłynęły na osiągnięcie określonych rezultatów. Dawano dziecku informację, że to, ile punktów otrzymało wynika z tego, jakie dziecko jest.
W drugiej grupie uczniów podkreślano wysiłek, jaki dzieci włożyły w osiągnięcie wysokiego rezultatu. Dzieci te usłyszały: Twój wynik jest bardzo dobry, to znaczy, że musiałeś się bardzo postarać, mocno skoncentrować. Tak duża liczba punktów pokazuje, ile pracy włożyłeś w napisanie tego testu.


DRUGIM ETAPEM był kolejny eksperyment. Tym razem jednak dzieci mogły dokonać wyboru pomiędzy dwoma testami: trudniejszym, niż dotychczasowy lub testem o podobnym poziomie trudności. Wybory dzieci dają do myślenia.


Okazało się, że dzieci z pierwszej grupy, czyli dzieci chwalone za swoje zdolności wybierały prosty test. Dlaczego tak się stało? Przecież były chwalone, a chwaląc dzieci chcemy wzmacniać w nich wiarę we własne możliwości. Tymczasem okazało się, że w przekonaniu dzieci miały one wiele do stracenia. Gdyby okazało się, że w trudniejszym teście osiągną gorsze wyniki niż za pierwszym razem to znaczyłoby to, że nie są już takie mądre i zdolne jak było to podkreślane w pochwałach. Dzieci bały się tego ryzyka i nie chciały go podejmować. Wybierały zadania proste, które utrzymają ich status mądrych, zdolnych.


Tymczasem dzieci z drugiej grupy, chwalone za wysiłek o wiele częściej i chętniej podejmowały próbę napisania trudniejszego testu. Nie miały bowiem nic do stracenia – co najwyżej okazałoby się, że gorszy wynik jest oznaka niedostatecznej koncentracji, wiedzy. Że muszą więcej popracować i z powodzeniem będą mogły napisać test na dobrym poziomie.


TRZECIM ETAP eksperymentu zakładał kolejny, tym razem bardzo trudny test, któremu miały być poddane wszystkie dzieci. Test ten wielokrotnie przewyższał poziom, na jakim się one znajdowały więc nie trudno domyślić się, że wszystkie osiągnęły słabe wyniki. Jak się okazuje nie miało to jednakowego wpływu na wszystkie dzieci. Uczniowie z pierwszej „zdolnej” grupy bardzo przeżyły swoją porażkę, wzięły ją do siebie i odebrały jako sygnał, że nie są takie, jak o nich mówiono na początku badania. Uczniowie z drugiej „pracowitej” grupy uznali, że po prostu za słabo przepracowali materiał, muszą włożyć w to jeszcze trochę czasu a z pewnością będą mogli oni napisać ten test o wiele lepiej. Słaby wynik nie zachwiał ich wiary w siebie i we własne możliwości.


CZWARTYM ETPEM, kończącym eksperyment był ostatni już test, tym razem bardzo prosty. Wnioski płynące z tej części są bardzo wyraźne. Dzieci z pierwszej grupy osiągnęły w tym teście o kilkadziesiąt procent niższy wynik, niż na początku badania. Z kolei dzieci z drugiej grupy osiągnęły wyniki zdecydowanie wyższe niż przy pierwszym teście.


Wnioski z eksperymentu
Okazuje się, że to JAK chwalimy nasze dzieci ma ogromne znaczenie. Dziecko chwalone nieumiejętnie czyli w sposób, który podkreśla jego cechy wrodzone, to jakie jest powoduje, że traci ono wiarę we własne możliwości, motywację oraz chęć do podejmowania nowych wyzwań. Dlatego bądź ostrożny/a mówiąc dziecku, że jest mądre, zdolne, grzeczne, cierpliwe, wspaniałe… Wbrew pozorom może to przynieść odwrotny skutek do tego, na którym Ci zależy.


Z kolei dzieci u których podkreśla się wysiłek, osiągnięty efekt, włożoną w zadanie pracę chętniej podejmują trudniejsze zadania i bardziej wierzą w siebie. Dlatego dobrze jest powiedzieć dziecku: Udało Ci się to zrobić!, Skoncentrowałeś się i oto efekty!, Twoja praca się opłaciła!


”Zła” pochwała i inne jej zagrożenia
Mówienie dziecku na każdym koku, że to, co robi jest super i wspaniałe a ono jest mądre lub zdolne może wywołać w nim różne, nie zawsze przyjemne odczucia. Zdarzać się bowiem będzie, że maluch to sam usłyszy, gdy przyniesie bardzo staranną pracę oraz wtedy, gdy nakreśli na szybko kilka kresek na papierze.

 

Zacznie wtedy rozumieć, że nie jest ważne to, co robi – my i tak zawsze będziemy oceniać je tak samo. Może także pomyśleć, że wcale nie
dostrzegamy wysiłku i faktycznych sukcesów dziecka. Po co się starać, skoro i tak zawsze słyszę to samo – i wtedy, gdy coś zrobię byle jak oraz wtedy, gdy zrobię coś naprawdę dobrze?


Jak jeszcze można mądrze chwalić dziecko?


1. Opisz to, co widzisz.
Zamiast mówić dziecku, że jego praca jest piękna wspaniała czy cudowna powiedz: Widzę tu wiele kolorów. Musiałeś chyba długo pracować nad tym obrazkiem. Udało Ci się ułożyć te układankę całkowicie samodzielnie! Po raz pierwszy wszedłeś po schodach bez niczyjej pomocy. Długo próbowałeś a teraz udało się! Innymi słowy powiedz to, co jest zgodne z prawdą – opisz rzeczywisty sukces czy efekt pracy dziecka.


2. Opisz co czujesz
Powiedz, jakie uczucia pojawiają się w Tobie w związku z zaistniałą sytuacją. Z uczuciami trudno dyskutować a jeśli powiemy o nich szczerze to nikt nie będzie mógł zarzucić nam mydlenia dziecku oczu czy rozpieszczania. Powiedz: Bardzo się cieszę! Oglądając ten obrazek czuję się, jakbym była na wakacjach.


3. Opisz uczucia dziecka
Powiedz: Widzę, że to bardzo Cię ucieszyło. Ale jesteś z siebie zadowolony!


4. Po prostu doceniaj dobre zachowanie dziecka – uśmiechem, gestem, czy mówiąc: Dziękuję.


Pułapki dobrej pochwały
Ucząc się chwalić dziecko w sposób konstruktywny możemy zupełnie nieświadomie wpadać w pułapki starych nawyków. Najczęstsze z nich to:


1. Docenianie i wytykanie błędów jednocześnie np.: Bardzo starannie posprzątałeś, szkoda jednak, że zapomniałeś o… Taka pochwała wcale nie będzie przyjemna i raczej zdemotywuje, niż zmotywuje dziecko.


2. Docenianie przy jednoczesnym przypominaniu wcześniejszych porażek np.: Bardzo mi dziś pomogłeś; szkoda, że nie mogłam liczyć na Ciebie wczoraj.


Chwalić czy nie chwalić?
Okazuje się, że docenianie sukcesów i wysiłku dziecka może bardzo mocno wzmacniać je i dodawać mu skrzydeł. Róbmy to jak najczęściej pamiętając jednak o tym, by używać odpowiednich słów i doceniać pracę, włożony w nią trud a nie cechy, jakie dziecko posiada. Czy chwaląc konstruktywnie powinniśmy założyć sobie jakiś limit pochwał na dzień? Nie! Dobrze jest, jeśli dostrzegamy nawet drobne sukcesy dziecka oraz nawet małą pomoc z jego strony. Badania pokazują jednoznacznie, że moc konstruktywnej pochwały jest jeszcze szersza – zachęca dziecko do powtarzania zachowań, które zostały docenione. Jest to najskuteczniejsza forma modelowania pożądanego przez rodziców zachowania nie tylko w dzieciach, ale także w mężu, żonie czy innych bliskich nam osobach. Każdy lubi, jeśli jego praca jest doceniona a szczególnie przyjemnie jest, gdy płynie to od osób, na którym zależy nam najbardziej. Nikt nie ma chyba wątpliwości, że dla małego dziecka, najważniejsi są Rodzice. Warto mądrze korzystać z pełnego mocy narzędzia jakim jest mądra pochwała. To da naszym dzieciom poczucie, że mogą sięgać po więcej, jeśli tylko będą miały na to ochotę. The sky is the limit.

 

 

Angelika Kaźmierczak

Angelika Kaźmierczak

psycholog, logopeda, prywatnie żona i mama dwójki dzieci.
Na co dzień pomaga rodzicom rozwiać wątpliwości dotyczące prawidłowego rozwoju dziecka ale także wspiera ich w codziennych trudnościach pomagając czerpać z rodzicielstwa maksimum satysfakcji. W swojej pracy skupia się głównie na konstruktywnej komunikacji między członkami rodziny. Uczy tego rodziców podczas konsultacji i warsztatów prowadzonych on-line oraz stacjonarnie. Pracuje w oparciu o zasady Wychowania bez Porażek, Porozumienia Bez Przemocy oraz Rodzicielstwa Bliskości www.psychologo.pl www.facebook.com/psychologozabrze

Lubisz CzasDzieci.pl?
KOMENTARZE:

Napisz komentarz, pomóż innym, opiniuj treści
Treść:
Maksimum 1500 znaków.
Imię:
Kod z obrazka:
Zobacz także: Bajki kontra choroba więcej » x
Zobacz » Artykuły
Bajki kontra choroba
Patronat CzasDzieci.pl

Bajki kontra choroba

Nasze obawy, strach i lęk, biorą się często z niewiedzy. Nie jest tajemnicą, że obawiamy się nieznanego, a kiedy mamy zbiór informacji, zwłaszcza, gdy poparty jest doświadczeniem, pozwala to na racjonalne podejście do tematu i ograniczenie stresu. więcej »
Miniatury. Muzyka klasyczna dzieciom
Patronat CzasDzieci.pl

Miniatury. Muzyka klasyczna dzieciom

Zupełnie niedaleko, a właściwie tak blisko, że można tam dotrzeć w ułamku sekundy, istnieje Magiczna Kraina Muzyczna. Miejsce pełne czarodziejskich dźwięków, które zabiorą cię, gdzie tylko chcesz... więcej »
50 porad jak nie "wybuchnąć" przy dziecku

50 porad jak nie "wybuchnąć" przy dziecku

Dziecko jakkolwiek by się nie zachowywało nie zasługuje na to, abyśmy pozwalały sobie przy nim na wyładowanie swego stresu. Co zatem robić, aby takich zachowań uniknąć? więcej »
Biżuteria dla dziecka - czy to dobry pomysł?

Biżuteria dla dziecka - czy to dobry pomysł?

Czy dzieci mogą nosić biżuterię? Opinie na ten temat są podzielone. Niektórzy uważają, że biżuteria przeznaczona jest tylko dla dorosłych, inni zaś, że nie ma ku temu żadnych przeciwwskazań. Obecnie, wielu producentów oferuje szeroki wybór kolczyków, bransoletek, czy też wisiorków na najmłodszych, dzięki czemu jest w czym wybierać. Biżuteria to także doskonały prezent na chrzciny, pierwszą komunię świętą, urodziny oraz wiele innych okazji. więcej »
Karmienie piersią po cesarskim cięciu - jak pobudzić laktację?

Karmienie piersią po cesarskim cięciu - jak pobudzić laktację?

Martwisz się, że cesarskie cięcie uniemożliwi karmienie piersią? Spokojnie, rodzaj porodu nie jest czynnikiem determinującym ilość produkowanego mleka. Jeżeli odpowiednio się przygotujesz, podawanie maluszkowi naturalnego pokarmu z piersi nie będzie stanowiło żadnego problemu. Dowiedz się, jak pobudzić laktację. więcej »
Jak odciągać mleko laktatorem elektrycznym? Podpowiadamy krok po kroku

Jak odciągać mleko laktatorem elektrycznym? Podpowiadamy krok po kroku

Chcesz pobudzić laktację, aby karmić piersią jak najdłużej? A może wracasz do pracy po sześciomiesięcznym urlopie macierzyńskim i nie zamierzasz rezygnować z podawania dziecku naturalnego pokarmu? W takich sytuacjach niezbędnym urządzeniem okaże się laktaktor elektryczny. Sprawdź, jak szybko i wydajnie odciągać nim mleko. więcej »
Wyprawka online

Wyprawka online

Koniec wakacji to okres, w którym rodzice wraz z dziećmi gorączkowo poszukują w sklepach przyborów szkolnych, plecaków, odzieży na zajęcia sportowe oraz wielu innych przedmiotów, które są niezbędne dzieciom przez kolejnych 10 miesięcy. więcej »
Znowu upały! Meteorolodzy alarmują.

Znowu upały! Meteorolodzy alarmują.

Pierwszy raz tego lata wydano ostrzeżenie 3. stopnia! Najbliższe dni upłyną pod znakiem gorących skrajności. Bądźcie ostrożni i dbajcie o siebie. więcej »
Problemy z erekcją a płodność. Jak zwiększyć potencję i szanse na dziecko?

Problemy z erekcją a płodność. Jak zwiększyć potencję i szanse na dziecko?

Płodność u mężczyzn nierozerwalnie wiąże się z poczuciem męskości. Zaburzona erekcja to jeden z problemów, który zaburza satysfakcjonujący seks oraz może mieć wpływ na obniżoną zdolność poczęcia dziecka. więcej »
Dlaczego młodzi rodzice płacą wysokie rachunki za prąd i jak mogą je obniżyć?

Dlaczego młodzi rodzice płacą wysokie rachunki za prąd i jak mogą je obniżyć?

Pojawienie się dziecka to zawsze rewolucja dla jego rodziców i wiele zmian w organizacji ich codziennego życia. Potrzebujecie więcej przestrzeni, energii i czasu. więcej »
Interesują mnie terminy:
Wiek dziecka:
Interesują mnie wydarzenia z kategorii »

W domu z dzieckiem

Aktywne dziecko1 Gry Nasza Księgarnia1 Niezapominajka1 Domowa Akademia1 Pierwsze Książeczki1 Książki dla dzieci1

Sonda – Czas Dzieci

Jakich treści brakuje na portalu?
Porad dotyczących wychowania dzieci 0-2
Porad dotyczących wychowania dzieci 3 - 6
Porad dotyczących wychowania dzieci 7 - 9
Porad dotyczących wychowania dzieci 10 - 12
Porad dotyczących radzenia sobie z nastolatkami
Nie szukam tu porad dotyczących wychowania dzieci
Nie szukam w ogóle żadnych porad


Kraków | Warszawa | Wrocław | Śląsk | Łódź | Poznań | Lublin | Trójmiasto | Bydgoszcz | Rzeszów | Szczecin

© Copyright by Czas Dzieci - Portal informacyjno-rozrywkowy 2006-2018