Strefa rodzica » Artykuły » Strach i lęk w życiu dziecka - pomagają czy przeszkadzają?

Strach i lęk w życiu dziecka - pomagają czy przeszkadzają?powiększ

Strach i lęk w życiu dziecka - pomagają czy przeszkadzają?

Emocje to poruszenia, zmiany stanu, które towarzyszą dzieciom w codziennym życiu. Trudno całkowicie zdystansować się do ważnych wydarzeń. Pojęcie emocji jest bardzo obszerne i zawiera wiele niejasności. Najczęstsze jest jednak rozróżnienie emocji podstawowych, do których zalicza się gniew, smutek, radość, strach, zdziwienie.

 

Wszystkie emocje, w tym strach i lęk, są, między innymi, motorem ludzkich działań. Chronią przed niebezpieczeństwem, skłaniają do ucieczki bądź unikania niebezpieczeństw. Jednak w niektórych sytuacjach mogą okazać się uciążliwymi towarzyszami życia, podpowiadającymi, że za każdym rogiem czyha niebezpieczeństwo, a pająk staje się największym wrogiem.

 

Pisząc o lęku i strachu warto najpierw rozróżnić i określić te dwie emocje. Strach powstaje w odpowiedzi na działanie konkretnego bodźca. W przypadku lęku nie ma obiektu zagrażającego, jest to emocja niczym nieuzasadniona. Mimo psychologicznego rozróżnienia tych pojęć, podłoże biologiczne lęku i strachu jest takie samo. Za ich powstawanie odpowiada w mózgu przede wszystkim ciało migdałowate. Nadaje ono zdarzeniom znaczenie negatywne oraz alarmuje w obliczu niebezpieczeństwa. Jest to uwarunkowane ewolucyjnie i pozwala nam unikać sytuacji nieprzyjemnych czy zagrażających.

 

Badania z zakresu neuropsychologii wykazują, że dzieci z uszkodzeniami ciała migdałowatego zatracają poczucie strachu i nie potrafią rozpoznać bodźców zagrażających. Nie umieją przybrać przestraszonego wyrazu twarzy ani zidentyfikować przestraszonej miny. Strach umożliwia więc przetrwanie i umożliwia dziecku wybór najbardziej bezpiecznych opcji. O tym, że poczucie lęku i niepokoju jest ważne adaptacyjnie, świadczy jego przetrwanie w procesie ewolucji. Osobniki lękowe pełniły w grupie strategiczną funkcję, ponieważ alarmowały, gdy zbliżało się niebezpieczeństwo. Były bardzo czujne, nawet podczas snu.

 

Dlatego też dzieci, które mają bardziej wrażliwe ciało migdałowate bywają bardziej czujne, ostrożne od swoich rówieśników. Chętniej i częściej wycofują się z nowych sytuacji społecznych, co niekiedy staje się powodem złego samopoczucia i frustracji. W przeciwnym wypadku, ciało migdałowate nie jest na tyle aktywne, by wywołać reakcję lękową. W efekcie dzieci kierują się ciekawością, potrzebą rozładowania energii. Czasami zachowania takie powodują, że dziecko określane jest jako „niegrzeczne” czy doznaje uszczerbków na zdrowiu. Widać więc, że ani zbyt wysoki ani zbyt niski poziom lęku i strachu nie jest korzystny dla rozwoju dziecka.

 

Kolejnym interesującym zagadnieniem jest rozwój emocjonalny dziecka. W jaki sposób lękliwość rodziców wpływa na ich potomka? Czy tak zwane "zarażanie emocjami" pomaga czy przeszkadza dziecku w rozwoju i codziennym życiu?

 

Zarażanie się jest bardzo ważne dla dziecka, zwłaszcza w okresie niemowlęcym. Wpływa na kształtowanie się osobowości i tożsamości. Nadmierna lękliwość matki (lub innej osoby znaczącej dla dziecka), może powodować zbyt wysoki poziom lęku u potomka. Dla rozwoju i funkcjonowania dziecka nie jest właściwe, jeśli dziecko od najmłodszych lat obawia się ludzi, zwierząt, codziennych spraw. Oczywiście przeciwna sytuacja też nie jest korzystna. Nadmierne bagatelizowanie przez rodziców zjawisk potencjalnie niebezpiecznych sprawia, że dziecko może stać się bezkrytyczne, nie potrafić w adekwatny sposób ocenić zdarzeń. Może mieć także zaburzone poczucia bezpieczeństwa.

 

Niekiedy strach i lęk przybierają formę patologiczną. Zdecydowanie utrudniają wówczas prawidłowe funkcjonowanie. Na przykład w przypadku fobii silna obawa przez dużymi przestrzeniami, chodzeniem do szkoły, tłumem ludzi czy konkretnymi zwierzętami ogranicza dziecko w codziennych czynnościach i uniemożliwia poradzenie sobie z prostymi czynnościami. Paniczny lęk ma natomiast podłoże biologiczne i może objawiać się takimi zaburzeniami, jak zespół paniki i zespół uogólnionego lęku.

 

Strach i lęk są więc potrzebnymi emocjami w życiu dziecka. Nie odczuwając ich byłoby nieświadome zagrożeń i podejmowałoby ryzykowne działania. Gdy jednak strach i lęk przybierają patologiczne formy, zaczynają przeszkadzać w codziennym funkcjonowaniu. Podstawowe czynności sprawiają problem i wydają się niebezpieczne, powodują bardzo nieprzyjemny niepokój lub dyskomfort.

 

Strach i lęk mogą zarówno przeszkadzać, jak i pomagać w codziennym funkcjonowaniu. Zależy to od nasilenia emocji oraz kontekstu sytuacyjnego. Przykładowo strach przed nieoswojonym psem pomaga ustrzec się przed zwierzęciem niebezpiecznym. Natomiast w przypadku obcowania z psem, który ma założony kaganiec oraz znajduje się pod opieką właściciela, strach wydaje się bezzasadny. Należy więc dążyć do tego, by dziecko potrafiło trafnie ocenić sytuację i umiejętnie opanować emocje.

Antonina Dróżdż

Antonina Dróżdż

Absolwentka Psychologii na UJ, psycholog
Z wykształcenia psycholog. Zainteresowana psychologią rozwojową, psychologią dzieci i młodzieży. Z zamiłowania podróżnik i odkrywca. W pracy chce łączyć wiedzę o dzieciach z działalnością redaktorską.


Lubisz CzasDzieci.pl?
KOMENTARZE:

Napisz komentarz, pomóż innym, opiniuj treści
Treść:
Maksimum 1500 znaków.
Imię:
Kod z obrazka:
Zobacz także: „Kochaj, słuchaj, pozwalaj być samodzielnym”... więcej » x
Zobacz » Artykuły
„Kochaj, słuchaj, pozwalaj być samodzielnym” - jak wychować szczęśliwe i pewne siebie dziecko
Patronat CzasDzieci.pl

„Kochaj, słuchaj, pozwalaj być samodzielnym” - jak wychować szczęśliwe i pewne siebie dziecko

Rozmowa z Agatą Szymenderą, coachem dziecięcym i rodzicielskim, tutorem rozwoju osobistego dzieci oraz trenerem relacji. Założycielką Dziecięcej Szkoły Latania “Niebolandia”, gdzie dodaje dzieciom skrzydeł. Prowadzi warsztaty rozwoju osobistego dla dzieci “Mały Orzeł”, oraz warsztaty rozwoju kompetencji wychowawczych “Fajna Rodzinka”. Prywatnie jest szczęśliwą żona i mamą dwójki cudownych nastolatków. więcej »
Śpiewanki - Piosenki Dla Dzieci

Śpiewanki - Piosenki Dla Dzieci

To wyjątkowa składanka najlepszych polskich piosenek dla dzieci. Wśród tytułów znajdziecie dobrze znane i lubiane hity oraz produkcje całkiem nowe, współczesnych autorów. więcej »
ABC Mitów Świata, czyli wyjątkowe abecadło dla dzieci

ABC Mitów Świata, czyli wyjątkowe abecadło dla dzieci

Asgard, Baldur i kikimora… Brzmi dziwacznie? Trochę strasznie? A na pewno tajemniczo! Wydawnictwo Merlin Publishing otwiera przed nami wrota do pięknych, niezwykłych i fantastycznych światów mitologii nordyckiej, słowiańskiej i krainy stworzonej przez H. P. Lovecrafta. więcej »
My Little Pony: Przyjaźń to magia, części 18 i 19 już na DVD!
Patronat CzasDzieci.pl

My Little Pony: Przyjaźń to magia, części 18 i 19 już na DVD!

Urocze opowieści o magii przyjaźni, oddaniu i niezwykłej więzi, które pokochały dziewczynki na całym świecie. Nowe części bestsellerowej serii na DVD już od 17 sierpnia! więcej »
LEGO® Friends, Część 6 na DVD!

LEGO® Friends, Część 6 na DVD!

Nowe odcinki uwielbianej przez dziewczynki serii LEGO® na DVD już od 17 sierpnia! więcej »
LEGO® Nexo Knights, część 6 na DVD
Patronat CzasDzieci.pl

LEGO® Nexo Knights, część 6 na DVD

Wkrocz do świata przyszłości i przeżyj przygody z dzielnymi rycerzami Nexo! Nowa część interaktywnej serii LEGO® na DVD od 17 sierpnia! więcej »
Kilka nieoczywistych, a przydatnych gadżetów na żagle z dziećmi

Kilka nieoczywistych, a przydatnych gadżetów na żagle z dziećmi

W te wakacje miałam okazję pierwszy raz żeglować ze swoimi pociechami. Nasza przygoda trwała tylko kilka dni – jak na pierwszy raz, uważam, że to aż nadto. Oczywiście przed wyjazdem przeczytałam ogrom artykułów poświęconych temu co zabrać, jak się przygotować, co kupić na żagle z dzieckiem. Ale wśród porad nie znalazłam takich, które, jak się później okazało, byłyby bardzo przydatne. więcej »
Butelka na wagę zdrowia

Butelka na wagę zdrowia

Plastik to owoc cywilizacji. Trujący owoc. W świecie zalanym plastikiem, często przestajemy na niego zwracać uwagę, traktując jak coś zupełnie normalnego. A przecież to zjawisko normalne nie jest! więcej »
Moje dziecko czyta po angielsku!

Moje dziecko czyta po angielsku!

Od wielu lat obserwuję ogromny entuzjazm moich małych uczniów, gdy zamiast podręcznika, przynoszę na lekcję lekturę w języku angielskim, a potem bawię się z nimi w gry i zabawy, które są skoncentrowane wokół treści wspólnie przeczytanej książki... więcej »
Chodź się bawić!
Patronat CzasDzieci.pl

Chodź się bawić!

W warszawskich parkach i ogródkach jordanowskich pojawiły się duże chodnikowe graffiti, które przywołują wspomnienia klasycznych zabaw podwórkowych. Łamigłówki umieszczone na przystankach autobusowych przemieniają czas oczekiwania w prawdziwą zabawę! więcej »
Interesują mnie terminy:
Wiek dziecka:
Interesują mnie wydarzenia z kategorii »

Newsletter

Chcesz być na bieżąco z wydarzeniami? Skorzystaj z naszego newslettera

Zobacz co zyskujesz

Konkurs na Czasie!

Konkurs! Lato w mieście jest super?

Konkurs! Lato w mieście jest super?

Odpowiedzcie TAK lub NIE na poniższe pytania: Lubicie sporty? Uczęszczacie na ciekawe warsztaty rodzinne? Oglądacie spektakle teatralne w plenerach warszawskich parków? A może zachwyciły was tematyczne...  

Czas na Kawę

Garść zdrowych porannych nawyków w 15 minut

Garść zdrowych porannych nawyków w 15 minut

Podpowiadamy jak wypracować kilka porannych nawyków, które w sumie zajmują tylko 15 minut, a pomogą zharmonizować poranek i pozytywnie wpłyną na zdrowie (fizyczne i psychiczne)!  

Temat na Czasie!

10 trików na zachowanie porządku w pokoju dziecka!

10 trików na zachowanie porządku w pokoju dziecka!

Twoje dziecko nie chce sprzątać w swoim pokoju? W naszej fotogalerii zamieszczono 10 trików, które pomogą zachować porządek w pokoju dziecka! Raz, dwa, trzy... porządek jak się patrzy!  

Czas na konkurs!

Szkoła to nie tylko nauka i obowiązki. To również miejsce, w którym kolekcjonujemy ważne wspomnienia i zawieramy piękne przyjaźnie - niektóre nawet na całe życie. Wiemy, że pewne chwile bywają ulotne,...  

W domu z dzieckiem

Back To School Dolce Gusto Niezapominajka Doktor Misia Winx! Kapitan Nauka Rodzinne wakacje Domowa Akademia EkoRodzice radzą

Sonda – Czas Dzieci

Czy poleciłbyś portal CzasDzieci.pl znajomym rodzicom?
zdecydowanie nie
raczej nie
nie mam zdania
raczej tak
zdecydowanie tak


Kraków | Warszawa | Wrocław | Śląsk | Łódź | Poznań | Lublin | Trójmiasto | Bydgoszcz | Rzeszów | Szczecin

© Copyright by Czas Dzieci - Portal informacyjno-rozrywkowy 2006-2017