Strefa rodzica » Artykuły » Strach i lęk w życiu dziecka - pomagają czy przeszkadzają?

Strach i lęk w życiu dziecka - pomagają czy przeszkadzają?powiększ

Strach i lęk w życiu dziecka - pomagają czy przeszkadzają?

Emocje to poruszenia, zmiany stanu, które towarzyszą dzieciom w codziennym życiu. Trudno całkowicie zdystansować się do ważnych wydarzeń. Pojęcie emocji jest bardzo obszerne i zawiera wiele niejasności. Najczęstsze jest jednak rozróżnienie emocji podstawowych, do których zalicza się gniew, smutek, radość, strach, zdziwienie.

 

Wszystkie emocje, w tym strach i lęk, są, między innymi, motorem ludzkich działań. Chronią przed niebezpieczeństwem, skłaniają do ucieczki bądź unikania niebezpieczeństw. Jednak w niektórych sytuacjach mogą okazać się uciążliwymi towarzyszami życia, podpowiadającymi, że za każdym rogiem czyha niebezpieczeństwo, a pająk staje się największym wrogiem.

 

Pisząc o lęku i strachu warto najpierw rozróżnić i określić te dwie emocje. Strach powstaje w odpowiedzi na działanie konkretnego bodźca. W przypadku lęku nie ma obiektu zagrażającego, jest to emocja niczym nieuzasadniona. Mimo psychologicznego rozróżnienia tych pojęć, podłoże biologiczne lęku i strachu jest takie samo. Za ich powstawanie odpowiada w mózgu przede wszystkim ciało migdałowate. Nadaje ono zdarzeniom znaczenie negatywne oraz alarmuje w obliczu niebezpieczeństwa. Jest to uwarunkowane ewolucyjnie i pozwala nam unikać sytuacji nieprzyjemnych czy zagrażających.

 

Badania z zakresu neuropsychologii wykazują, że dzieci z uszkodzeniami ciała migdałowatego zatracają poczucie strachu i nie potrafią rozpoznać bodźców zagrażających. Nie umieją przybrać przestraszonego wyrazu twarzy ani zidentyfikować przestraszonej miny. Strach umożliwia więc przetrwanie i umożliwia dziecku wybór najbardziej bezpiecznych opcji. O tym, że poczucie lęku i niepokoju jest ważne adaptacyjnie, świadczy jego przetrwanie w procesie ewolucji. Osobniki lękowe pełniły w grupie strategiczną funkcję, ponieważ alarmowały, gdy zbliżało się niebezpieczeństwo. Były bardzo czujne, nawet podczas snu.

 

Dlatego też dzieci, które mają bardziej wrażliwe ciało migdałowate bywają bardziej czujne, ostrożne od swoich rówieśników. Chętniej i częściej wycofują się z nowych sytuacji społecznych, co niekiedy staje się powodem złego samopoczucia i frustracji. W przeciwnym wypadku, ciało migdałowate nie jest na tyle aktywne, by wywołać reakcję lękową. W efekcie dzieci kierują się ciekawością, potrzebą rozładowania energii. Czasami zachowania takie powodują, że dziecko określane jest jako „niegrzeczne” czy doznaje uszczerbków na zdrowiu. Widać więc, że ani zbyt wysoki ani zbyt niski poziom lęku i strachu nie jest korzystny dla rozwoju dziecka.

 

Kolejnym interesującym zagadnieniem jest rozwój emocjonalny dziecka. W jaki sposób lękliwość rodziców wpływa na ich potomka? Czy tak zwane "zarażanie emocjami" pomaga czy przeszkadza dziecku w rozwoju i codziennym życiu?

 

Zarażanie się jest bardzo ważne dla dziecka, zwłaszcza w okresie niemowlęcym. Wpływa na kształtowanie się osobowości i tożsamości. Nadmierna lękliwość matki (lub innej osoby znaczącej dla dziecka), może powodować zbyt wysoki poziom lęku u potomka. Dla rozwoju i funkcjonowania dziecka nie jest właściwe, jeśli dziecko od najmłodszych lat obawia się ludzi, zwierząt, codziennych spraw. Oczywiście przeciwna sytuacja też nie jest korzystna. Nadmierne bagatelizowanie przez rodziców zjawisk potencjalnie niebezpiecznych sprawia, że dziecko może stać się bezkrytyczne, nie potrafić w adekwatny sposób ocenić zdarzeń. Może mieć także zaburzone poczucia bezpieczeństwa.

 

Niekiedy strach i lęk przybierają formę patologiczną. Zdecydowanie utrudniają wówczas prawidłowe funkcjonowanie. Na przykład w przypadku fobii silna obawa przez dużymi przestrzeniami, chodzeniem do szkoły, tłumem ludzi czy konkretnymi zwierzętami ogranicza dziecko w codziennych czynnościach i uniemożliwia poradzenie sobie z prostymi czynnościami. Paniczny lęk ma natomiast podłoże biologiczne i może objawiać się takimi zaburzeniami, jak zespół paniki i zespół uogólnionego lęku.

 

Strach i lęk są więc potrzebnymi emocjami w życiu dziecka. Nie odczuwając ich byłoby nieświadome zagrożeń i podejmowałoby ryzykowne działania. Gdy jednak strach i lęk przybierają patologiczne formy, zaczynają przeszkadzać w codziennym funkcjonowaniu. Podstawowe czynności sprawiają problem i wydają się niebezpieczne, powodują bardzo nieprzyjemny niepokój lub dyskomfort.

 

Strach i lęk mogą zarówno przeszkadzać, jak i pomagać w codziennym funkcjonowaniu. Zależy to od nasilenia emocji oraz kontekstu sytuacyjnego. Przykładowo strach przed nieoswojonym psem pomaga ustrzec się przed zwierzęciem niebezpiecznym. Natomiast w przypadku obcowania z psem, który ma założony kaganiec oraz znajduje się pod opieką właściciela, strach wydaje się bezzasadny. Należy więc dążyć do tego, by dziecko potrafiło trafnie ocenić sytuację i umiejętnie opanować emocje.

Antonina Dróżdż

Antonina Dróżdż

Absolwentka Psychologii na UJ, psycholog
Z wykształcenia psycholog. Zainteresowana psychologią rozwojową, psychologią dzieci i młodzieży. Z zamiłowania podróżnik i odkrywca. W pracy chce łączyć wiedzę o dzieciach z działalnością redaktorską.


Lubisz CzasDzieci.pl?
KOMENTARZE:

Napisz komentarz, pomóż innym, opiniuj treści
Treść:
Maksimum 1500 znaków.
Imię:
Kod z obrazka:
Zobacz także: Kocham Cię! Jak powiedzieć to dziecku? więcej » x
Zobacz » Artykuły
Kocham Cię! Jak powiedzieć to dziecku?

Kocham Cię! Jak powiedzieć to dziecku?

To, że kochamy swoje dzieci jest oczywiste, prawda? Czasami tak oczywiste, że w codziennym zabieganiu nie mówimy im tego. Nie zawsze trzeba użyć wprost słowa "kocham”. Chwaląc i doceniając także wyrażamy miłość. Zobaczcie, jak mówić dzieciom, że je kochacie. więcej »
Jak sprawić, żeby moje dziecko ograniczyło spożycie przetworzonej żywności?

Jak sprawić, żeby moje dziecko ograniczyło spożycie przetworzonej żywności?

Skuteczne sposoby na ograniczenie spożycia żywności przetworzonej przez dzieci i młodzież w wieku szkolnym. więcej »
12 Złotych Porad dla Zdrowego Uśmiechu Przyszłej Mamy - Porada Pierwsza

12 Złotych Porad dla Zdrowego Uśmiechu Przyszłej Mamy - Porada Pierwsza

Nie odkładaj do jutra tego co masz zrobić dziś. Tak podpowiadają słowa piosenki, które uczą działania dzisiaj, teraz, od razu, gdy jest taka potrzeba. Dlaczego? więcej »
Koronki dla najmłodszych

Koronki dla najmłodszych

Koronkowe ubranka oraz dodatki dla dzieci cieszą się coraz większym zainteresowaniem wśród klientów. Nie ma co się dziwić, gdyż jest to odmiana od standardowego asortymentu który znajdziemy w większości sieciówek. więcej »
Podróż do Krainy Oz

Podróż do Krainy Oz

Pamiętacie Dorotkę, ośmiolatkę z Kansas, która niespodziewanie znalazła się w krainie Oz? Pamiętacie jej pieska Toto i przyjaciół - Stracha na wróble, Blaszanego drwala i Lwa? Wszystkie wasze ulubione postaci powracają w nowym serialu stacji Boomerang, który będzie emitowany od 16 października. więcej »
22 filmy z okazji Dnia Nauczyciela

22 filmy z okazji Dnia Nauczyciela

Z okazji Dnia Nauczyciela zebraliśmy specjalnie dla Was 22 sprawdzone filmy na temat nauczycieli i szkoły. Sprwdźcie, które już znacie! więcej »
My3 i debiutancki singiel "MAMMAJE"!

My3 i debiutancki singiel "MAMMAJE"!

Nowa grupa muzyczna, którą pokochają dzieci i młodzież w całej Polsce! Sprawdź debiutancki singiel „MAMMAJE”! więcej »
Mamo, zatrzymaj się na chwilę

Mamo, zatrzymaj się na chwilę

Zapracowana mama wstaje skoro świt i próbuje okrążyć kulę ziemską, zanim dzień się skończy. Jak to możliwe? Czy spija rano magiczny napój Panoramixa? Nie, dlatego prędzej czy później musi zwolnić. więcej »
Krówka Matylda zaprasza do wizyty w Mlecznej Krainie

Krówka Matylda zaprasza do wizyty w Mlecznej Krainie

Bajkowy świat jest bliżej niż myślisz! W sercu Zielonych Płuc Polski, w leśnej krainie przeżyjesz niezwykłe przygody z ulubioną maskotką najmłodszych mieszkańców grajewskiego grodu. więcej »
Nagrodzony na Kinie Dzieci VILLADS od 13 października w kinach!
Patronat CzasDzieci.pl

Nagrodzony na Kinie Dzieci VILLADS od 13 października w kinach!

Villads! Villads? Villads?! 6-letni bohater co chwilę słyszy swoje imię. Rodzice wciąż czegoś od niego chcą. Ustalają zasady i przerywają zabawę w najlepszym momencie. Czy tak będzie też w szkole?
więcej »
Interesują mnie terminy:
Wiek dziecka:
Interesują mnie wydarzenia z kategorii »

Newsletter

Chcesz być na bieżąco z wydarzeniami? Skorzystaj z naszego newslettera

Zobacz co zyskujesz

Temat na czasie

Kocham Cię! Jak powiedzieć to dziecku?

Kocham Cię! Jak powiedzieć to dziecku?

To, że kochamy swoje dzieci jest oczywiste, prawda? Czasami tak oczywiste, że w codziennym zabieganiu nie mówimy im tego. Nie zawsze trzeba użyć wprost słowa "kocham”. Chwaląc i doceniając także...  

Temat na czasie

Mamo, zatrzymaj się na chwilę!

Mamo, zatrzymaj się na chwilę!

Zapracowana mama wstaje skoro świt i próbuje okrążyć kulę ziemską, zanim dzień się skończy. Jak to możliwe? Czy spija rano magiczny napój Panoramixa? Nie, dlatego prędzej czy później musi zwolnić.  

Musisz tam być!

Nela Mała Reporterka zaprasza!

Nela Mała Reporterka zaprasza!

Szukasz pomysłu na wspólny, rodzinny weekend, który zadowoli wszystkich domowników?  

Warto to zobaczyć!

12. Bałtyckie Spotkania Ilustratorów

12. Bałtyckie Spotkania Ilustratorów

Zapraszamy na kolejne „Bałtyckie Spotkania Ilustratorów”. Tematem tegorocznej edycji będzie polska książka obrazkowa.  

W domu z dzieckiem

Back To School Dolce Gusto Niezapominajka Gry - Nasza Księgarnia Pamiętnik Zuzy Łobuzy Kapitan Nauka Doktor Misia Domowa Akademia Winx! Rodzinne wakacje EkoRodzice radzą

Sonda – Czas Dzieci

Jaki jest wiek Twojego Dziecka?
Twój głos pomoże nam lepiej wyprofilować nasze informacje.
do 3 latek
od 3 do 7 lat
od 7 do 10 lat
od 10 do 14 lat
powyżej 14 lat


Kraków | Warszawa | Wrocław | Śląsk | Łódź | Poznań | Lublin | Trójmiasto | Bydgoszcz | Rzeszów | Szczecin

© Copyright by Czas Dzieci - Portal informacyjno-rozrywkowy 2006-2017