Strefa rodzica » Artykuły » Strach i lęk w życiu dziecka - pomagają czy przeszkadzają?

Strach i lęk w życiu dziecka - pomagają czy przeszkadzają?powiększ

Strach i lęk w życiu dziecka - pomagają czy przeszkadzają?

Emocje to poruszenia, zmiany stanu, które towarzyszą dzieciom w codziennym życiu. Trudno całkowicie zdystansować się do ważnych wydarzeń. Pojęcie emocji jest bardzo obszerne i zawiera wiele niejasności. Najczęstsze jest jednak rozróżnienie emocji podstawowych, do których zalicza się gniew, smutek, radość, strach, zdziwienie.

 

Wszystkie emocje, w tym strach i lęk, są, między innymi, motorem ludzkich działań. Chronią przed niebezpieczeństwem, skłaniają do ucieczki bądź unikania niebezpieczeństw. Jednak w niektórych sytuacjach mogą okazać się uciążliwymi towarzyszami życia, podpowiadającymi, że za każdym rogiem czyha niebezpieczeństwo, a pająk staje się największym wrogiem.

 

Pisząc o lęku i strachu warto najpierw rozróżnić i określić te dwie emocje. Strach powstaje w odpowiedzi na działanie konkretnego bodźca. W przypadku lęku nie ma obiektu zagrażającego, jest to emocja niczym nieuzasadniona. Mimo psychologicznego rozróżnienia tych pojęć, podłoże biologiczne lęku i strachu jest takie samo. Za ich powstawanie odpowiada w mózgu przede wszystkim ciało migdałowate. Nadaje ono zdarzeniom znaczenie negatywne oraz alarmuje w obliczu niebezpieczeństwa. Jest to uwarunkowane ewolucyjnie i pozwala nam unikać sytuacji nieprzyjemnych czy zagrażających.

 

Badania z zakresu neuropsychologii wykazują, że dzieci z uszkodzeniami ciała migdałowatego zatracają poczucie strachu i nie potrafią rozpoznać bodźców zagrażających. Nie umieją przybrać przestraszonego wyrazu twarzy ani zidentyfikować przestraszonej miny. Strach umożliwia więc przetrwanie i umożliwia dziecku wybór najbardziej bezpiecznych opcji. O tym, że poczucie lęku i niepokoju jest ważne adaptacyjnie, świadczy jego przetrwanie w procesie ewolucji. Osobniki lękowe pełniły w grupie strategiczną funkcję, ponieważ alarmowały, gdy zbliżało się niebezpieczeństwo. Były bardzo czujne, nawet podczas snu.

 

Dlatego też dzieci, które mają bardziej wrażliwe ciało migdałowate bywają bardziej czujne, ostrożne od swoich rówieśników. Chętniej i częściej wycofują się z nowych sytuacji społecznych, co niekiedy staje się powodem złego samopoczucia i frustracji. W przeciwnym wypadku, ciało migdałowate nie jest na tyle aktywne, by wywołać reakcję lękową. W efekcie dzieci kierują się ciekawością, potrzebą rozładowania energii. Czasami zachowania takie powodują, że dziecko określane jest jako „niegrzeczne” czy doznaje uszczerbków na zdrowiu. Widać więc, że ani zbyt wysoki ani zbyt niski poziom lęku i strachu nie jest korzystny dla rozwoju dziecka.

 

Kolejnym interesującym zagadnieniem jest rozwój emocjonalny dziecka. W jaki sposób lękliwość rodziców wpływa na ich potomka? Czy tak zwane "zarażanie emocjami" pomaga czy przeszkadza dziecku w rozwoju i codziennym życiu?

 

Zarażanie się jest bardzo ważne dla dziecka, zwłaszcza w okresie niemowlęcym. Wpływa na kształtowanie się osobowości i tożsamości. Nadmierna lękliwość matki (lub innej osoby znaczącej dla dziecka), może powodować zbyt wysoki poziom lęku u potomka. Dla rozwoju i funkcjonowania dziecka nie jest właściwe, jeśli dziecko od najmłodszych lat obawia się ludzi, zwierząt, codziennych spraw. Oczywiście przeciwna sytuacja też nie jest korzystna. Nadmierne bagatelizowanie przez rodziców zjawisk potencjalnie niebezpiecznych sprawia, że dziecko może stać się bezkrytyczne, nie potrafić w adekwatny sposób ocenić zdarzeń. Może mieć także zaburzone poczucia bezpieczeństwa.

 

Niekiedy strach i lęk przybierają formę patologiczną. Zdecydowanie utrudniają wówczas prawidłowe funkcjonowanie. Na przykład w przypadku fobii silna obawa przez dużymi przestrzeniami, chodzeniem do szkoły, tłumem ludzi czy konkretnymi zwierzętami ogranicza dziecko w codziennych czynnościach i uniemożliwia poradzenie sobie z prostymi czynnościami. Paniczny lęk ma natomiast podłoże biologiczne i może objawiać się takimi zaburzeniami, jak zespół paniki i zespół uogólnionego lęku.

 

Strach i lęk są więc potrzebnymi emocjami w życiu dziecka. Nie odczuwając ich byłoby nieświadome zagrożeń i podejmowałoby ryzykowne działania. Gdy jednak strach i lęk przybierają patologiczne formy, zaczynają przeszkadzać w codziennym funkcjonowaniu. Podstawowe czynności sprawiają problem i wydają się niebezpieczne, powodują bardzo nieprzyjemny niepokój lub dyskomfort.

 

Strach i lęk mogą zarówno przeszkadzać, jak i pomagać w codziennym funkcjonowaniu. Zależy to od nasilenia emocji oraz kontekstu sytuacyjnego. Przykładowo strach przed nieoswojonym psem pomaga ustrzec się przed zwierzęciem niebezpiecznym. Natomiast w przypadku obcowania z psem, który ma założony kaganiec oraz znajduje się pod opieką właściciela, strach wydaje się bezzasadny. Należy więc dążyć do tego, by dziecko potrafiło trafnie ocenić sytuację i umiejętnie opanować emocje.

Antonina Dróżdż

Antonina Dróżdż

Absolwentka Psychologii na UJ, psycholog
Z wykształcenia psycholog. Zainteresowana psychologią rozwojową, psychologią dzieci i młodzieży. Z zamiłowania podróżnik i odkrywca. W pracy chce łączyć wiedzę o dzieciach z działalnością redaktorską.


Lubisz CzasDzieci.pl?
KOMENTARZE:

Napisz komentarz, pomóż innym, opiniuj treści
Treść:
Maksimum 1500 znaków.
Imię:
Kod z obrazka:
Zobacz także: Numer 7 więcej » x
Zobacz » Artykuły
Numer 7
Patronat CzasDzieci.pl

Numer 7

Opowieść na granicy kina akcji i science-fiction stawiający pytanie o ludzkie zachowanie w obliczu utraty własnej tożsamości. więcej »
Mali Mężczyźni
Patronat CzasDzieci.pl

Mali Mężczyźni

Trzynastoletni Jake wprowadza się wraz z rodzicami na Brooklyn, do domu odziedziczonego po niedawno zmarłym dziadku. Poznaje Tony’ego, którego matka Leonor – chilijska imigrantka - prowadzi sklep w lokalu na dole. Chłopcy, choć pozornie od siebie różni, szybko się zaprzyjaźniają. Jake chce zostać artystą, Tony aktorem, a obaj marzą o tym, żeby dostać się do tego samego prestiżowego liceum. więcej »
Wychowywanie dzieci w różnych kulturach – Sri Lanka

Wychowywanie dzieci w różnych kulturach – Sri Lanka

Czy wychowanie dzieci jest uniwersalne kulturowo? Czy w każdym zakątku świata stosuje się te same metody wychowawcze? Okazuje się, że nie, a niektóre zachowania rodzicielskie są naprawdę zaskakujące. więcej »
Wielka Świąteczna Zbiórka zakończona

Wielka Świąteczna Zbiórka zakończona

Komitet Ochrony Praw Dziecka (KOPD) i sieć sklepów SMYK już po raz dziewiąty zorganizowali Wielką Zbiórkę Świąteczną, której celem była pomoc dzieciom, podopiecznym KOPD. więcej »
Smerfny konkurs

Smerfny konkurs

Jesteście ciekawi, dlaczego Smerfetka jest jedyną dziewczyną w wiosce? Wyruszcie na wielką wyprawę ze smerfną ekipą, by rozwikłać tę zagadkę! więcej »
Otwarcie Rabkolandu już wkrótce!

Otwarcie Rabkolandu już wkrótce!

Szalony lotnik, Dolina Trzmiela i nowe atrakcje w strefie Wikingów – Rabkoland Rodzinny Park Rozrywki w Rabce Zdroju szykuje dla swoich fanów wiele atrakcji w nadchodzącym sezonie więcej »
Miesięcznik M jak Mama zaprasza do Akademii Mamy na bezpłatne warsztaty Online

Miesięcznik M jak Mama zaprasza do Akademii Mamy na bezpłatne warsztaty Online

Już 25 kwietnia odbędą się pierwsze internetowe warsztaty z nowego cyklu Akademia Mamy, zatytułowane "Rodzinne posiłki - źródło konfliktów czy okazja do budowania więzi z dzieckiem?" więcej »
Wspaniała Trzynastka

Wspaniała Trzynastka

Dlaczego właśnie te tytuły zostały nominowane do Nagrody im. Ferdynanda Wspaniałego dla Najlepszej Polskiej Książki dla Dzieci 2016?* więcej »
Co warto jeść na śniadanie?
Patronat CzasDzieci.pl

Co warto jeść na śniadanie?

24 kwietnia obchodzimy Dzień Śniadania. Zobacz jakie krążą o nim mity, jakie być powinno, a jak wygląda w poszczególnych krajach. więcej »
Wychowywanie dzieci w różnych kulturach – Chiny

Wychowywanie dzieci w różnych kulturach – Chiny

Czy wychowanie dzieci jest uniwersalne kulturowo? Czy w każdym zakątku świata stosuje się te same metody wychowawcze? Okazuje się, że nie, a niektóre zachowania rodzicielskie są naprawdę zaskakujące. więcej »
Interesują mnie terminy:
Wiek dziecka:
Interesują mnie wydarzenia z kategorii »

Newsletter

Chcesz być na bieżąco z wydarzeniami? Skorzystaj z naszego newslettera

Zobacz co zyskujesz

Angielski dla dzieci

Gry edukacyjne

Gry edukacyjne

Kapitan Nauka zaprasza do nauki angielskiego przez zabawę i proponuje językowe gry - Puzzle i Memo! Sprawdźcie!  

Porady na Czasie!

5 zalet rodzinnych wakacji na kempingu

5 zalet rodzinnych wakacji na kempingu

Wakacje zbliżają się wielkimi krokami. To już ostatni dzwonek na zaplanowanie rodzinnego wypoczynku – w wielu biurach podróży zostały już ostatnie wolne miejsca. Jeśli marzą Ci się wakacje, podczas...  

W domu z dzieckiem

Konkurs Winx! Kapitan Nauka Rodzinne wakacje Domowa Akademia Książki dla dzieci EkoRodzice radzą

Sonda – Czas Dzieci

Jaki jest wiek Twojego Dziecka?
Twój głos pomoże nam lepiej wyprofilować nasze informacje.
do 3 latek
od 3 do 7 lat
od 7 do 10 lat
od 10 do 14 lat
powyżej 14 lat


Kraków | Warszawa | Wrocław | Śląsk | Łódź | Poznań | Lublin | Trójmiasto | Bydgoszcz | Rzeszów | Szczecin

© Copyright by Czas Dzieci - Portal informacyjno-rozrywkowy 2006-2017