Strefa rodzica » Artykuły » Strach i lęk w życiu dziecka - pomagają czy przeszkadzają?

Strach i lęk w życiu dziecka - pomagają czy przeszkadzają?powiększ

Strach i lęk w życiu dziecka - pomagają czy przeszkadzają?

Emocje to poruszenia, zmiany stanu, które towarzyszą dzieciom w codziennym życiu. Trudno całkowicie zdystansować się do ważnych wydarzeń. Pojęcie emocji jest bardzo obszerne i zawiera wiele niejasności. Najczęstsze jest jednak rozróżnienie emocji podstawowych, do których zalicza się gniew, smutek, radość, strach, zdziwienie.

 

Wszystkie emocje, w tym strach i lęk, są, między innymi, motorem ludzkich działań. Chronią przed niebezpieczeństwem, skłaniają do ucieczki bądź unikania niebezpieczeństw. Jednak w niektórych sytuacjach mogą okazać się uciążliwymi towarzyszami życia, podpowiadającymi, że za każdym rogiem czyha niebezpieczeństwo, a pająk staje się największym wrogiem.

 

Pisząc o lęku i strachu warto najpierw rozróżnić i określić te dwie emocje. Strach powstaje w odpowiedzi na działanie konkretnego bodźca. W przypadku lęku nie ma obiektu zagrażającego, jest to emocja niczym nieuzasadniona. Mimo psychologicznego rozróżnienia tych pojęć, podłoże biologiczne lęku i strachu jest takie samo. Za ich powstawanie odpowiada w mózgu przede wszystkim ciało migdałowate. Nadaje ono zdarzeniom znaczenie negatywne oraz alarmuje w obliczu niebezpieczeństwa. Jest to uwarunkowane ewolucyjnie i pozwala nam unikać sytuacji nieprzyjemnych czy zagrażających.

 

Badania z zakresu neuropsychologii wykazują, że dzieci z uszkodzeniami ciała migdałowatego zatracają poczucie strachu i nie potrafią rozpoznać bodźców zagrażających. Nie umieją przybrać przestraszonego wyrazu twarzy ani zidentyfikować przestraszonej miny. Strach umożliwia więc przetrwanie i umożliwia dziecku wybór najbardziej bezpiecznych opcji. O tym, że poczucie lęku i niepokoju jest ważne adaptacyjnie, świadczy jego przetrwanie w procesie ewolucji. Osobniki lękowe pełniły w grupie strategiczną funkcję, ponieważ alarmowały, gdy zbliżało się niebezpieczeństwo. Były bardzo czujne, nawet podczas snu.

 

Dlatego też dzieci, które mają bardziej wrażliwe ciało migdałowate bywają bardziej czujne, ostrożne od swoich rówieśników. Chętniej i częściej wycofują się z nowych sytuacji społecznych, co niekiedy staje się powodem złego samopoczucia i frustracji. W przeciwnym wypadku, ciało migdałowate nie jest na tyle aktywne, by wywołać reakcję lękową. W efekcie dzieci kierują się ciekawością, potrzebą rozładowania energii. Czasami zachowania takie powodują, że dziecko określane jest jako „niegrzeczne” czy doznaje uszczerbków na zdrowiu. Widać więc, że ani zbyt wysoki ani zbyt niski poziom lęku i strachu nie jest korzystny dla rozwoju dziecka.

 

Kolejnym interesującym zagadnieniem jest rozwój emocjonalny dziecka. W jaki sposób lękliwość rodziców wpływa na ich potomka? Czy tak zwane "zarażanie emocjami" pomaga czy przeszkadza dziecku w rozwoju i codziennym życiu?

 

Zarażanie się jest bardzo ważne dla dziecka, zwłaszcza w okresie niemowlęcym. Wpływa na kształtowanie się osobowości i tożsamości. Nadmierna lękliwość matki (lub innej osoby znaczącej dla dziecka), może powodować zbyt wysoki poziom lęku u potomka. Dla rozwoju i funkcjonowania dziecka nie jest właściwe, jeśli dziecko od najmłodszych lat obawia się ludzi, zwierząt, codziennych spraw. Oczywiście przeciwna sytuacja też nie jest korzystna. Nadmierne bagatelizowanie przez rodziców zjawisk potencjalnie niebezpiecznych sprawia, że dziecko może stać się bezkrytyczne, nie potrafić w adekwatny sposób ocenić zdarzeń. Może mieć także zaburzone poczucia bezpieczeństwa.

 

Niekiedy strach i lęk przybierają formę patologiczną. Zdecydowanie utrudniają wówczas prawidłowe funkcjonowanie. Na przykład w przypadku fobii silna obawa przez dużymi przestrzeniami, chodzeniem do szkoły, tłumem ludzi czy konkretnymi zwierzętami ogranicza dziecko w codziennych czynnościach i uniemożliwia poradzenie sobie z prostymi czynnościami. Paniczny lęk ma natomiast podłoże biologiczne i może objawiać się takimi zaburzeniami, jak zespół paniki i zespół uogólnionego lęku.

 

Strach i lęk są więc potrzebnymi emocjami w życiu dziecka. Nie odczuwając ich byłoby nieświadome zagrożeń i podejmowałoby ryzykowne działania. Gdy jednak strach i lęk przybierają patologiczne formy, zaczynają przeszkadzać w codziennym funkcjonowaniu. Podstawowe czynności sprawiają problem i wydają się niebezpieczne, powodują bardzo nieprzyjemny niepokój lub dyskomfort.

 

Strach i lęk mogą zarówno przeszkadzać, jak i pomagać w codziennym funkcjonowaniu. Zależy to od nasilenia emocji oraz kontekstu sytuacyjnego. Przykładowo strach przed nieoswojonym psem pomaga ustrzec się przed zwierzęciem niebezpiecznym. Natomiast w przypadku obcowania z psem, który ma założony kaganiec oraz znajduje się pod opieką właściciela, strach wydaje się bezzasadny. Należy więc dążyć do tego, by dziecko potrafiło trafnie ocenić sytuację i umiejętnie opanować emocje.

Antonina Dróżdż

Antonina Dróżdż

Absolwentka Psychologii na UJ, psycholog
Z wykształcenia psycholog. Zainteresowana psychologią rozwojową, psychologią dzieci i młodzieży. Z zamiłowania podróżnik i odkrywca. W pracy chce łączyć wiedzę o dzieciach z działalnością redaktorską.


Lubisz CzasDzieci.pl?
KOMENTARZE:

Napisz komentarz, pomóż innym, opiniuj treści
Treść:
Maksimum 1500 znaków.
Imię:
Kod z obrazka:
Zobacz także: Tata w depresji więcej » x
Zobacz » Artykuły
Tata w depresji

Tata w depresji

To miał być najszczęśliwszy moment mojego życia, a stał się dla mnie koszmarem. Tak, mężczyźni też cierpią na depresję poporodową. I to nie tak rzadko jak się wydaje. Badania pokazują, że dotyka ona ponad połowę mężczyzn. więcej »
Majówka z Żubrem Pompikiem
Patronat CzasDzieci.pl

Majówka z Żubrem Pompikiem

Startuje ogólnopolski projekt edukacyjny dla przedszkolaków. Majówka z Żubrem Pompikiem to wyróżniający się pod względem zasięgu i tematyki projekt, którego podstawowym celem jest promowanie wśród dzieci w wieku przedszkolnym wiedzy dotyczącej przyrody, a także edukacja w zakresie ochrony środowiska.

więcej »
Smok przez płot, czyli nowa powieść Marcina Mortki już w sprzedaży!

Smok przez płot, czyli nowa powieść Marcina Mortki już w sprzedaży!

Dawno, dawno temu, za górami, za lasami żył sobie najsympatyczniejszy smok pod słońcem? Zaraz, zaraz? Czy to na pewno bajka dla dzieci? Smok? Sympatyczny? Czy to możliwe? Tak! W najnowszej powieści Marcina Mortki pt. ?Smocze opowieści. Smok przez płot? mali czytelnicy poznają zakręcony świat widziany z perspektywy smoków. więcej »
Pozwól swojemu dziecku nie dzielić się

Pozwól swojemu dziecku nie dzielić się

Dzielenie się to temat wywołujący wiele kontrowersji. W Internecie i profesjonalnych źródłach coraz częściej możemy napotkać informacje o tym, że nie zawsze jest to konieczność i coś, co przynosi dobre skutki. więcej »
Obudzić śmiechem. Czyli co robi klown w szpitalu?

Obudzić śmiechem. Czyli co robi klown w szpitalu?

18 kwietnia przypada Dzień Pacjenta w Śpiączce. Co robią artyści klowni w szpitalu? W jaki sposób artterapia wpływa na dobrostan pacjentów w śpiączce? I jakie są tego efekty? Przeczytajcie naszą rozmowę z Fundacją Czerwone Noski Klown w Szpitalu. więcej »
Kameralny obiekt miażdży molochy: najszybciej rozwijający się hotel w Polsce - Bacówka Radawa & SPA****

Kameralny obiekt miażdży molochy: najszybciej rozwijający się hotel w Polsce - Bacówka Radawa & SPA****

Hotel Bacówka Radawa & SPA****można śmiało nazwać najszybszej rozwijającym się hotelem w Polsce. Obiekt pojawił się na rynku polskiego Hotelarstwa w maju 2017 roku, otrzymując po kolei kilka nagród i wyróżnień w ubiegłym roku, docierając do najbardziej wymagającego klienta więcej »
Kolonie i obozy letnie dla dzieci

Kolonie i obozy letnie dla dzieci

Kwiecień to najwyższy czas na rezerwację kolonii i obozów. Letnie wakacje powinny być dla dzieci czasem radosnego wypoczynku, rozwijających zajęć i poznawania ciekawych ludzi, dlatego należy je starannie zaplanować. Oto propozycje KOGIS na tegoroczne lato! więcej »
Scooby-Doo! i Batman: Odważniaki i straszaki - już na DVD!
Patronat CzasDzieci.pl

Scooby-Doo! i Batman: Odważniaki i straszaki - już na DVD!

Najnowszy pełnometrażowy film z udziałem najsłynniejszego psiego detektywa wszech czasów i samego Batmana już na DVD! więcej »
50 sposobów na to jak zapewnić dziecku dobrą zabawę... prawie za darmo!

50 sposobów na to jak zapewnić dziecku dobrą zabawę... prawie za darmo!

Czy dobra zabawa dziecka zależy wyłącznie od zasobności naszego portfela? Niekoniecznie! Wiele aktywności dla maluchów można przygotować bez dużego nakładu kosztów lub całkiem za darmo! więcej »
Dzień Wolnej Sztuki. Zwiedzaj powoli

Dzień Wolnej Sztuki. Zwiedzaj powoli

Dzień Wolnej Sztuki organizowany jest od 2011 roku. Przez te pięć lat w prawie 60 muzeach w całej Polsce inicjatorzy akcji starają się przekonywać zwiedzających, że wchodząc do muzeum, warto postawić na jakość zwiedzania, nie na ilość. więcej »
Interesują mnie terminy:
Wiek dziecka:
Interesują mnie wydarzenia z kategorii »

Newsletter

Chcesz być na bieżąco z wydarzeniami? Skorzystaj z naszego newslettera

Zobacz co zyskujesz
Jak efektywnie mówić do dziecka, by nas słuchało?

Jak efektywnie mówić do dziecka, by nas słuchało?

Jak sprawić, aby dzieci nas słuchały i robiły te o co je poprosimy, a jednocześnie pomóc im lepiej radzić sobie z trudnymi sytuacjami?  

Książki na Czasie!

Marcowe nowości!

Marcowe nowości!

Marzec w tym roku był niezwykle kapryśny i słońcem obdarzał nas bardzo skromnie. Wydawcy natomiast ? wręcz przeciwnie. Na naszym redakcyjnym biurku w marcu pojawiło się ponad 30 nowości! Jak...  
Rozmowa z panią Monika Zajączkowską - aktorką Teatru Atofri

Rozmowa z panią Monika Zajączkowską - aktorką Teatru Atofri

"Pokazujemy, że wszystko zależy od naszej wyobraźni i przede wszystkim, że spotkanie z teatrem to wielka przyjemność"  

W domu z dzieckiem

Na dziecięce pomysły1 Gry Nasza Księgarnia1 Pamiętnik Zuzy Łobuzy1 Pierwsze Książeczki1 Niezapominajka1 Domowa Akademia1
Kraków | Warszawa | Wrocław | Śląsk | Łódź | Poznań | Lublin | Trójmiasto | Bydgoszcz | Rzeszów | Szczecin

© Copyright by Czas Dzieci - Portal informacyjno-rozrywkowy 2006-2018