Strefa rodzica » Artykuły » Strach i lęk w życiu dziecka - pomagają czy przeszkadzają?

Strach i lęk w życiu dziecka - pomagają czy przeszkadzają?powiększ

Strach i lęk w życiu dziecka - pomagają czy przeszkadzają?

Emocje to poruszenia, zmiany stanu, które towarzyszą dzieciom w codziennym życiu. Trudno całkowicie zdystansować się do ważnych wydarzeń. Pojęcie emocji jest bardzo obszerne i zawiera wiele niejasności. Najczęstsze jest jednak rozróżnienie emocji podstawowych, do których zalicza się gniew, smutek, radość, strach, zdziwienie.

 

Wszystkie emocje, w tym strach i lęk, są, między innymi, motorem ludzkich działań. Chronią przed niebezpieczeństwem, skłaniają do ucieczki bądź unikania niebezpieczeństw. Jednak w niektórych sytuacjach mogą okazać się uciążliwymi towarzyszami życia, podpowiadającymi, że za każdym rogiem czyha niebezpieczeństwo, a pająk staje się największym wrogiem.

 

Pisząc o lęku i strachu warto najpierw rozróżnić i określić te dwie emocje. Strach powstaje w odpowiedzi na działanie konkretnego bodźca. W przypadku lęku nie ma obiektu zagrażającego, jest to emocja niczym nieuzasadniona. Mimo psychologicznego rozróżnienia tych pojęć, podłoże biologiczne lęku i strachu jest takie samo. Za ich powstawanie odpowiada w mózgu przede wszystkim ciało migdałowate. Nadaje ono zdarzeniom znaczenie negatywne oraz alarmuje w obliczu niebezpieczeństwa. Jest to uwarunkowane ewolucyjnie i pozwala nam unikać sytuacji nieprzyjemnych czy zagrażających.

 

Badania z zakresu neuropsychologii wykazują, że dzieci z uszkodzeniami ciała migdałowatego zatracają poczucie strachu i nie potrafią rozpoznać bodźców zagrażających. Nie umieją przybrać przestraszonego wyrazu twarzy ani zidentyfikować przestraszonej miny. Strach umożliwia więc przetrwanie i umożliwia dziecku wybór najbardziej bezpiecznych opcji. O tym, że poczucie lęku i niepokoju jest ważne adaptacyjnie, świadczy jego przetrwanie w procesie ewolucji. Osobniki lękowe pełniły w grupie strategiczną funkcję, ponieważ alarmowały, gdy zbliżało się niebezpieczeństwo. Były bardzo czujne, nawet podczas snu.

 

Dlatego też dzieci, które mają bardziej wrażliwe ciało migdałowate bywają bardziej czujne, ostrożne od swoich rówieśników. Chętniej i częściej wycofują się z nowych sytuacji społecznych, co niekiedy staje się powodem złego samopoczucia i frustracji. W przeciwnym wypadku, ciało migdałowate nie jest na tyle aktywne, by wywołać reakcję lękową. W efekcie dzieci kierują się ciekawością, potrzebą rozładowania energii. Czasami zachowania takie powodują, że dziecko określane jest jako „niegrzeczne” czy doznaje uszczerbków na zdrowiu. Widać więc, że ani zbyt wysoki ani zbyt niski poziom lęku i strachu nie jest korzystny dla rozwoju dziecka.

 

Kolejnym interesującym zagadnieniem jest rozwój emocjonalny dziecka. W jaki sposób lękliwość rodziców wpływa na ich potomka? Czy tak zwane "zarażanie emocjami" pomaga czy przeszkadza dziecku w rozwoju i codziennym życiu?

 

Zarażanie się jest bardzo ważne dla dziecka, zwłaszcza w okresie niemowlęcym. Wpływa na kształtowanie się osobowości i tożsamości. Nadmierna lękliwość matki (lub innej osoby znaczącej dla dziecka), może powodować zbyt wysoki poziom lęku u potomka. Dla rozwoju i funkcjonowania dziecka nie jest właściwe, jeśli dziecko od najmłodszych lat obawia się ludzi, zwierząt, codziennych spraw. Oczywiście przeciwna sytuacja też nie jest korzystna. Nadmierne bagatelizowanie przez rodziców zjawisk potencjalnie niebezpiecznych sprawia, że dziecko może stać się bezkrytyczne, nie potrafić w adekwatny sposób ocenić zdarzeń. Może mieć także zaburzone poczucia bezpieczeństwa.

 

Niekiedy strach i lęk przybierają formę patologiczną. Zdecydowanie utrudniają wówczas prawidłowe funkcjonowanie. Na przykład w przypadku fobii silna obawa przez dużymi przestrzeniami, chodzeniem do szkoły, tłumem ludzi czy konkretnymi zwierzętami ogranicza dziecko w codziennych czynnościach i uniemożliwia poradzenie sobie z prostymi czynnościami. Paniczny lęk ma natomiast podłoże biologiczne i może objawiać się takimi zaburzeniami, jak zespół paniki i zespół uogólnionego lęku.

 

Strach i lęk są więc potrzebnymi emocjami w życiu dziecka. Nie odczuwając ich byłoby nieświadome zagrożeń i podejmowałoby ryzykowne działania. Gdy jednak strach i lęk przybierają patologiczne formy, zaczynają przeszkadzać w codziennym funkcjonowaniu. Podstawowe czynności sprawiają problem i wydają się niebezpieczne, powodują bardzo nieprzyjemny niepokój lub dyskomfort.

 

Strach i lęk mogą zarówno przeszkadzać, jak i pomagać w codziennym funkcjonowaniu. Zależy to od nasilenia emocji oraz kontekstu sytuacyjnego. Przykładowo strach przed nieoswojonym psem pomaga ustrzec się przed zwierzęciem niebezpiecznym. Natomiast w przypadku obcowania z psem, który ma założony kaganiec oraz znajduje się pod opieką właściciela, strach wydaje się bezzasadny. Należy więc dążyć do tego, by dziecko potrafiło trafnie ocenić sytuację i umiejętnie opanować emocje.

Antonina Dróżdż

Antonina Dróżdż

Absolwentka Psychologii na UJ, psycholog
Z wykształcenia psycholog. Zainteresowana psychologią rozwojową, psychologią dzieci i młodzieży. Z zamiłowania podróżnik i odkrywca. W pracy chce łączyć wiedzę o dzieciach z działalnością redaktorską.


Lubisz CzasDzieci.pl?
KOMENTARZE:

Napisz komentarz, pomóż innym, opiniuj treści
Treść:
Maksimum 1500 znaków.
Imię:
Kod z obrazka:
Zobacz także: Od stóp do głów - Regatta na kolonię i każdą... więcej » x
Zobacz » Artykuły
Od stóp do głów - Regatta na kolonię i każdą przygodę

Od stóp do głów - Regatta na kolonię i każdą przygodę

Lista niezbędnych rzeczy na wyjazd przekazana przez organizatorów wypoczynku często wywołuje panikę u rodziców. Co roku przed kolonią lub obozem całe rodziny udają się na zakupy brakujących akcesoriów. więcej »
Bobbie Peers autor książki "William Wenton. Instytut szyfrów" w Polsce!

Bobbie Peers autor książki "William Wenton. Instytut szyfrów" w Polsce!

(...) moim takim wielkim marzeniem i też celem pisania jest to, by dzieci, czytelnicy niezależnie od wieku, stawali się w jakiś sposób współautorami, żeby sami potem mieli swoją wyobraźnię (...) więcej »
10 pomysłów na aktywne spędzenie czasu z dziećmi

10 pomysłów na aktywne spędzenie czasu z dziećmi

Popołudnia przed telewizorem, weekendy z grami komputerowymi – tego typu rozrywki coraz częściej stanowią najlepszy sposób na spędzenie wolnego czasu nie tylko dla nastolatków, lecz także dla młodszych dzieci. więcej »
Wspaniały weekend w Legoland Billund

Wspaniały weekend w Legoland Billund

Podróż do Legolandu od kwietnia to tylko 1,5 godziny a wszystko dzięki lotom Wizzair z warszawy. więcej »
Szwajcaria na weekend z dzieckiem

Szwajcaria na weekend z dzieckiem

W maju razem z córką wybrałyśmy się do Szwajcarii. Polecam wszystkim, nie tylko pasjonatom zwierząt, wycieczkę do Szwajcarii. Myślę, że taka wycieczka będzie frajdą dla małych i dużych. więcej »
Książki rozwijające zmysł dotyku + zapowiedź konkursu!

Książki rozwijające zmysł dotyku + zapowiedź konkursu!

W biblioteczce dziewczynek pojawiły się książki, które stworzone są z myślą o stymulowaniu zmysłu dotyku. Teraz, kiedy sasanki mają prawie roczek (Helenka ma urodziny za około miesiąc, a Lusia dosłownie za kilka dni – ale ten czas leci), książki o różnych, nowych fakturach są szczególnie interesujące. Zebrałyśmy dla Was kilka pozycji z sasankowej biblioteczki. więcej »
Znak Jakości KidZone - informacje o projekcie
Patronat CzasDzieci.pl

Znak Jakości KidZone - informacje o projekcie

Znak Jakości KidZone to największy w Polsce program promocji i rekomendacji najwyższej jakości usług i produktów dla dzieci oraz najlepszych rozwiązań dla rodziny. więcej »
DC Super Hero Girls: Galaktyczne Igrzyska już na DVD!
Patronat CzasDzieci.pl

DC Super Hero Girls: Galaktyczne Igrzyska już na DVD!

Nowa pełnometrażowa animacja z udziałem najmłodszych superbohaterek DC Comics na DVD już od 14 czerwca! więcej »
LEGO® Nexo Knights, część 5 na DVD
Patronat CzasDzieci.pl

LEGO® Nexo Knights, część 5 na DVD

Wkrocz do świata przyszłości i przeżyj przygody z dzielnymi rycerzami Nexo! Nowa część interaktywnej serii LEGO® na DVD od 14 czerwca! więcej »
Jakie ułatwienia czekają na pracujących rodziców?

Jakie ułatwienia czekają na pracujących rodziców?

Uprawnienia do urlopu macierzyńskiego, dni wolnych na opiekę nad dzieckiem czy też możliwość wzięcia L4 podczas choroby swojej pociechy i skrócony czas pracy dla kobiet karmiących piersią to ułatwienia ustawowo zapewnione pracującym rodzicom. więcej »
Interesują mnie terminy:
Wiek dziecka:
Interesują mnie wydarzenia z kategorii »

Newsletter

Chcesz być na bieżąco z wydarzeniami? Skorzystaj z naszego newslettera

Zobacz co zyskujesz

Inspiracje na Czasie

Premiera na Czasie

Kim naprawdę jest szalona ciotka? Co się wydarzy w trakcie wyprawy do Pieczary Zaklęć? Czy Jagoda znowu użyje swoich nadprzyrodzonych mocy?  

Dieta na Czasie

Zdrowe słodycze

Zdrowe słodycze

Zdrowe słodycze bez wyrzutów sumienia! Sprawdź!  
Po raz kolejny oddajemy głos Wam, Rodzicom, jako najlepszym ekspertom oceniającym inicjatywy, które odbyły się na przełomie lat 2016/2017 (1 lipca 2016 - 30 czerwca 2017). W tym roku statuetki Słoneczników...  

W domu z dzieckiem

Doktor Misia Clifford Winx! Kapitan Nauka Rodzinne wakacje Domowa Akademia

Sonda – Czas Dzieci

Czy poleciłbyś portal CzasDzieci.pl znajomym rodzicom?
zdecydowanie nie
raczej nie
nie mam zdania
raczej tak
zdecydowanie tak


Kraków | Warszawa | Wrocław | Śląsk | Łódź | Poznań | Lublin | Trójmiasto | Bydgoszcz | Rzeszów | Szczecin

© Copyright by Czas Dzieci - Portal informacyjno-rozrywkowy 2006-2017