Strefa rodzica » Artykuły » Prawo dziecka do zachowku

Prawo dziecka do zachowkupowiększ

Prawo dziecka do zachowku

Instytucja zachowku budzi wiele kontrowersji, jednak funkcjonuje w polskim porządku prawnym od wielu lat, a procesy o zapłatę zachowku są niezwykle częste. Z tego też względu warto wiedzieć, jak wygląda sytuacja dziecka, które jest uprawnione do otrzymania zachowku.

Zachowek przy dziedziczeniu z testamentu


Dziedziczenie spadku po zmarłym spadkodawcy może odbywać się w oparciu o dwa różne sposoby:
1. dziedziczenie ustawowe;
2. dziedziczenie testamentowe.


Dziedziczenie ustawowe zachodzi wówczas, gdy spadkodawca nie sporządził ważnego testamentu (tj. nie sporządził żadnego testamentu w ogóle albo sporządzony przez niego testament jest nieważny – na przykład nie zawiera podpisu). W tym przypadku spadek – majątek należący do spadkodawcy w chwili jego śmierci – otrzymują osoby wskazane w przepisach Kodeksu cywilnego. W pierwszej kolejności prawo do spadku nabywają dzieci i małżonek zmarłego. Kiedy dziedziczenie odbywa się na zasadach ustawowych, prawo do zachowku nie występuje.


Dziedziczenie testamentowe polega na powołaniu do spadku osób wskazanych w treści testamentu. Każdy pełnoletni człowiek, posiadający pełną zdolność do czynności prawnych, może sporządzić testament. W dokumencie tym spadkodawca wskazuje, kto i w jaki sposób będzie dziedziczył na wypadek jego śmierci. Spadkodawca może rozporządzić swoim majątkiem w całkowicie dowolny sposób – w tym może zadecydować o powołaniu do spadku osób innych, aniżeli osoby mu najbliższe. W takim przypadku może znaleźć zastosowanie instytucja zachowku.

 

Dwie trzecie udziału spadkowego dla dziecka


Jeśli osoba najbliższa spadkodawcy, która dziedziczyłaby spadek na podstawie ustawy, nie otrzyma należnego jej udziału spadkowego w postaci powołania do spadku lub uczynionej przed śmiercią spadkodawcy darowizny, wówczas może dochodzić zachowku od osób, które nabyły majątek spadkodawcy w drodze dziedziczenia lub darowizny. Celem instytucji zachowku jest ochrona krewnych spadkodawcy przed jego niekorzystnymi rozporządzeniami majątkowymi.


Kwota, jaką osoba uprawniona od zachowku, zależy od czynników wskazanych w treści Kodeksu cywilnego. Prawo do zachowku wynosi:

  • 1/2 udziału spadkowego

albo

  • 2/3 udziału spadkowego, gdy osoba uprawniona do zachowku jest małoletnia (tj. poniżej 18 roku życia) albo trwale niezdolna do pracy.

 

Przez udział spadkowy należy rozumieć udział, który przysługiwałby osobie uprawionej do zachowku, gdyby spadkodawca nie sporządził testamentu i gdyby dziedziczenie odbywało się na zasadach wskazanych w ustawie.


Przykład:


Jan ma żonę Karolinę i dwoje dzieci – Monikę (12 lat) i Michała (17 lat). W przypadku dziedziczenia ustawowego każde z nich otrzymałoby 1/3 spadku. Jan sporządził testament, w którym cały swój majątek przekazał swojemu bratu. Karolina, reprezentująca również niepełnoletnie dzieci, może wystąpić do szwagra z roszczeniem o zapłatę zachowku. W przypadku Karoliny będzie to suma odpowiadająca 1/6 spadku, zaś w przypadku każdego z dzieci – 2/9 spadku.

 

Dziecko jest reprezentowane przez rodziców


Zachowek przysługujący dziecku jest wyższy, aniżeli zachowek, o który mogą ubiegać się osoby dorosłe. Zachowek może zostać obniżony, jeśli przed śmiercią spadkodawca dokonał na rzecz osoby uprawnionej do zachowku darowizny. Poczynione przez spadkodawcę zwyczajowe prezenty (na przykład z okazji urodzin czy pierwszej komunii) nie obniżają zachowku. Zachowek mogą obniżyć również poniesione przez spadkodawcę koszty edukacji czy wychowania, jeśli przekraczają one zwyczajową, przyjętą miarę (na przykład kosztowna edukacja w zagranicznej szkole).


Przykład:


Karol był rozwiedziony i miał córkę Joannę (16 lat). Przed śmiercią Karol podarował córce mieszkanie. Karol sporządził testament, w którym cały majątek przekazał partnerce. Joanna w toku procesu o zachowek będzie reprezentowana przez swoją matkę. Należny jej zachowek zostanie obniżony o wartość podarowanego jej przez ojca mieszkania.

 

W toku sprawy o zachowek dziecko jest reprezentowane przez rodziców (lub przez jednego z nich). Zachowek nie przysługuje osobie uprawnionej automatycznie – osoba uprawniona z chwilą otwarcia spadku nie otrzyma kwoty odpowiadającej wartości zachowku. Zachowek ma formę roszczenia o zapłatę, co oznacza, iż konieczne jest wystąpienie z żądaniem zapłaty do osób, które nabyły spadek. Jeśli wezwanie do zapłaty nie przyniesie żadnego rezultatu, wówczas kolejnym krokiem jest wniesienie pozwu o zapłatę do właściwego sądu.


Co ważne, roszczenie o zapłatę zachowku przedawnia się z upływem 5 lat od dnia ogłoszenia testamentu. Po upływie tego terminu zachowek nie może być skutecznie dochodzony, jeśli osoba zobowiązana do zapłaty podniesie zarzut przedawnienia.

 

Zachowku dla dziecka nie sposób obniżyć


Oprócz wskazanych powyżej przypadków, w których kwota zachowku należna osobie uprawnionej może zostać obniżona, istnieje jeszcze jedna możliwość obniżenia zachowku. Niezwykle często osoby zobowiązane do wypłaty zachowku powołują się na przepis art. 5 Kodeksu cywilnego, który odwołuje się do zasad współżycia społecznego. Oczywistym jest, iż w przypadku pozwu o zapłatę zachowku osoba zobowiązana do zapłaty będzie starała się możliwie jak najbardziej zminimalizować roszczenie powoda, przede wszystkim wskazując na okoliczności dotyczące relacji spadkodawcy i osoby uprawnionej.


Najczęstszym zarzutem jest zachowanie osoby uprawnionej względem spadkodawcy – brak zainteresowania, brak kontaktu, brak pomocy w trudnych chwilach. Zgodnie z utrwalonym w orzecznictwie poglądem, jeśli pozwany w sprawie o zachowek skutecznie wykaże, że zachowanie osoby uprawnionej do zachowku względem spadkodawcy było rażąco nieprawidłowe, zachowek może zostać obniżony.


Pogląd ten nie ma jednak zastosowania do uprawnionych do otrzymania zachowku dzieci. W takim przypadku zazwyczaj sądy uznają, iż dziecko – z uwagi na swój wiek – nie może ponosić odpowiedzialności za nieprawidłowe relacje ze spadkodawcą, które najczęściej są spowodowane działaniami innych osób (na przykład rodziców dziecka) albo samego spadkodawcy.

Marta Milan

Marta Milan

Adwokat
Z wykształcenia prawnik, absolwentka UAM w Poznaniu. Obecnie prowadzi portal www.legalhero.pl, w ramach którego zajmuje się udzielaniem porad prawnych i przygotowywaniem projektów dokumentów prawnych w przystępnych cenach.

Lubisz CzasDzieci.pl?
KOMENTARZE:

Napisz komentarz, pomóż innym, opiniuj treści
Treść:
Maksimum 1500 znaków.
Imię:
Kod z obrazka:
Zobacz także: Wędrówki z Dinozaurami - spektakularne widowisko więcej » x
Zobacz » Artykuły
Wędrówki z Dinozaurami - spektakularne widowisko

Wędrówki z Dinozaurami - spektakularne widowisko

Będziesz mieć możliwość podziwiania historii dinozaurów, które żyły nawet ponad 200 milionów lat temu, m.in. podczas wędrówki kontynentów. Podczas show poznamy stworzenia żyjące głównie w epoce triasu i epoce jurajskiej. więcej »
Bezpieczeństwa uczę się z Kolejowym ABC

Bezpieczeństwa uczę się z Kolejowym ABC

Urząd Transportu Kolejowego wprowadza akcję "Kolejowe ABC". Towarzyszy jej szereg działań, mających na celu uświadomienie dzieci o zagrożeniach i nauczenia ich bezpiecznych zachowań. więcej »
Ubezpieczenia ważne także dla dzieci

Ubezpieczenia ważne także dla dzieci

W nasze życie na stałe wpisane jest ryzyko. A ponieważ na wiele sytuacji nie mamy wpływu i nie możemy się uchronić przed zdarzeniami. więcej »
Psiechadzka - rodzinna gra planszowa o psio-ludzkiej przyjaźni

Psiechadzka - rodzinna gra planszowa o psio-ludzkiej przyjaźni

Gra zabierze Cię na pełen przygód spacer z psim przyjacielem. W pudełku znajdziesz dwie plansze: SPACER Z PSEM i SPACER Z CZŁOWIEKIEM... więcej »
Wcześniaki - mali wielcy bohaterowie!

Wcześniaki - mali wielcy bohaterowie!

Narodziny dziecka to powód do radości dla całej rodziny. Szczególnej troski od swoich najbliższych wymagają maleństwa urodzone po 22. tygodniu życia. więcej »
Rekordowa liczba przedszkolaków z całej Polski uczy się jak dbać o naturę

Rekordowa liczba przedszkolaków z całej Polski uczy się jak dbać o naturę

Coraz gorsza jakość powietrza, wycinanie terenów zielonych, zmniejszające się zasoby wody pitnej i kolejne gatunki zwierząt znikające z powierzchni Ziemi ? to efekt działań człowieka na naszej planecie. więcej »
TVP ABC - Przeboje na piątkę!

TVP ABC - Przeboje na piątkę!

"TVP ABC - Przeboje na piątkę!" to album wydany specjalnie na piąte urodziny TVP ABC. Na płycie usłyszymy wybrane przez widzów anteny utwory, czyli najpopularniejsze i najbardziej lubiane piosenki dla dzieci, znane z programów, filmów i animacji emitowanych w kanale. więcej »
Poznaj 3 propozycje na prezent pod choinkę dla żony, mamy lub siostry

Poznaj 3 propozycje na prezent pod choinkę dla żony, mamy lub siostry

Święta za pasem. Aby nie pozostawiać zakupu gwiazdkowych prezentów na ostatni moment, warto już teraz rozejrzeć się za stosownym prezentem. Aby ułatwić Ci to zadanie, przygotowaliśmy dla Ciebie zestawienie trzech najciekawszych propozycji biżuteryjnych z okazji nadchodzącego Bożego Narodzenia. więcej »
Święto Kina 2018

Święto Kina 2018

15 i 16 grudnia 2018 r. bilety do kin, które włączyły się do akcji będą kosztowały 12 zł. więcej »
Ferie zimowe z atrakcjami dla dzieci

Ferie zimowe z atrakcjami dla dzieci

Skrząca się w słońcu tafla lodu na jeziorze, czyste zdrowe powietrze pachnące sosnami, roześmiane twarze dzieci bawiących się z animatorami, aromatyczna i rozgrzewająca kuchnia jednej ze 100. najlepszych restauracji w Polsce - tak mogą wyglądać Twoje tegoroczne ferie zimowe. Naturalnie na Mazurach. więcej »
Interesują mnie terminy:
Wiek dziecka:
Interesują mnie wydarzenia z kategorii »
Dlaczego warto czytać dzieciom przed snem?

Dlaczego warto czytać dzieciom przed snem?

Wspólne czytanki na dobranoc powinny stanowić obowiązkowy punkt w harmonogramie dnia każdej rodziny. Jeśli zastanawiacie się, dlaczego, przedstawiamy korzyści płynące z czytania maluchom przed...  

Wideorecenzja na Czasie

Niemożliwi detektywi

Niemożliwi detektywi

Wszystkich fanów detektywistycznych historii zapraszamy do obejrzenia naszej nowej wideorecenzji!  

W domu z dzieckiem

Boże Narodzenie1 Prezenty1 Gry Nasza Księgarnia1 Niezapominajka1 Domowa Akademia1 Pierwsze Książeczki1 Książki dla dzieci1

Sonda – Czas Dzieci

Czego poszukujesz ? :)
Powiedz nam które treści są dla ciebie ważne, będziemy zwracać na nie szczególną uwagę
Pomysłu na wspólne weekendowe wyjście w mieście
Pomysłu na weekend poza miastem
Pomysłu na wspólne wyjście. Nieważne czy w mieście czy poza miastem
Porad dotyczących wychowania dziecka
Porad dotyczących zdrowia dziecka
Bajek do czytania on line
Gier / zabaw / kolorowanek, by zająć dziecko
Informacji o nowych książkach dla dzieci


Kraków | Warszawa | Wrocław | Śląsk | Łódź | Poznań | Lublin | Trójmiasto | Bydgoszcz | Rzeszów | Szczecin

© Copyright by Czas Dzieci - Portal informacyjno-rozrywkowy 2006-2018