Strefa rodzica » Artykuły » Prawo dziecka do zachowku

Prawo dziecka do zachowkupowiększ

Prawo dziecka do zachowku

Instytucja zachowku budzi wiele kontrowersji, jednak funkcjonuje w polskim porządku prawnym od wielu lat, a procesy o zapłatę zachowku są niezwykle częste. Z tego też względu warto wiedzieć, jak wygląda sytuacja dziecka, które jest uprawnione do otrzymania zachowku.

Zachowek przy dziedziczeniu z testamentu


Dziedziczenie spadku po zmarłym spadkodawcy może odbywać się w oparciu o dwa różne sposoby:
1. dziedziczenie ustawowe;
2. dziedziczenie testamentowe.


Dziedziczenie ustawowe zachodzi wówczas, gdy spadkodawca nie sporządził ważnego testamentu (tj. nie sporządził żadnego testamentu w ogóle albo sporządzony przez niego testament jest nieważny – na przykład nie zawiera podpisu). W tym przypadku spadek – majątek należący do spadkodawcy w chwili jego śmierci – otrzymują osoby wskazane w przepisach Kodeksu cywilnego. W pierwszej kolejności prawo do spadku nabywają dzieci i małżonek zmarłego. Kiedy dziedziczenie odbywa się na zasadach ustawowych, prawo do zachowku nie występuje.


Dziedziczenie testamentowe polega na powołaniu do spadku osób wskazanych w treści testamentu. Każdy pełnoletni człowiek, posiadający pełną zdolność do czynności prawnych, może sporządzić testament. W dokumencie tym spadkodawca wskazuje, kto i w jaki sposób będzie dziedziczył na wypadek jego śmierci. Spadkodawca może rozporządzić swoim majątkiem w całkowicie dowolny sposób – w tym może zadecydować o powołaniu do spadku osób innych, aniżeli osoby mu najbliższe. W takim przypadku może znaleźć zastosowanie instytucja zachowku.

 

Dwie trzecie udziału spadkowego dla dziecka


Jeśli osoba najbliższa spadkodawcy, która dziedziczyłaby spadek na podstawie ustawy, nie otrzyma należnego jej udziału spadkowego w postaci powołania do spadku lub uczynionej przed śmiercią spadkodawcy darowizny, wówczas może dochodzić zachowku od osób, które nabyły majątek spadkodawcy w drodze dziedziczenia lub darowizny. Celem instytucji zachowku jest ochrona krewnych spadkodawcy przed jego niekorzystnymi rozporządzeniami majątkowymi.


Kwota, jaką osoba uprawniona od zachowku, zależy od czynników wskazanych w treści Kodeksu cywilnego. Prawo do zachowku wynosi:

  • 1/2 udziału spadkowego

albo

  • 2/3 udziału spadkowego, gdy osoba uprawniona do zachowku jest małoletnia (tj. poniżej 18 roku życia) albo trwale niezdolna do pracy.

 

Przez udział spadkowy należy rozumieć udział, który przysługiwałby osobie uprawionej do zachowku, gdyby spadkodawca nie sporządził testamentu i gdyby dziedziczenie odbywało się na zasadach wskazanych w ustawie.


Przykład:


Jan ma żonę Karolinę i dwoje dzieci – Monikę (12 lat) i Michała (17 lat). W przypadku dziedziczenia ustawowego każde z nich otrzymałoby 1/3 spadku. Jan sporządził testament, w którym cały swój majątek przekazał swojemu bratu. Karolina, reprezentująca również niepełnoletnie dzieci, może wystąpić do szwagra z roszczeniem o zapłatę zachowku. W przypadku Karoliny będzie to suma odpowiadająca 1/6 spadku, zaś w przypadku każdego z dzieci – 2/9 spadku.

 

Dziecko jest reprezentowane przez rodziców


Zachowek przysługujący dziecku jest wyższy, aniżeli zachowek, o który mogą ubiegać się osoby dorosłe. Zachowek może zostać obniżony, jeśli przed śmiercią spadkodawca dokonał na rzecz osoby uprawnionej do zachowku darowizny. Poczynione przez spadkodawcę zwyczajowe prezenty (na przykład z okazji urodzin czy pierwszej komunii) nie obniżają zachowku. Zachowek mogą obniżyć również poniesione przez spadkodawcę koszty edukacji czy wychowania, jeśli przekraczają one zwyczajową, przyjętą miarę (na przykład kosztowna edukacja w zagranicznej szkole).


Przykład:


Karol był rozwiedziony i miał córkę Joannę (16 lat). Przed śmiercią Karol podarował córce mieszkanie. Karol sporządził testament, w którym cały majątek przekazał partnerce. Joanna w toku procesu o zachowek będzie reprezentowana przez swoją matkę. Należny jej zachowek zostanie obniżony o wartość podarowanego jej przez ojca mieszkania.

 

W toku sprawy o zachowek dziecko jest reprezentowane przez rodziców (lub przez jednego z nich). Zachowek nie przysługuje osobie uprawnionej automatycznie – osoba uprawniona z chwilą otwarcia spadku nie otrzyma kwoty odpowiadającej wartości zachowku. Zachowek ma formę roszczenia o zapłatę, co oznacza, iż konieczne jest wystąpienie z żądaniem zapłaty do osób, które nabyły spadek. Jeśli wezwanie do zapłaty nie przyniesie żadnego rezultatu, wówczas kolejnym krokiem jest wniesienie pozwu o zapłatę do właściwego sądu.


Co ważne, roszczenie o zapłatę zachowku przedawnia się z upływem 5 lat od dnia ogłoszenia testamentu. Po upływie tego terminu zachowek nie może być skutecznie dochodzony, jeśli osoba zobowiązana do zapłaty podniesie zarzut przedawnienia.

 

Zachowku dla dziecka nie sposób obniżyć


Oprócz wskazanych powyżej przypadków, w których kwota zachowku należna osobie uprawnionej może zostać obniżona, istnieje jeszcze jedna możliwość obniżenia zachowku. Niezwykle często osoby zobowiązane do wypłaty zachowku powołują się na przepis art. 5 Kodeksu cywilnego, który odwołuje się do zasad współżycia społecznego. Oczywistym jest, iż w przypadku pozwu o zapłatę zachowku osoba zobowiązana do zapłaty będzie starała się możliwie jak najbardziej zminimalizować roszczenie powoda, przede wszystkim wskazując na okoliczności dotyczące relacji spadkodawcy i osoby uprawnionej.


Najczęstszym zarzutem jest zachowanie osoby uprawnionej względem spadkodawcy – brak zainteresowania, brak kontaktu, brak pomocy w trudnych chwilach. Zgodnie z utrwalonym w orzecznictwie poglądem, jeśli pozwany w sprawie o zachowek skutecznie wykaże, że zachowanie osoby uprawnionej do zachowku względem spadkodawcy było rażąco nieprawidłowe, zachowek może zostać obniżony.


Pogląd ten nie ma jednak zastosowania do uprawnionych do otrzymania zachowku dzieci. W takim przypadku zazwyczaj sądy uznają, iż dziecko – z uwagi na swój wiek – nie może ponosić odpowiedzialności za nieprawidłowe relacje ze spadkodawcą, które najczęściej są spowodowane działaniami innych osób (na przykład rodziców dziecka) albo samego spadkodawcy.

Marta Milan

Marta Milan

Adwokat
Z wykształcenia prawnik, absolwentka UAM w Poznaniu. Obecnie prowadzi portal www.legalhero.pl, w ramach którego zajmuje się udzielaniem porad prawnych i przygotowywaniem projektów dokumentów prawnych w przystępnych cenach.

Lubisz CzasDzieci.pl?
KOMENTARZE:

Napisz komentarz, pomóż innym, opiniuj treści
Treść:
Maksimum 1500 znaków.
Imię:
Kod z obrazka:
Zobacz także: Jak mądre aktywności stymulują rozwój dziecka... więcej » x
Zobacz » Artykuły
Jak mądre aktywności stymulują rozwój dziecka - czyli premiera nowej serii KsiążkoGry od wydawnictwa Nowa Era

Jak mądre aktywności stymulują rozwój dziecka - czyli premiera nowej serii KsiążkoGry od wydawnictwa Nowa Era

Rodzicu, od teraz Twoje dzieci już nigdy nie będą się nudzić! Mają ochotę na czytanie, grę planszową albo memo? Chcą się pobawić w rozwiązywanie zagadek? A może po prostu są w filozoficznym nastroju? Wydawnictwo Nowa Era i kultowy magazyn Świerszczyk prezentują nową serię KsiążkoGry, którą pokochają dzieci i rodzice. więcej »
Jak skutecznie wyegzekwować alimenty?

Jak skutecznie wyegzekwować alimenty?

Większość rodziców wie, że wyrok ustalający alimenty jest dopiero pierwszym krokiem w uzyskaniu alimentów. Sam wyrok - choć nakłada na osobę zobowiązaną obowiązek uiszczania alimentów - nie spowoduje niestety ich automatycznego przekazania uprawnionemu dziecku. więcej »
Jak pomalować pokój dziecka, aby zmotywować je do nauki?

Jak pomalować pokój dziecka, aby zmotywować je do nauki?

Niezależnie od tego, czy jesteśmy rodzicami maluszka, czy starszaka, kilkulatka czy nastolatka, musimy otoczyć dziecko kreatywną, przyjazną przestrzenią. więcej »
Już jest druga edycja wydania specjalnego KUKBUK Dzieciaki
Patronat CzasDzieci.pl

Już jest druga edycja wydania specjalnego KUKBUK Dzieciaki

Na rynku ukazała się druga edycja wydania specjalnego KUKBUK Dzieciaki. Jest to pierwszy magazyn przeznaczony jednocześnie dla dzieci i dorosłych oraz współtworzony przez dzieci. KUKBUK Dzieciaki to atrakcyjne wizualnie, zabawne i edukacyjne treści dla kucharzy w wieku 5-12 lat. więcej »
Jak pomóc dziecku, które łatwo się rozprasza?

Jak pomóc dziecku, które łatwo się rozprasza?

Wiele dzieci ma problem ze skupianiem się na określonych zajęciach, co skutkuje rozdrażnieniem, małą efektywnością czy ciągłym znudzeniem. Może się to odbić na wynikach w szkole oraz relacjach z innymi. więcej »
Poranna rutyna - jak zdążyć na czas?

Poranna rutyna - jak zdążyć na czas?

Nikt nie lubi porannego zamieszania, które potrafi zepsuć humor na cały dzień. Czasem ciężko połapać się w tym wszystkim, co dzieje się wokół, dlatego właśnie dobrym przyzwyczajeniem jest poranna rutyna, dzięki której łatwiej zapanować nad tym całym bałaganem. więcej »
10 pomysłów na jesienne zabawy z dzieckiem

10 pomysłów na jesienne zabawy z dzieckiem

Czy słońce, czy deszcz, czas z dzieckiem można spędzić przyjemnie i kreatywnie. Zobaczcie nasze podpowiedzi! więcej »
Bajki o jesieni - top 6

Bajki o jesieni - top 6

Dni robią się coraz krótsze i chłodniejsze. Jeśli spędzacie z dziećmi jesienne wieczory w domu, możecie wykorzystać ten czas na rozrywkę i edukację w jednym. Przygotowaliśmy dla Was zestaw krótkich bajek o jesieni. więcej »
W co się bawią współczesne dzieci?

W co się bawią współczesne dzieci?

Dzieciom w dzisiejszych czasach nie wystarcza już granie w piłkę przed blokiem, skakanie na skakance czy zabawa w podchody lub dwa ognie. Czasy się zmieniły, a wraz z nimi wymagania maluchów. Co obecnie sprawia im radość? więcej »
Nowy bohater Cartoon Network - Craig - zaprasza dzieci do zabawy na świeżym powietrzu

Nowy bohater Cartoon Network - Craig - zaprasza dzieci do zabawy na świeżym powietrzu

Siła dziecięcej wyobraźni, zabawa w otoczeniu przyrody, przyjaźń i niesamowite przygody - tak wygląda świat w nowej kreskówce "Craig znad potoku", która 15 października pojawi się na antenie Cartoon Network. więcej »
Interesują mnie terminy:
Wiek dziecka:
Interesują mnie wydarzenia z kategorii »

Temat na Czasie

Jak pomóc dziecku, które łatwo się rozprasza?

Jak pomóc dziecku, które łatwo się rozprasza?

Wiele dzieci ma problem ze skupianiem się na określonych zajęciach, co skutkuje rozdrażnieniem, małą efektywnością czy ciągłym znudzeniem. Może się to odbić na wynikach w szkole oraz relacjach...  

Jesień na Czasie

Bajki o jesieni - top 6

Bajki o jesieni - top 6

Przygotowaliśmy dla Was zestaw krótkich bajek o jesieni. Na ich podstawie warto porozmawiać z dziećmi o tej porze roku.  

W domu z dzieckiem

Knock Nocky1 Niemożliwi detektywi1 Gry Nasza Księgarnia1 Niezapominajka1 Domowa Akademia1 Pierwsze Książeczki1 Prezenty1 Książki dla dzieci1

Sonda – Czas Dzieci

Czego poszukujesz ? :)
Powiedz nam które treści są dla ciebie ważne, będziemy zwracać na nie szczególną uwagę
Pomysłu na wspólne weekendowe wyjście w mieście
Pomysłu na weekend poza miastem
Pomysłu na wspólne wyjście. Nieważne czy w mieście czy poza miastem
Porad dotyczących wychowania dziecka
Porad dotyczących zdrowia dziecka
Bajek do czytania on line
Gier / zabaw / kolorowanek, by zająć dziecko
Informacji o nowych książkach dla dzieci


Kraków | Warszawa | Wrocław | Śląsk | Łódź | Poznań | Lublin | Trójmiasto | Bydgoszcz | Rzeszów | Szczecin

© Copyright by Czas Dzieci - Portal informacyjno-rozrywkowy 2006-2018