Strefa rodzica » Artykuły » Rozwój mowy od pierwszych dni życia

Rozwój mowy od pierwszych dni życiapowiększ

Rozwój mowy od pierwszych dni życia

Mowa kojarzy się nam z umiejętnością, którą nabywają dzieci kilkunastomiesięczne, kiedy wyartykułują pierwsze zrozumiałe dla rodziców i otoczenia dźwięki. Tymczasem rozwój mowy sięga czasu o wiele wcześniejszego, bowiem rozpoczyna się wraz z pierwszymi ruchami ust dziecka ok. 14 tygodnia życia płodowego. Wtedy też pojawia się pierwszy odruch ssania i połykania.Około 23 tygodnia życia płodowego rozwijają się kostki słuchowe, które dają początek narządowi słuchu.  A słuch jest niezbędny w procesie rozwoju mowy, ponieważ dziecko będzie mówić tak, jak słyszeć, a w późniejszym czasie tak też będzie pisać. Częste problemy szkolne dzieci w klasach 1-3 wynikają właśnie z kłopotów ze słuchem fonemowym przy dobrze rozwiniętym słuchu fizjologicznym. Ortografia języka polskiego jest skomplikowana dla dorosłego, a co dopiero dla siedmiolatka, który pisze jak słyszy, popełniając błędy na przykład w zapisie samogłosek nosowych na końcach wyrazów (np. idom, jedzom, pijom). Rozwój mowy ma znaczenie dla całego rozwoju dziecka, zatem warto się przyjrzeć temu, jak on przebiega i na co ewentualnie zwrócić uwagę lub kiedy skonsultować wątpliwości z logopedą.


Okres prenatalny


Jak wspomniałam wcześniej rozwój mowy to długotrwały proces, który rozpoczyna się już w okresie prenatalnym. Pierwsze odruchy - odruch ssania, przełykania są niezbędne dla pracy mięśni artykulacyjnych - języka, mięśnia okrężnego warg. Wówczas również tworzą się narządy artykulacyjne (język, podniebienie, zaczątki zębów) niezbędne do prawidłowego rozwoju mowy. W tym czasie powstają ewentualne wady - rozszczepienie podniebienia, wargi górnej oraz wszelkie deformacje natury genetycznej.


Prawidłowy rozwój mowy uwarunkowany jest przez rozwój narządów słuchu oraz przetwarzania słuchowego w mózgu bodźców płynących z zewnątrz. Warto wiedzieć, że:

 

  • dwudziestotygodniowy maluch ma już rozwinięty układ słyszenia, co pozwala mu na rozpoznawanie docierających do niego dźwięków,
  • od 6. miesiąca życia płodowego dziecko może już przetwarzać docierające dźwięki, zawłaszcza mowy ludzkiej, staje się wrażliwe na intonację wypowiedzi,
  • pod koniec życia płodowego dziecko odróżnia głos matki, nieco zniekształcony przez wody płodowe.

 

Noworodek


Przyjście dziecka na świat, bez względu na sposób narodzin, jest ogromną zmianą dla maleńkiego organizmu. Odcięcie pępowiny powoduje, że noworodek zaczyna po raz pierwszy oddychać samodzielnie, z czym związany jest również jego pierwszy krzyk.Ocena noworodka w skali Apgar pomaga określić stan, w jakim znajduje się maluch po porodzie. Wśród kryteriów punktacji bierze się również pod uwagę oddech i odruch ssania, co stanowi podstawę rozwoju mowy.Pierwszy krzyk dziecka informuje o:

 

  • samodzielnym oddychaniu,
  • prawidłowym lub nieprawidłowym rozwoju ośrodkowego układu nerwowego,
  • sprawności narządów fonacyjnych.

 

Po urodzeniu noworodek wyraźnie rozpoznaje głos matki, co jest początkiem ważnej umiejętności różnicowania głosu mamy spośród głosu innych kobiet (babci, cioci, itp.).


Głużenie


Często mylone jest z gaworzeniem, jednak działa na innych zasadach. Głużenie to działanie produkujące dźwięki, zbitki spółgłosek „ggggghhh” lub „kkkkhhhkkkk”.  Nie są to jeszcze świadomie wytworzone głoski, a jedynie przypadkowo. Choć rodzice często chcą się w nich już doszukać pierwszych słów. Maluchy zaczynają głużyć od ok. 4. tygodnia życia. Pojawia się też u dzieci niesłyszących.


Gaworzenie


Od ok. 5 m-ca życia dziecko zaczyna świadomie bawić się głosem, produkując głoski, które mają spełniać konkretny cel- porozumienie się z otoczeniem. Choć oczywiście najczęstszą formą kontaktu z rodzicami jest płacz lub krzyk, repertuar świadomych dźwięków znacznie się poszerza. Gaworzenie polega na odtwarzaniu zasłyszanych dźwięków, najczęściej sylab- ba, ma, da ,la. Choć powtarzanie sylab, które tworzą pierwszy wyraz „ba ba”, jeszcze nie oznacza „babcia”. Dziesięciomiesięczny maluch zaczyna reagować na swoje imię, a także rozumie polecenia typu ”daj” ,” weź”. Poprawnie wymawia samogłoski a,e oraz kilka spółgłosek wargowych: m,b,t.d.


Okres melodii


To szczególny moment w rozwoju malucha, kiedy ogromne znaczenie odgrywa dźwięk, melodyjność, intonacja wypowiedzi. Okres ten zaczyna się ok. 1. roku życia. Do tego czasu ważne jest, aby mózg maleństwa otrzymywał dużo  stymulacji słuchowej, dużo bodźców miłych dla ucha.Należy do dziecka dużo mówić, opowiadać, czytać, puszczać spokojną muzykę. Pamiętając przy tym, że dziecko wychwytuje każdy dźwięk, który potem zachowuje w swojej pamięci. Im będzie ich więcej, tym większy będzie zasób malucha wiedzy o świecie i języku.


Okres wyrazu


Okres wyrazu rozpoczyna się wtedy, gdy dziecko zaczyna świadomie budować pierwsze wyrazy. Zwykle jest to czas od 1,5. roku życia do około 2. roku życia. Dziecko może wypowiadać pierwsze proste słowa: mama, tata, baba, daj, papa lub fragmenty dłuższych, np. ich ostatnie sylaby. Na tym etapie rozwoju artykulacja jest niewykształcona, ale można zrozumieć już melodię, akcent i rytm prostej wypowiedzi dziecka. Maluch artykułuje już wszystkie samogłoski i coraz więcej spółgłosek.

 

  • Zaczyna zmiękczać głoski ustne: pi, ni, si, ki oraz mówić i, j.,
  • Redukuje grupy spółgłoskowe,
  • Opuszcza trudne głoski (elizje),
  • Używa onomatopeje (muuu, brrr, hau, miau).

 

Okres zdania


Przypada na czas między 2. a 3. rokiem życia. Jest bardzo ważny, gdyż na ty etapie dziecko uczy się gramatyki, składni i leksyki języka. Wzbogaca słownictwo dzięki poznawaniu coraz większej ilości  czynności, przedmiotów i zjawisk. Zaczyna rozumieć konstrukcje zdania i samo je tworzy w analogiczny sposób, wzorując się na wypowiedziach dorosłych.


Prawidłowo realizuje głoski: p,pi, b,bi, m mi,w,wi, f,fi,k,ki,g,gi,td, u, ł, li. Głoskę r zastępuje głoską j lub l.


Rozwój mowy jest procesem naturalnym i często wydaje się nam, że trzeba zaczekać, aż dziecko samo zacznie mówić. Jednak podejście to może okazać się zgubne, zwłaszcza, gdy dodatkowo dziecko wspiera się parafunkcjami jak np. ssaniem smoczka, który powoduje nie tylko deformację zgryzu i wady wymowy, ale również hamuje potrzebę komunikacji werbalnej dziecka. Dlatego ważne jest, aby stymulować rozwój mowy malucha już od wczesnego dzieciństwa. Aby wspierać rozwój mowy należy:

 

  • Dziecku czytać bajki i baśnie,
  • Śpiewać z dzieckiem piosenki,
  • Opowiadać o tym, co widzi (np. na spacerze lub na obrazku),
  • Rysować, malować, lepić z plasteliny,
  • Uczyć jazdy na rowerze i gry w piłkę.

 

Zajęcia ruchowe mają wpływ na rozwój motoryki dużej i małej, koordynację półkul mózgowych, co pomaga w koncentracji oraz rozwoju myślenia i mowy. Warto wiedzieć, że ośrodek mowy w mózgu położony jest blisko ośrodka ruchu rąk. 


Swoista mowa dziecięca


Czas od 3. do 7. roku życia to okres swoistej mowy dziecięcej. Dziecko komunikuje się z otoczeniem w taki sposób, w jaki nauczyło się we wcześniejszych fazach rozwoju. Cały czas jest bardzo podatne na wzbogacanie słownictwa, poznawanie nowych nazw przedmiotów i zjawisk. Dziecko zadaje mnóstwo pytań, na które trzeba mu odpowiadać. Rozmowa  buduje relacje i wspomaga zdolności komunikacyjne.


Artykulacja głosek na tym etapie rozwoju mowy

 

  • trzylatek prawidłowo już realizuje głoski ciszące, czyli ś, ź, ć, dź, (nie musi mówić jeszcze sz, ż, cz, dż!) Zastępuje trudniejsze głoski innymi, np. głoskę r może zastąpić poprzez j.,
  • czterolatek powinien już realizować głoski syczące, czyli s, z, c, dz, którymi nadal może zastępować trudniejsze sz, ż, cz, dż! głoskę r może zastępować przez l.,
  • pięciolatek prawidłowo realizuje głoski szumiące, czyli właśnie sz, ż, cz, dż.,
  • u sześcio-, siedmolatka powinna pojawić się głoska r, wymawiana prawidłowo, czyli wówczas, gdy język wibruje na górnym podniebieniu, za zębami (r tzw. uwularne, francuskie nie jest prawidłowe!).Czasami, pomimo naszych starań, dziecko i tak ma trudności z wymową głosek, które mogą wziąć się z np. budowy aparatu artykulacyjnego, czyli jamy ustnej, języka, zębów. Dobrze jest sprawdzić długość wędzidełka podjęzykowego. Dzieci, które mają je zbyt krótkie, nie są w stanie poprawnie nauczyć się wymawiać głoskę r. Dobrze jest wątpliwości skonsultować z logopedą!

 

Jeśli dziecko ukończyło 7 lat i nadal nie wypowiada powyższych głosek należy pilnie skonsultować to z logopedą, aby poznać przyczyny i ustalić plan terapii. Przy systematycznej pracy w szkole i w domu (zwłaszcza w domu!) w ciągu roku głoski powinny się pojawić. Kolejnym etapem jest ich utrwalanie i automatyzacja, aby dziecko mówiło poprawnie nie tylko w gabinecie logopedy, ale na co dzień, w szkole i w domu.


Pamiętaj, jesteś wzorem dla swojego dziecka! Ważne jest to, aby mówić  do niego poprawnie!


Kamila Posobkiewicz - filolog polski, logopeda, terapeuta pedagogiczny, autorka bloga bajkogrod.pl


Lubisz CzasDzieci.pl?
KOMENTARZE:

Napisz komentarz, pomóż innym, opiniuj treści
Treść:
Maksimum 1500 znaków.
Imię:
Kod z obrazka:
Zobacz także: Wędrówki z Dinozaurami - spektakularne widowisko więcej » x
Zobacz » Artykuły
Wędrówki z Dinozaurami - spektakularne widowisko

Wędrówki z Dinozaurami - spektakularne widowisko

Będziesz mieć możliwość podziwiania historii dinozaurów, które żyły nawet ponad 200 milionów lat temu, m.in. podczas wędrówki kontynentów. Podczas show poznamy stworzenia żyjące głównie w epoce triasu i epoce jurajskiej. więcej »
Bezpieczeństwa uczę się z Kolejowym ABC

Bezpieczeństwa uczę się z Kolejowym ABC

Urząd Transportu Kolejowego wprowadza akcję "Kolejowe ABC". Towarzyszy jej szereg działań, mających na celu uświadomienie dzieci o zagrożeniach i nauczenia ich bezpiecznych zachowań. więcej »
Ubezpieczenia ważne także dla dzieci

Ubezpieczenia ważne także dla dzieci

W nasze życie na stałe wpisane jest ryzyko. A ponieważ na wiele sytuacji nie mamy wpływu i nie możemy się uchronić przed zdarzeniami. więcej »
Psiechadzka - rodzinna gra planszowa o psio-ludzkiej przyjaźni

Psiechadzka - rodzinna gra planszowa o psio-ludzkiej przyjaźni

Gra zabierze Cię na pełen przygód spacer z psim przyjacielem. W pudełku znajdziesz dwie plansze: SPACER Z PSEM i SPACER Z CZŁOWIEKIEM... więcej »
Wcześniaki - mali wielcy bohaterowie!

Wcześniaki - mali wielcy bohaterowie!

Narodziny dziecka to powód do radości dla całej rodziny. Szczególnej troski od swoich najbliższych wymagają maleństwa urodzone po 22. tygodniu życia. więcej »
Rekordowa liczba przedszkolaków z całej Polski uczy się jak dbać o naturę

Rekordowa liczba przedszkolaków z całej Polski uczy się jak dbać o naturę

Coraz gorsza jakość powietrza, wycinanie terenów zielonych, zmniejszające się zasoby wody pitnej i kolejne gatunki zwierząt znikające z powierzchni Ziemi ? to efekt działań człowieka na naszej planecie. więcej »
TVP ABC - Przeboje na piątkę!

TVP ABC - Przeboje na piątkę!

"TVP ABC - Przeboje na piątkę!" to album wydany specjalnie na piąte urodziny TVP ABC. Na płycie usłyszymy wybrane przez widzów anteny utwory, czyli najpopularniejsze i najbardziej lubiane piosenki dla dzieci, znane z programów, filmów i animacji emitowanych w kanale. więcej »
Poznaj 3 propozycje na prezent pod choinkę dla żony, mamy lub siostry

Poznaj 3 propozycje na prezent pod choinkę dla żony, mamy lub siostry

Święta za pasem. Aby nie pozostawiać zakupu gwiazdkowych prezentów na ostatni moment, warto już teraz rozejrzeć się za stosownym prezentem. Aby ułatwić Ci to zadanie, przygotowaliśmy dla Ciebie zestawienie trzech najciekawszych propozycji biżuteryjnych z okazji nadchodzącego Bożego Narodzenia. więcej »
Święto Kina 2018

Święto Kina 2018

15 i 16 grudnia 2018 r. bilety do kin, które włączyły się do akcji będą kosztowały 12 zł. więcej »
Ferie zimowe z atrakcjami dla dzieci

Ferie zimowe z atrakcjami dla dzieci

Skrząca się w słońcu tafla lodu na jeziorze, czyste zdrowe powietrze pachnące sosnami, roześmiane twarze dzieci bawiących się z animatorami, aromatyczna i rozgrzewająca kuchnia jednej ze 100. najlepszych restauracji w Polsce - tak mogą wyglądać Twoje tegoroczne ferie zimowe. Naturalnie na Mazurach. więcej »
Interesują mnie terminy:
Wiek dziecka:
Interesują mnie wydarzenia z kategorii »
Dlaczego warto czytać dzieciom przed snem?

Dlaczego warto czytać dzieciom przed snem?

Wspólne czytanki na dobranoc powinny stanowić obowiązkowy punkt w harmonogramie dnia każdej rodziny. Jeśli zastanawiacie się, dlaczego, przedstawiamy korzyści płynące z czytania maluchom przed...  

Wideorecenzja na Czasie

Niemożliwi detektywi

Niemożliwi detektywi

Wszystkich fanów detektywistycznych historii zapraszamy do obejrzenia naszej nowej wideorecenzji!  

W domu z dzieckiem

Boże Narodzenie1 Prezenty1 Gry Nasza Księgarnia1 Niezapominajka1 Domowa Akademia1 Pierwsze Książeczki1 Książki dla dzieci1

Sonda – Czas Dzieci

Jakich treści brakuje na portalu?
Porad dotyczących wychowania dzieci 0-2
Porad dotyczących wychowania dzieci 3 - 6
Porad dotyczących wychowania dzieci 7 - 9
Porad dotyczących wychowania dzieci 10 - 12
Porad dotyczących radzenia sobie z nastolatkami
Nie szukam tu porad dotyczących wychowania dzieci
Nie szukam w ogóle żadnych porad


Kraków | Warszawa | Wrocław | Śląsk | Łódź | Poznań | Lublin | Trójmiasto | Bydgoszcz | Rzeszów | Szczecin

© Copyright by Czas Dzieci - Portal informacyjno-rozrywkowy 2006-2018